III KK 366/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  28  CZERWCA  2012  R. 
III  KK  366/11 
 
Zakaz dowodowy uregulowany w art. 199 k.p.k. obejmuje wszelkie 
oświadczenia oskarżonego dotyczące zarzucanego mu czynu, składane 
wobec lekarza udzielającego pomocy medycznej i to niezależnie od ich 
treści. Chodzi jednak o przypadki udzielania tej pomocy samemu 
oskarżonemu, a nie innym osobom, np. pokrzywdzonemu. Oświadczenia 
sprawcy czynu zabronionego chroni zakaz dowodowy bez względu na to, 
czy przedstawiono mu zarzut jego popełnienia, czy też nie. Reguła 
określona w art. 199 k.p.k. nie stoi na przeszkodzie przesłuchaniu w 
charakterze świadka lekarza, który na miejscu zdarzenia udzielał pomocy 
medycznej pokrzywdzonemu lub innym osobom. 
 
Przewodniczący: sędzia SN T. Artymiuk. 
Sędziowie: SN J. Grubba, (SA del. do SN) A. Stępka 
(sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Drozdowska. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Anny Ś., skazanej z art. 148 § 1 k.k. i 
innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 28 czerwca 
2012 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanej od wyroku Sądu 
Apelacyjnego w L. z dnia 6 czerwca 2011 r., zmieniającego wyrok Sądu 
Okręgowego w L. z dnia 22 listopada 2010 r., 
 
postanowił o d d a l i ć  kasację jako oczywiście bezzasadną (...). 

 
2 
Z  u z a s a d n i e n i a :  
 
Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 22 listopada 2010 r., uznał Annę 
Ś. i Andrzeja W. za winnych zbrodni z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 4 
k.k. w zw. z art. 197 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. (...) i za to przestępstwo 
na mocy art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. skazał ich na kary po 12 lat 
pozbawienia wolności. Nadto na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził od 
obydwojga oskarżonych solidarnie na rzecz pokrzywdzonych Krystyny B., 
Karoliny B., Michała B. i Magdy G. kwoty po 8 000 zł tytułem 
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. 
Jednocześnie sąd uznał oskarżonego Andrzeja W. za winnego czynu 
z art. 178 a § 1 k.k. (…). 
Na mocy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce zbiegających się 
jednostkowych kar pozbawienia wolności orzekł sąd wobec Andrzeja W. 
łączną karę 12 lat pozbawienia wolności. 
Na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonych wobec 
obydwojga kar pozbawienia wolności zaliczono okresy rzeczywistego 
pozbawienia wolności w sprawie od dnia 2 sierpnia 2009 r. do dnia 22 
listopada 2010 r. (...). 
Apelację od tego wyroku wnieśli obrońcy obydwojga oskarżonych 
oraz na niekorzyść oskarżonych w zakresie dotyczącym orzeczenia o karze 
pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej. 
Obrońca oskarżonej Anny Ś. opierając podstawy apelacji o przepis 
art. 438 pkt. 2 i 3 k.p.k. zarzucił wyrokowi: 
a) obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść 
orzeczenia, a mianowicie art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 366 
k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 k.p.k., poprzez: 
– subiektywną ocenę materiału dowodowego, w szczególności 
wyjaśnień Anny Ś. i w rezultacie bezpodstawne uznanie jej za winną 

 
3 
zarzucanego aktem oskarżenia czynu podczas, gdy zachowanie oskarżonej 
nie wypełniało znamion przestępstwa określonego w art. 148 kk i art. 197 
k.k. – nawet popełnionego z zamiarem ewentualnym, 
– dowolną i sprzeczną z zasadami logiki ocenę wyjaśnień 
oskarżonego W. oraz zeznań świadka Pauliny P., poprzez bezpodstawne i 
bezkrytyczne danie im wiary w sytuacji, gdy treść ich relacji nie znajduje 
potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym, zwłaszcza w zakresie 
odnoszącym się do sposobu działania i zachowania się oskarżonej Ś.; 
b) obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść 
orzeczenia, a mianowicie art. 170 k.p.k., poprzez bezpodstawne oddalenie 
wniosku obrońcy z dnia 15 listopada 2010 r. o powołanie biegłego 
seksuologa dla stwierdzenia, czy oskarżona Anna Ś. wykazuje zaburzenia 
na tle seksualnym, gdyż okoliczność ta mogła mieć znaczenie dla 
rozstrzygnięcia sprawy; 
c) obrazę przepisu art. 199 k.p.k. mającą wpływ na treść orzeczenia, 
poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie 
na okoliczności zdarzenia w charakterze świadka lekarza karetki 
pogotowia, który na miejscu zdarzenia udzielał pomocy pokrzywdzonemu; 
d) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia 
i mający wpływ na treść orzeczenia wobec przyjęcia wskutek nieprawidłowo 
dokonanej oceny dowodów, że oskarżona Anna Ś. dopuściła się 
zarzucanego jej aktem oskarżenia czynu mimo występujących w tym 
zakresie 
poważnych 
wątpliwości 
wynikających 
ze 
zgromadzonego 
materiału dowodowego, a zwłaszcza z wyjaśnień oskarżonej, w sytuacji, 
gdy prawidłowa ocena wszystkich dowodów winna prowadzić do 
odmiennych ustaleń, niż przyjęte przez Sąd pierwszej instancji (...). 
W konkluzji obrońca wniósł: 

