III KK 376/12

Sąd Najwyższy2013-04-23
SAOSKarnezadośćuczynienie za krzywdęŚrednianajwyższy
zadośćuczynieniekrzywdakara pozbawienia wolnościprzedawnieniekasacjaSąd Najwyższykodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy domagającego się zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z wykonania kary pozbawienia wolności, uznając ją za oczywiście bezzasadną z uwagi na przedawnienie karalności.

Wnioskodawca M. J. domagał się zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z wykonania kary pozbawienia wolności, argumentując, że umorzenie postępowania z powodu przedawnienia powinno uzasadniać jego roszczenie. Sądy niższych instancji oddaliły wniosek, wskazując na utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, uznał ją za oczywiście bezzasadną, potwierdzając, że art. 552 § 2 kpk może stanowić podstawę żądania odszkodowania lub zadośćuczynienia tylko wtedy, gdy okoliczność uzasadniająca umorzenie istniała już w dacie wydania prawomocnego orzeczenia, które następnie zostało wzruszone.

Sprawa dotyczyła wniosku M. J. o zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z wykonania kary pozbawienia wolności. Wniosek ten został oddalony przez Sąd Okręgowy w Z., a następnie utrzymany w mocy przez Sąd Apelacyjny. Podstawą oddalenia było stwierdzenie, że postępowanie karne zostało umorzone z powodu przedawnienia karalności, które nastąpiło po wydaniu prawomocnego wyroku skazującego. W kasacji pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 552 § 1 i 2 kpk, poprzez błędną interpretację polegającą na niesłusznym przyjęciu, że brak jest podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia, skoro umorzenie nie wynikało ze stwierdzenia braku popełnienia przestępstwa lub podstaw do uniewinnienia. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. W uzasadnieniu wskazano, że zarzut podniesiony w kasacji był już przedmiotem rozpoznania w apelacji i Sąd Apelacyjny ustosunkował się do niego, powołując się na utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy podzielił tę wykładnię, zgodnie z którą przepis art. 552 § 2 kpk może stanowić podstawę żądania odszkodowania lub zadośćuczynienia tylko wówczas, gdy okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania (także z powodu przedawnienia) istniała już w dacie wydania prawomocnego orzeczenia, które następnie zostało wzruszone. Ponieważ przesłanką umorzenia w stosunku do M. J. było przedawnienie karalności, oddalenie wniosku o zadośćuczynienie było uzasadnione. Wnioskodawca został zwolniony od kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 552 § 2 kpk może stanowić podstawę żądania odszkodowania lub zadośćuczynienia tylko wówczas, gdy okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania istniała już w dacie wydania prawomocnego orzeczenia, które następnie zostało wzruszone.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy potwierdził utrwaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą dla przyznania zadośćuczynienia na podstawie art. 552 § 2 kpk kluczowe jest, aby podstawa umorzenia istniała już w momencie wydania pierwotnego orzeczenia, a nie powstała później, jak w przypadku przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej

Strony

NazwaTypRola
M. J.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 552 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

Przepis może stanowić podstawę żądania odszkodowania lub zadośćuczynienia tylko wówczas, gdy okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania, także z powodu przedawnienia, istniała już w dacie wydania prawomocnego orzeczenia, które następnie zostało wzruszone w trybie nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do oddalenia kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

k.p.k. art. 624 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych.

k.p.k. art. 518

Kodeks postępowania karnego

Przepis stosowany w zw. z art. 624 § 1 kpk w postępowaniu kasacyjnym.

k.p.k. art. 433 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Wymóg ustosunkowania się do zarzutów apelacji.

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Wymóg przekonującej argumentacji w uzasadnieniu orzeczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Umorzenie postępowania z powodu przedawnienia, które nastąpiło po wydaniu prawomocnego orzeczenia, nie uzasadnia przyznania zadośćuczynienia na podstawie art. 552 § 2 kpk. Sąd Apelacyjny prawidłowo ustosunkował się do zarzutów apelacji.

Odrzucone argumenty

Rażące naruszenie prawa materialnego (art. 552 § 1 i 2 kpk) poprzez błędną interpretację, która skutkowała niesłusznym oddaleniem wniosku o zadośćuczynienie.

Godne uwagi sformułowania

oczywiście bezzasadną utrwaloną linię orzecznictwa Sądu Najwyższego przepis art. 552 § 2 kpk może stanowić podstawę żądania odszkodowania lub zadośćuczynienia tylko wówczas, gdy okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania, także z powodu przedawnienia, istniała już w dacie wydania prawomocnego orzeczenia, które następnie zostało wzruszone

Skład orzekający

Lech Paprzycki

prezes

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 552 § 2 kpk w kontekście zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z wykonania kary, gdy postępowanie zostało umorzone z powodu przedawnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy przedawnienie nastąpiło po wydaniu wyroku skazującego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą zadośćuczynienia w sprawach karnych, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Czy przedawnienie kary pozbawia prawa do zadośćuczynienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KK 376/12 POSTANOWIENIE Dnia 23 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Lech Paprzycki na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 23 kwietnia 2013 r., sprawy M. J. w przedmiocie zadośćuczynienia z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 19 lipca 2012 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Z. z dnia 3 kwietnia 2012r., p o s t a n o w i ł 1. oddala kasację pełnomocnika wnioskodawcy M. J. jako oczywiście bezzasadną; 2. zwalnia wnioskodawcę M. J. od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r., utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Z. z dnia 3 kwietnia 2012 r., którym Sąd ten oddalił wniosek M. J. o zasądzenie zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikającą z wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Z. z dnia 5 listopada 1982 r. Od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego, kasację na korzyść wnioskodawcy wniósł jego pełnomocnik i, zarzucając: „rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 552 § 1 i 2 kpk mające istotny wpływ na treść wyroku, poprzez błędną interpretację polegającą na niesłusznym przyjęciu, iż skoro u podstaw umorzenia postępowania z tytułu przedawnienia karalności orzeczonego 2 wyrokiem Sądu Apelacyjnego […] z dnia 20 lipca 2011 r. nie legło stwierdzenie, iż oskarżony nie popełnił przestępstwa i istniałaby podstawy do jego uniewinnienia względnie orzeczenia kary łagodniejszej to tym samym brak jest podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia”, wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej, w odpowiedzi na kasację, wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja pełnomocnika wnioskodawcy M. J. jest oczywiście bezzasadna, w rozumieniu art. 535 § 3 kpk, i jako taka została oddalona, natomiast wnioskodawca M. J. został zwolniony od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego na podstawie art. 624 § 1 kpk w zw. z art. 518 kpk. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że zarzut podniesiony w kasacji został uprzednio sformułowany, obok zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, przez tego samego pełnomocnika wnioskodawcy, w apelacji. Również do tego zarzutu Sąd Apelacyjny ustosunkował się w uzasadnieniu swego orzeczenia, wskazując na utrwaloną linię orzecznictwa Sądu Najwyższego i przywołując szereg orzeczeń wydanych także pod rządami Kodeksu postępowania karnego z 1969 r. Sąd Najwyższy w tym składzie ten kierunek wykładni przepisów art. 552 kpk podziela, uznając, że przepis art. 552 § 2 kpk może stanowić podstawę żądania odszkodowania lub zadośćuczynienia tylko wówczas, gdy okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania, także z powodu przedawnienia, istniała już w dacie wydania prawomocnego orzeczenia, które następnie zostało wzruszone w trybie nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Autor kasacji, w jej uzasadnieniu, nie przedstawił argumentacji, która pozwalałaby zakwestionować tę wykładnię, jak nie uczynił tego w uzasadnieniu apelacji, co mogłoby stanowić podstawę ustalenia, że Sąd Apelacyjny, z naruszeniem przepisów art. 433 § 2 kpk oraz art. 457 § 3 kpk, nie ustosunkował się w uzasadnieniu swego orzeczenia do tak sformułowanego zarzutu. Zresztą, autor kasacji nie wskazuje, także w uzasadnieniu, naruszenia tych przepisów. Wobec tego, skoro Sąd Okręgowy w Z. prawidłowo ustalił, że przesłanką umorzenia w stosunku do M. J. postępowania karnego po jego wznowieniu było przedawnienie karalności, które nastąpiło po wydaniu prawomocnego wyroku skazującego w sprawie II K …/82, to oddalenie przez Sąd Okręgowy w Z. wniosku o zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 552 § 2 3 kpk było w pełni uzasadnione, co Sąd Apelacyjny aprobował swoim wyrokiem, a w jego uzasadnieniu przedstawił pełną i przekonującą argumentację przemawiającą za przyjętym stanowiskiem, zgodnie z wymogami określonym w art. 457 § 3 kpk. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI