III KK 402/19

Sąd Najwyższy2020-06-30
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
kasacjauzasadnienie wyrokuterminprawo procesowe karnepozbawienie wolnościsąd najwyższysąd okręgowysąd rejonowy

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku, uznając, że termin na jego złożenie biegł od daty doręczenia, a nie ogłoszenia wyroku, zwłaszcza w sytuacji pozbawienia wolności oskarżonego.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego od postanowienia utrzymującego w mocy zarządzenie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku. Zarzucono rażącą obrazę prawa procesowego polegającą na błędnym ustaleniu początku biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. Sąd Najwyższy uznał, że termin ten dla pozbawionego wolności oskarżonego, nieobecnego na ogłoszeniu wyroku i bez obrońcy, powinien biec od daty doręczenia wyroku, a nie od daty jego ogłoszenia. W związku z tym uchylono zaskarżone postanowienie i zarządzenie oraz przekazano sprawę do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczyła odmowy przyjęcia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku przez Przewodniczącego Wydziału Karnego Sądu Rejonowego, który uznał, że wniosek został złożony po upływie 7-dniowego terminu. Sąd Okręgowy utrzymał to postanowienie w mocy. Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażącą obrazę prawa procesowego, w szczególności art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 94 § 1 pkt 5 k.p.k. i art. 98 § 1 k.p.k. Podniesiono, że sąd odwoławczy nie dokonał wszechstronnej kontroli odwoławczej i nie ustosunkował się do argumentacji oskarżonego dotyczącej biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. Sąd Najwyższy przychylił się do zarzutów kasacji, wskazując, że dla oskarżonego pozbawionego wolności, nieobecnego na ogłoszeniu wyroku i bez obrońcy, termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku (na podstawie art. 422 § 2 k.p.k. w ówczesnym brzmieniu) powinien biec od daty doręczenia wyroku, a nie od daty jego ogłoszenia. Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że termin rozpoczął bieg od ogłoszenia wyroku. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy zarządzenie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Sąd Najwyższy zaznaczył również, że uwzględnienie kasacji wniesionej na korzyść oskarżonego nie musi prowadzić do pogorszenia jego sytuacji procesowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, w sytuacji gdy oskarżony był pozbawiony wolności, nie miał obrońcy i nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku, biegnie od daty doręczenia mu wyroku, a nie od daty jego ogłoszenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że w przypadku oskarżonego pozbawionego wolności, nieobecnego na ogłoszeniu wyroku i bez obrońcy, zastosowanie powinien mieć art. 422 § 2 k.p.k. (w ówczesnym brzmieniu), zgodnie z którym termin do złożenia wniosku o uzasadnienie biegnie od daty doręczenia wyroku. Sąd odwoławczy błędnie przyjął, że termin ten biegnie od daty ogłoszenia wyroku, nie uwzględniając specyficznych realiów procesowych sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

D. K.

Strony

NazwaTypRola
D. K.osoba_fizycznaoskarżony
Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 422 § § 2

Kodeks postępowania karnego

W przypadku oskarżonego pozbawionego wolności, nieobecnego na ogłoszeniu wyroku i bez obrońcy, termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku biegnie od daty doręczenia mu wyroku.

k.p.k. art. 100 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Wyrok zapadły na posiedzeniu należało doręczyć stronom z urzędu.

Pomocnicze

k.p.k. art. 433 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 94 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 422 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 124

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędne ustalenie przez Sąd Okręgowy początku biegu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Niewłaściwe zastosowanie art. 422 § 1 k.p.k. zamiast art. 422 § 2 k.p.k. w sytuacji, gdy oskarżony był pozbawiony wolności, nie miał obrońcy i nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku. Zaniechanie wszechstronnej kontroli odwoławczej przez Sąd Okręgowy i brak należytego ustosunkowania się do zarzutów zażalenia oskarżonego.

Godne uwagi sformułowania

rażąca i mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia obraza prawa procesowego zaniechanie dokonania przez Sąd Okręgowy w G. wszechstronnej kontroli odwoławczej wadliwą, pozbawioną wszechstronności i wnikliwości ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji w zakresie ustawowych przesłanek z art. 422 § 2 k.p.k., dotyczących początku biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sytuacji, gdy oskarżony był pozbawiony wolności, nie miał obrońcy i nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku termin ten biegł dla oskarżonego od daty doręczenia mu wyroku pobieżnej kontroli instancyjnej

Skład orzekający

Eugeniusz Wildowicz

przewodniczący

Kazimierz Klugiewicz

sprawozdawca

Marek Pietruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w specyficznych sytuacjach procesowych, zwłaszcza dla osób pozbawionych wolności."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie orzekania, choć zasada dotycząca biegu terminu od doręczenia dla osób pozbawionych wolności jest nadal aktualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe mogą być drobne błędy proceduralne i jak ważne jest uwzględnienie indywidualnej sytuacji strony (np. pozbawienie wolności) przy stosowaniu przepisów procesowych. Pokazuje też rolę Sądu Najwyższego w korygowaniu błędów sądów niższych instancji.