 
4 
– w pierwszej kolejności o uniewinnienie oskarżonej od zarzucanego 
jej aktem oskarżenia czynu, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie 
sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; 
– na wypadek nieuwzględnienia powyższego stanowiska obrońca 
wniósł o zmianę kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonej, 
przyjęcie, że działaniem swoim zrealizowała znamiona czynu z art. 156 k.k. 
i wymierzenie za ten czyn stosownej kary (...). 
Rozpoznając wniesione apelacje Sąd Apelacyjny w L. wyrokiem z 
dnia 6 czerwca 2011 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 
– w zakresie przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 4 k.k. 
w zw. z art. 197 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przypisanego oskarżonym w 
punkcie I wyroku określenie „do obcowania płciowego” zastąpił ustaleniem 
„do poddania się innej czynności seksualnej”, 
– uchylił rozstrzygnięcie o zasądzeniu od oskarżonych na rzecz 
pokrzywdzonych zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na podstawie art. 
46 § 1 k.k. (...), 
– w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...). 
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanej Anny Ś. 
Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. zarzucił rażącą obrazę przepisów 
prawa procesowego mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a 
mianowicie: 
– art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., wskutek nienależytego 
i niepełnego rozważenia wszystkich zarzutów apelacyjnych oraz niepełnego 
odniesienia się do nich w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego, to jest 
w zakresie zarzutu podnoszącego kwestię oddalenia przez Sąd pierwszej 
instancji wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka 
lekarza będącego na miejscu zdarzenia i udzielającego pomocy medycznej 
pokrzywdzonemu, a nadto odnośnie do wniosku o powołanie opinii 
seksuologicznej względem skazanej Anny S., 

 
5 
– art. 7 k.p.k., polegającą na dowolnej ocenie dowodów zebranych w 
sprawie z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy 
i doświadczenia życiowego, co w konsekwencji doprowadziło do 
bezpodstawnego utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku. 
W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w 
L. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w 
postępowaniu odwoławczym. 
W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej w L. 
wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Tylko jeden z podniesionych w kasacji zarzutów, dotyczący obrazy 
art. 199 k.p.k. okazał się zasadny, jakkolwiek uchybienie to nie było ani 
rażące, ani nie miało istotnego wpływu na treść orzeczenia. Wszystkie 
pozostałe zarzuty były oczywiście bezzasadne, toteż kasacja w całości 
podlegała oddaleniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. (...). 
Natomiast trafnie zarzucił obrońca, iż Sąd pierwszej instancji dopuścił 
się obrazy art. 199 k.p.k., zaś Sąd Apelacyjny bezkrytycznie zaaprobował 
stanowisko tegoż Sądu. Dla uporządkowania podniesionej kwestii należy 
przypomnieć, że na rozprawie w dniu 15 listopada 2010 r. obrońca 
oskarżonej Ś. złożył wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze 
świadków członków załogi karetki pogotowia, w szczególności lekarza, „na 
okoliczność rozmów prowadzonych przez załogę karetki z oskarżonymi 
celem ustalenia, czy oskarżona Anna Ś. była w szoku, co mówiła na temat 
czynu i jak się zachowywała”. Sąd Okręgowy powołując się na treść 
przepisu art. 199 k.p.k. nie uwzględnił tego wniosku podnosząc, że 
przeprowadzenie dowodu jest niemożliwe wobec ustawowego zakazu. Z 
kolei w apelacji obrońca zarzucił obrazę tego przepisu podnosząc, że lekarz 
karetki pogotowia udzielał pomocy medycznej pokrzywdzonemu, a nie 
oskarżonej, toteż było możliwe jego przesłuchanie na okoliczności 

