V KK 180/11

Sygn. akt V KK 180/11 
P O S T A N O W I E N I E 
Dnia 8 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
 
SSN  Piotr Hofmański (przewodniczący, spr.) 
 
 
 
SSN  Barbara Skoczkowska  
 
 
 
SSN  Eugeniusz Wildowicz 
Protokolant  Anna Kowal 
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej  Lucjana Nowakowskiego 
 
w sprawie W. W. 
skazanego z art. 200 § 1 i in. k.k. 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie 
w dniu 8 lutego 2012 r., 
kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego 
od wyroku Sądu Okręgowego w P. 
z dnia 25 stycznia 2011 r.,  
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego  
z dnia 18 października 2010 r.,  
 
1. oddala kasację; 
2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata K. U., Kancelaria 
Adwokacka kwotę 442,80 PLN (czterysta czterdzieści dwa złote i 
osiemdziesiąt groszy) za sporządzenie i wniesienie kasacji na rzecz 
skazanego W. W.; 
3. zwalnia skazanego od zapłaty kosztów sądowych postępowania 
kasacyjnego. 

 
2
UZASADNIENIE 
 
Wyrokiem Sądu Rejonowego z 18 października 2010 r., W. W. uznany 
został za winnego tego, że w bliżej nieustalonym okresie od wiosny 2008 r. do 
grudnia 2009 r. w P., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry 
powziętego zamiaru, wielokrotnie doprowadził małoletnią córkę A. W., do 
poddania się innej czynności seksualnej w ten sposób, że dotykał ręką jej krocza 
i piersi oraz jeden raz doprowadził ją do obcowania płciowego polegającego na 
wzięciu jego członka do ręki, a następnie do ust, to jest przestępstwa 
określonego w art. 200 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. w związku z art. 12 
k.k. i za to skazany został na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. 
Ponadto Sąd Rejonowy orzekł wobec niego przewidziany w art. 41a § 2 k.k. 
zakaz kontaktowania się z małoletnią córką przez okres 5 lat od 
uprawomocnienia się wyroku. 
 
Wyrok powyższy poddany został kontroli instancyjnej na skutek apelacji 
wniesionej przez oskarżonego W. W., który kwestionował wiarygodność 
pokrzywdzonej, a także zarzucał naruszenie jego prawa do obrony w toku 
postępowania. Apelacja nie przyniosła pożądanego skutku, ponieważ wyrokiem 
z dnia 25 stycznia 2011 r., Sąd Okręgowy uznał ją za oczywiście bezzasadną i 
utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. 
 
Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego wniósł jego 
obrońca, podnosząc zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania, 
polegającego na nieuchyleniu wyroku i nieprzekazaniu sprawy do ponownego 
rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, pomimo niezastosowania przez ten Sąd 
art. 202 § 3 k.p.k., skutkujące niepowołaniem do udziału w wydaniu opinii o 
stanie zdrowia psychicznego oskarżonego lekarza seksuologa, co mogło mieć 
istotny wpływ na treść orzeczenia. Opierając się na tym zarzucie, obrońca 
wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do 
ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, domagając się ponadto 

 
3
zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, które nie 
zostały uiszczone nawet w części.  
 
W pisemnej odpowiedzi na kasację obrońcy Prokurator Okręgowy w P. 
wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej, wywodząc, że 202 § 3 
k.p.k.  w brzmieniu określonym ustawą z dnia 5 listopada 2009 r.  (Dz.U. Nr 
206, poz. 1589), obowiązującą od dnia 8 lipca 2010 r., nie znajdował 
zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem – niezależnie od tego, że rozprawa 
główna rozpoczęta została już po tej dacie – biegli psychiatrzy powołani zostali 
przez prokuratora przed wejściem w życie ustawy nowelizującej art. 202 k.p.k., 
w związku z czym zastosowanie znajduje art. 11 ustawy, zgodnie z którym 
czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy 
są skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych.  
 
Odmienne stanowisko zaprezentował na rozprawie kasacyjnej prokurator 
Prokuratury Generalnej, uznając, że art. 11 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r., 
konstytuujący skuteczność czynności procesowych dokonanych przed dniem 
wejścia w życie tej ustawy, nie odnosi się do czynności dowodowych. 
Decydujące znaczenie ma, według prokuratora Prokuratury Generalnej, art. 10 
ustawy z dnia 5 listopada 2009 r., według którego jeżeli przed jej dniem wejścia 
w życie rozpoczęto rozprawę główną, zastosowaniu podlegają do końca 
postępowania 
w 
danej 
instancji 
przepisy 
dotychczasowe. 
Skoro 
w 
rozpoznawanej sprawie rozprawę główną rozpoczęto po dniu wejścia w życie 
ustawy z dnia 5 listopada 2009 r., stosowany być powinien art. 202 § 3 k.p.k. w 
brzmieniu nadanym mu tą ustawą. Kasacja jest zatem – zdaniem prokuratora 
Prokuratury Generalnej – zasadna, w związku z czym konieczne jest nie tylko 
uchylenie zaskarżonego wyroku, czego domagał się obrońca, ale także 
poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy temu 
Sądowi do ponownego rozpoznania.  
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 

 
4
 
Kasacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Uzasadniając taką ocenę 
kasacji wskazać należy na następujące kwestie. 
Ustosunkowując się do kontrowersji odnoszącej się do zakresu 
obowiązywania art. 202 § 3 k.p.k. w brzmieniu nadanym temu przepisowi 
ustawą z dnia 5 listopada 2009 r., Sąd Najwyższy przyznaje rację 
prezentującemu swoje stanowisko na rozprawie kasacyjnej prokuratorowi 
Prokuratury Generalnej oraz autorowi kasacji. Sąd Najwyższy zgadza się z 
zapatrywaniem, że norma intertemporalna zawarta w art. 11 ustawy nie odnosi 
się do czynności dowodowych. W konsekwencji nie jest zasadne zapatrywanie, 
że skoro postanowienie o powołaniu biegłych psychiatrów wydane zostało przed 
wejściem w życie ustawy nowelizującej art. 202 § 3 k.p.k., sporządzona przez 
nich opinia musi być uznana za spełniającą wymagania ustawowe, niezależnie 
od tego, czy zmaterializowały się warunki zastosowania tego przepisu, czy też 
nie. Zgodnie bowiem z treścią art. 10 ustawy nowelizującej, dla zastosowania 
art. 202 § 3 k.p.k., który to przepis dodany został tą ustawą, rozstrzygające jest 
to, czy rozprawa główna rozpoczęła się przed wejściem w życie ustawy 
nowelizującej, czy też po tej dacie. Ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. weszła w 
życie w dniu 8 czerwca 2010 r., zaś rozprawa główna w rozpoznawanej sprawie 
rozpoczęła się w dniu  29 lipca 2010 r. W rezultacie, w sprawie podlegał 
zastosowaniu art. 202 k.p.k. w brzmieniu ustalonym ustawą nowelizującą. 
Powyższe nie przesądza jednak o zasadności kasacji. Podniesiony w niej 
zarzut byłby bowiem skuteczny jedynie wówczas, gdyby w sprawie spełnione 
były przesłanki zastosowania art. 202 § 3 k.p.k., którego naruszenia autor 
kasacji upatruje w jego niezastosowaniu. Uznając, że w przedmiotowej sprawie 
nie miało to miejsca, zwrócić trzeba uwagę przede wszystkim na to, że nie 
dokonano tu ustalenia, iżby czyn, za który skazano W. W., popełniony był w 
związku z zaburzeniami preferencji seksualnych. Autor kasacji (zapewne także 
prokurator Prokuratury Generalnej) przyjmuje to jako oczywistość i nie 
podejmuje nawet  próby argumentowania tego stanowiska. Tymczasem, jak 