Czy termin na wniosek o uzasadnienie wyroku biegnie od ogłoszenia, czy od doręczenia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt III KK 402/19
POSTANOWIENIE
Dnia 30 czerwca 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący)
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
‎
SSN Marek Pietruszyński
Protokolant Anna Kuras
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Engelkinga,
‎
w sprawie
D. K.
‎
w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o sporządzenie i doręczenie na piśmie uzasadnienia wyroku,
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 30 czerwca 2020 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego
‎
od postanowienia Sądu Okręgowego w G.
‎
z dnia 15 czerwca 2015 r., sygn. akt V Kz (…),
‎
utrzymującego w mocy zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w G. z dnia 4 maja 2015 r., sygn. akt II K (…),
uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w G. z dnia 4 maja 2015 r., sygn. akt II K (…), i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w G.  do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem z dnia 4 maja 2015 r., Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w G. odmówił przyjęcia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu rejonowego w G. z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt II K (…), wobec upływu terminu 7 dni do jego złożenia.
Od tej decyzji zażalenie wniósł oskarżony.
Sąd Okręgowy w G.  postanowieniem z dnia 15 czerwca 2015 r., sygn. akt V Kz (…), utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie.
Od orzeczenia Sądu odwoławczego kasację wniósł Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny, który podniósł zarzut rażącej i mającej istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia obrazy prawa procesowego – art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 94 § 1 pkt 5 k.p.k. i art. 98 § 1 k.p.k., polegającej na zaniechaniu dokonania przez Sąd Okręgowy w G.  wszechstronnej kontroli odwoławczej oraz należytego rozważenia i ustosunkowania się w uzasadnieniu orzeczenia od zrzutu podniesionego w zażaleniu oskarżonego i wspierającej ten zarzut argumentacji, wskazującej na wadliwą, pozbawioną wszechstronności i wnikliwości ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji w zakresie ustawowych przesłanek z art. 422 § 2 k.p.k., dotyczących początku biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sytuacji, gdy oskarżony był pozbawiony wolności, nie miał obrońcy i nie był obecny podczas ogłaszania wyroku oraz zaaprobowaniu wadliwego poglądu Sądu pierwszej instancji, iż termin ten biegnie od daty ogłoszenia wyroku, podczas gdy zgodnie z treścią tego przepisu, obowiązującym w chwili orzekania, wskazany termin biegł dla oskarżonego od daty doręczenia mu wyroku.
Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy zarządzenia Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w G. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja zasługuje na uwzględnienie.
Zasadnie podniesiono w niej wadliwość kontroli instancyjnej, w której nie uwzględniono realiów procesowych sprawy, tj. tego, że oskarżony był pozbawiony wolności, nie miał obrońcy i nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku na posiedzeniu w dniu 7 kwietnia 2015 r., co implikowało przyjęcie początku biegu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie wyroku na podstawie art. 422 § 2 k.p.k., a nie art. 422 § 1 k.k. (w ich ówczesnym brzmieniu), jak przyjął to sąd odwoławczy, błędnie odwołując się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2008 r. (
II KK 152/08, LEX nr 436427
), wydanego w innych realiach procesowych niż te, które zaistniały w rozpoznawanej sprawie. W konsekwencji, należało przyjąć, że termin na złożenie wniosku o uzasadnienia rozpoczął swój bieg dla D. K.  nie od momentu ogłoszenia wyroku (7 kwietnia 2015 r.), lecz od dnia jego doręczenia oskarżonemu, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 17 kwietnia 2015 r. Zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 100 § 3 k.p.k.
wyrok zapadły na posiedzeniu należało doręczyć stronom z urzędu. Sąd Okręgowy w G., dokonując pobieżnej kontroli instancyjnej, błędnie zatem  stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że złożenie przez oskarżonego w administracji zakładu karnego (zob. art. 124 k.p.k.) wniosku o uzasadnienie wyroku w dniu 23 kwietnia 2015 r. nastąpiło po upływie 7-dniowego terminu zawitego, na dokonanie tej czynności. Uchybienie to stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, co implikuje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy zarządzenia Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w G. z dnia 4 maja 2015 r., sygn. akt II K (…) i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w G..
Na marginesie należy jedynie zaznaczyć, że D. K. w swoich licznych pismach oświadczał, że „nie wnosi już o sporządzenie i przesłanie uzasadnienia wyroku” w ww. sprawie oraz prosił o „zaniechanie procedury kasacji na jego korzyść”, gdyż obawia się, że jego sytuacja procesowa w wyniku uwzględnienia kasacji ulegnie pogorszeniu. Niemniej, samo rozpoznanie i uwzględnienie kasacji wniesionej na jego korzyść, której zarzuty były całkowicie zasadne, nie oznacza jeszcze, że w dalszym toku postępowania faktycznie sytuacja skazanego może ulec pogorszeniu. Ta kwestia nie jest bowiem przedmiotem niniejszego postępowania, a ewentualnie orzekające w przyszłości w tej sprawie sądy z pewnością będą miały na uwadze ten fakt, że kasacja Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego została wniesiona i uwzględniona na korzyść D. K.  i z tego tytułu nie może on ponosić negatywnych konsekwencji.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI