III KK 392/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie orzekającym Tomasz Artymiuk (przewodniczący i sprawozdawca), Andrzej Tomczyk i Paweł Wiliński, postanowieniem z dnia 8 stycznia 2020 r., pozostawił bez rozpoznania kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej subsydiarnej D. J. w sprawie o przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. Podstawą do takiego rozstrzygnięcia były przepisy art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 k.p.k. w zw. z art. 529 k.p.k. Sąd wskazał, że merytoryczne odniesienie się do zarzutów kasacji było niemożliwe z uwagi na regulacje art. 439 § 2 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 55 § 1 k.p.k. Pokrzywdzona została powiadomiona o postanowieniu o umorzeniu postępowania w dniu 30 listopada 2015 r., a termin na wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia upływał 30 grudnia 2015 r. Jednakże akt ten został wniesiony dopiero 6 kwietnia 2016 r., co stanowi uchybienie terminowi prekluzyjnemu. Sąd podkreślił, że wniesienie aktu oskarżenia po terminie czyni go bezskutecznym, a postępowanie sądowe zostało wszczęte przy braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Zgodnie z art. 439 § 2 k.p.k., uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby było to korzystniejsze dla oskarżonego. W tej sprawie zapadł wyrok uniewinniający, który był najkorzystniejszym możliwym orzeczeniem, co wykluczyło możliwość wydania orzeczenia na korzyść oskarżonego w kontekście umorzenia. Zgodnie z art. 529 k.p.k., okoliczność wyłączająca ściganie nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego, ale a contrario stoi na przeszkodzie rozpoznaniu kasacji na niekorzyść, chyba że możliwe jest wydanie orzeczenia na korzyść oskarżonego. W tej sytuacji, Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 1 postanowienia i obciążył oskarżycielkę posiłkową subsydiarną kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 637 § 1 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. Postanowienie nie podlega dalszemu zaskarżeniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja terminu do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia oraz jego konsekwencje procesowe, a także zasady rozpoznawania kasacji w kontekście wyroku uniewinniającego.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z kasacją wniesioną po terminie, w kontekście wyroku uniewinniającego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy uchybienie terminowi do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, mimo wydania najkorzystniejszego dla oskarżonego wyroku uniewinniającego, pozwala na merytoryczne rozpoznanie kasacji na jego korzyść?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchybienie terminowi do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia stanowi okoliczność wyłączającą ściganie, która uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie kasacji na niekorzyść oskarżonego, nawet jeśli wyrok uniewinniający jest najkorzystniejszym możliwym orzeczeniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 529 k.p.k. i art. 439 § 2 k.p.k., wskazując, że brak skargi uprawnionego oskarżyciela (wynikający z uchybienia terminowi) jest przeszkodą w rozpoznaniu kasacji na niekorzyść, chyba że możliwe jest wydanie orzeczenia korzystniejszego dla oskarżonego. W sytuacji wyroku uniewinniającego, nie ma możliwości wydania korzystniejszego orzeczenia, co skutkuje pozostawieniem kasacji bez rozpoznania.
Jaki jest charakter terminu do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia na podstawie art. 55 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia na podstawie art. 55 § 1 k.p.k. ma charakter terminu prekluzyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo (postanowienie V KZ 6/15), stwierdzając, że termin ten jest prekluzyjny, co oznacza, że jego uchybienie powoduje bezskuteczność wniesionej skargi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. J. | osoba_fizyczna | oskarżycielka posiłkowa subsydiarna |
| J. J. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 531 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do pozostawienia kasacji bez rozpoznania w zw. z innymi przepisami.
k.p.k. art. 429
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do pozostawienia kasacji bez rozpoznania w zw. z innymi przepisami.
k.p.k. art. 529
Kodeks postępowania karnego
Reguluje możliwość rozpoznania kasacji na korzyść lub niekorzyść oskarżonego w zależności od okoliczności wyłączających ściganie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § 2
Kodeks postępowania karnego
Określa warunki uchylenia wyroku i umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia okoliczności wyłączającej ściganie, gdy jest to korzystniejsze dla oskarżonego.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 9 - stanowi o konieczności umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia okoliczności wyłączającej ściganie.
k.p.k. art. 55 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa termin do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia i jego prekluzyjny charakter.
k.k. art. 209 § 1
Kodeks karny
Przepis określający przestępstwo niealimentacji.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do obciążenia kosztami postępowania kasacyjnego.
k.p.k. art. 637 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do obciążenia kosztami postępowania kasacyjnego.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do obciążenia kosztami postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchybienie terminowi do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia stanowi okoliczność wyłączającą ściganie. • Wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia po terminie wskazanym w art. 55 § 1 k.p.k. czyni skargę bezskuteczną. • Nie jest możliwe wydanie orzeczenia korzystniejszego dla oskarżonego niż wyrok uniewinniający, co uniemożliwia rozpoznanie kasacji na niekorzyść.