 
5
wynika z art. 202 § 3 k.p.k., warunkiem zastosowania tego przepisu wcale nie 
jest okoliczność, że czyn popełniony został w związku z zaburzeniami 
preferencji seksualnych, ale okoliczność, że zachodzi konieczność sporządzenia 
„opinii o stanie zdrowia psychicznego w zakresie zaburzeń preferencji 
seksualnych”. Jest dla Sądu Najwyższego rzeczą nie podlegającej dyskusji, że o 
konieczności takiej nie przesądza sama kwalifikacja prawna czynu zarzucanego 
oskarżonemu. Ustawodawca najwyraźniej powiązał taką konieczność z 
opiniowaniem psychiatrycznym, słusznie zakładając, że nie jest i nie może być 
zadaniem sądu dokonywanie nawet wstępnego osądu, czy zachowanie 
oskarżonego wynika z zaburzeń preferencji seksualnych lub z takimi 
zaburzeniami jest związane. Niezależnie od tego, co miał na myśli ustawodawca 
formułując przesłanki zastosowania art. 202 §3 k.p.k., ocena ich spełnienia musi 
być w pierwszym rzędzie pozostawiona biegłym psychiatrom.  
W związku z powyższym należy uznać, że z mocy art. 202 § 3 k.p.k. 
obowiązek powołania biegłego lekarza seksuologa do udziału w wydaniu 
opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego, w zakresie zaburzeń 
preferencji seksualnych, ciąży na sądzie lub prokuratorze jedynie wówczas, 
gdy wniosek o jego powołanie, na podstawie art. 202 § 2 k.p.k., złożą 
powołani uprzednio lekarze psychiatrzy. Argumentując to zapatrywanie 
odwołać się trzeba do argumentacji  a rubrica i wskazać, że § 3 art. 202 k.p.k. 
stanowi lex specialis wobec § 2 tego przepisu. Z art. 202 § 2 k.p.k. wynika, że 
powołani w sprawie biegli psychiatrzy mogą złożyć wniosek o powołanie 
biegłego lub biegłych innej specjalności, wskazanej przez biegłych, którzy 
składają wniosek, a sąd lub prokurator zobowiązany jest takiego biegłego lub 
biegłych powołać. Szczególna sytuacja zachodzi wówczas, gdy zachodzi 
konieczność wydania opinii biegłych psychiatrów o stanie zdrowia 
psychicznego w zakresie zaburzeń preferencji seksualnych. W takiej sytuacji, 
zgodnie z art. 202 § 3 k.p.k., biegli psychiatrzy muszą złożyć wniosek o 
„dokooptowanie” do zespołu biegłych biegłego lekarza seksuologa. Oczywiście, 

 
6
nie wyklucza to ani wnioskowania o powołanie, ponadto, także biegłego lub 
biegłych innych specjalności na podstawie art. 202 § 2 k.p.k., ani też powołania 
przez sąd biegłego lekarza seksuologa na podstawie art. 193 §1 k.p.k., gdy nie 
zachodzi sytuacja określona w art. 202 § 3 k.p.k. 
Uwzględniając 
powyższe 
uwarunkowania 
na 
tle 
okoliczności 
rozpoznawanej sprawy, zauważyć trzeba, że do naruszenia art. 202 § 3 k.p.k. nie 
doszło dlatego, że powołani biegli psychiatrzy nie złożyli wniosku o powołanie 
– do udziału w wydaniu opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego W. 
W. – biegłego lekarza seksuologa. Sąd Rejonowy zatem, nie powołując takiego 
biegłego, nie mógł naruszyć art. 202 § 3 k.p.k. Tym samym, Sąd Okręgowy, nie 
naruszył prawa procesowego, utrzymując w mocy wyrok Sądu pierwszej 
instancji, wobec niestwierdzenia obrazy art. 202 § 3 k.p.k. 
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, 
zasądzając na rzecz obrońcy ustanowionego z urzędu w postępowaniu 
kasacyjnym wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie w sprawie kasacji na 
podstawie § 14 ust. 3 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia  28 
września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia 
przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu 
(Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zmianami).