Godne uwagi sformułowania
kasację pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej subsydiarnej D. J. pozostawić bez rozpoznania wobec istnienia okoliczności wyłączającej ściganie oskarżonego oraz niemożności orzeczenia na jego korzyść • subsydiarny akt oskarżenia został wniesiony przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej w dniu 6 kwietnia 2016 r. • termin wskazany w art. 55 § 1 k.p.k., który ma charakter terminu prekluzyjnego • postępowanie sądowe zostało wszczęte i toczyło się przy braku skargi uprawnionego oskarżyciela • w stosunku do oskarżonego J. J. zapadło najkorzystniejsze z możliwych orzeczenie jakim był wyrok uniewinniający
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Tomczyk
członek
Paweł Wiliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia oraz jego konsekwencje procesowe, a także zasady rozpoznawania kasacji w kontekście wyroku uniewinniającego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z kasacją wniesioną po terminie, w kontekście wyroku uniewinniającego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje rygorystyczne przestrzeganie terminów procesowych w polskim prawie karnym i pokazuje, jak nawet korzystne dla oskarżonego rozstrzygnięcie może zostać podważone przez formalne uchybienia.
“Uchybił terminowi i przegrał, mimo że był niewinny? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III KK 392/18 WYCIĄG Z PROTOKOŁU Dnia 8 stycznia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Tomczyk SSN Paweł Wiliński Protokolant Marta Brylińska ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Sąd Najwyższy postanowił: 1. na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 k.p.k. w zw. z art. 529 k.p.k. kasację pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej subsydiarnej D. J. pozostawić bez rozpoznania wobec istnienia okoliczności wyłączającej ściganie oskarżonego oraz niemożności orzeczenia na jego korzyść; 2. kosztami postępowania kasacyjnego obciążyć oskarżycielkę posiłkową subsydiarną D. J. Uzasadnienie Merytoryczne odniesienie się do zarzutów sformułowanych w niniejszej kasacji było niemożliwe. Stały temu na przeszkodzie regulacje art. 439 § 2 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 55 § 1 k.p.k. Zauważyć należy, że pokrzywdzonej zawiadomienie o treści postanowienia o powtórnym umorzeniu postępowania w sprawie o przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. doręczono w dniu 30 listopada 2015 r. (k. 85 akt Ds. (…)). Termin miesiąca na wniesienie aktu oskarżenia, o którym mowa w art. 55 § 1 k.p.k., upływał więc w dniu 30 grudnia 2015 r. Tymczasem subsydiarny akt oskarżenia został wniesiony przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej w dniu 6 kwietnia 2016 r. Nie miała przy tym znaczenia – wobec wyraźnej treści powołanego przepisu i jego gwarancyjnego charakteru – data doręczenia takiego zawiadomienia pełnomocnikowi pokrzywdzonej ( nota bene poza oświadczeniami D. J. o udzieleniu takiego pełnomocnictwa adw. E. S. tego dokumentu w aktach sprawy brak). Wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia po terminie wskazanym w art. 55 § 1 k.p.k., który ma charakter terminu prekluzyjnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2015 r., V KZ 6/15), czyni tak wniesioną skargę bezskuteczną, ponieważ postępowanie sądowe zostało wszczęte i toczyło się przy braku skargi uprawnionego oskarżyciela. W rezultacie wobec stwierdzonego uchybienia należałoby uchylić zaskarżony wyrok i utrzymany nim wyrok Sądu Rejonowego w G. i umorzyć postępowanie w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., lecz wyłącznie wówczas, gdyby takie umorzenia było korzystniejsze dla oskarżonego niż orzeczenie, które zostało w niniejszej sprawie zaskarżone kasacją – art. 439 § 2 k.p.k. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 2015 r., II KK 98/15). Takiej możliwości w tym postępowaniu jednak nie ma, gdyż w stosunku do oskarżonego J. J. zapadło najkorzystniejsze z możliwych orzeczenie jakim był wyrok uniewinniający. Zgodnie z art. 529 k.p.k. okoliczność wyłączająca ściganie (a taką jest brak skargi uprawnionego oskarżyciela) nie stoi na przeszkodzie wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego. A contrario – okoliczność taka stoi na przeszkodzie wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na niekorzyść, chyba że jest możliwe ( in concreto ) wydanie orzeczenia na korzyść oskarżonego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca 2004 r., IV KK 12/04; z dnia 28 marca 2007 r., IV KK 434/06; z dnia 11 grudnia 2013 r., IV KK 337/13). W sprawie poddanej obecnej kontroli kasacyjnej Sądu Najwyższego, jak to zauważono wyżej, takie orzeczenie korzystniejsze od tego jakie zapadło wobec oskarżonego wydane być nie może. Z tych względów w oparciu o powołane na wstępie przepisy należało orzec jak w pkt. 1 postanowienia, obciążając oskarżycielkę posiłkową subsydiarną – art. 637a k.p.k. w zw. z art. 637 § 1 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. – kosztami postępowania kasacyjnego. Postanowienie dalszemu zaskarżeniu nie podlega.