 
6 
zdarzenia, podobnie, jak i pozostałych członków załogi karetki pogotowia. 
W przekonaniu apelującego w takiej sytuacji kierowanych do w/w osób 
wypowiedzi oskarżonej nie chroni zakaz dowodowy. 
Rozpoznając omawiany zarzut Sąd Apelacyjny w całości podzielił w 
tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji precyzując dodatkowo, że 
art. 199 k.p.k. chroni także oświadczenia oskarżonej składane wobec 
lekarza udzielającego pomocy medycznej innej osobie, np. także 
pokrzywdzonemu. 
Mając na uwadze powyższe argumenty, Sąd Najwyższy w składzie 
orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, iż Sądy obydwu instancji 
dokonały w omawianym przypadku błędnej interpretacji art. 199 k.p.k. 
Przepis ten stanowi jednoznacznie, że złożone wobec biegłego albo wobec 
lekarza udzielającego pomocy medycznej oświadczenia oskarżonego, 
dotyczące zarzucanego mu czynu, nie mogą stanowić dowodu.  
Zarówno w doktrynie jak i w judykaturze ugruntowany jest pogląd, że 
przepis ten obejmuje zakazem dowodowym wszelkie oświadczenia 
oskarżonego składane wobec lekarza udzielającego właśnie jemu pomocy 
medycznej, dotyczące zarzucanego mu czynu niezależnie od ich treści. Nie 
mogą one stanowić dowodu także wówczas, gdy złożone zostały zanim 
sprawcę formalnie postawiono w stan podejrzenia. Jest to zakaz 
bezwzględny i w tym zakresie lekarz nie może być zwolniony z tajemnicy 
lekarskiej na podstawie art. 180 § 2 k.p.k., gdyż przepis art. 199 k.p.k. 
stanowi względem niego lex specialis (por. T. Grzegorczyk, Kodeks 
Postępowania Karnego. Komentarz. Warszawa 2008, s. 457-459, wyrok 
Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2008 r., V KK 230/07, Lex nr 359261, 
wyroki Sądu Apelacyjnego w Krakowie: z dnia 29 września 2006 r., II AKa 
45/06, KZS 2006, z. 4, poz. 34, z dnia 14 sierpnia 2003 r., II AKa 179/03, 
KZS 2003, z. 9, poz. 23). 

 
7 
Należy stwierdzić, że co do zasady ma rację Sąd Apelacyjny, gdy 
podnosi, iż art. 199 k.p.k. „…należy odczytywać tak, że chodzi tu o 
oświadczenia osoby będącej obecnie oskarżonym, a dotyczące czynu 
zarzuconego jej w postępowaniu karnym, złożone wobec osób wskazanych 
w art. 199 k.p.k., choćby w momencie ich składania oświadczający nie był 
jeszcze podejrzanym, czy oskarżonym, byle tylko był nim obecnie. Ratio 
legis sprowadza się tu do niedopuszczalności wykorzystywania jako 
dowodu wcześniejszych oświadczeń oskarżonego złożonych w warunkach 
specyficznych wobec szczególnego rodzaju osób w sytuacjach, w których 
szczerość staje się naturalną koniecznością”. Jest bowiem rzeczą 
oczywistą, 
że 
dowodowe 
wykorzystanie 
wypowiedzi 
oskarżonego 
złożonych wobec osób wymienionych w art. 199 k.p.k. zanim formalnie 
postawiono mu zarzut, stanowiłoby obejście zakazu płynącego z tej normy. 
Rzecz jednak w tym, że tego rodzaju sytuacja, do jakiej odnosił się Sąd 
odwoławczy, 
nie 
zachodziła 
w 
realiach 
procesowych 
niniejszego 
postępowania. Analiza akt przedmiotowej sprawy dowodzi bowiem, że 
lekarz karetki pogotowia wezwany na miejsce zdarzenia udzielał medycznej 
pomocy nie oskarżonej, lecz pokrzywdzonemu Bogdanowi B. Tego rodzaju 
ustaleń trafnie dokonał Sąd pierwszej instancji, a wynikają one wprost z 
relacji świadków Aleksandry S. oraz Emila S. A zatem względy formalne nie 
sprzeciwiały się ewentualnemu przesłuchaniu w charakterze świadków 
zarówno lekarza udzielającego pomocy pokrzywdzonemu B., jak i 
pozostałych członków załogi karetki pogotowia na okoliczności zdarzenia, w 
tym również co do faktów przekazanych im przez samą oskarżoną. Bez 
znaczenia jest w tym przypadku sam status procesowy oskarżonej w 
momencie przekazywania przez nią do tych osób informacji na temat 
zdarzenia. 
O ile można zaaprobować stanowisko Sądu odwoławczego, że skoro 
przesłuchano w charakterze świadka pokrzywdzonego zanim zmarł, to nie 

 
8 
zachodziła bezwzględna konieczność przesłuchiwania „lekarza pogotowia 
ratunkowego na okoliczność zdarzenia”, to jednak nie zasługuje na 
akceptację inny pogląd Sądu Apelacyjnego, jakoby przepis art. 199 k.p.k. 
chronił także wypowiedzi osoby oskarżonej złożone wobec lekarza 
udzielającego 
pomocy 
medycznej 
nie 
samemu 
sprawcy, 
lecz 
pokrzywdzonemu. Tego rodzaju pogląd jest nieuprawniony i stanowi wyraz 
rozszerzającej wykładni zakazu dowodowego wyrażonego w sposób jasny i 
precyzyjny w art. 199 k.p.k. 
Podsumowując powyższe rozważania Sąd Najwyższy stwierdza, że 
Sądy obydwu instancji dopuściły się obrazy art. 199 k.p.k. poprzez jego 
błędną wykładnię. Zakaz dowodowy uregulowany w art. 199 k.p.k. obejmuje 
wszelkie oświadczenia oskarżonego dotyczące zarzucanego mu czynu, 
składane wobec lekarza udzielającego pomocy medycznej i to niezależnie 
od ich treści. Chodzi jednak o przypadki udzielania tej pomocy samemu 
oskarżonemu, a nie innym osobom, np. pokrzywdzonemu. Oświadczenia 
sprawcy czynu zabronionego chroni zakaz dowodowy bez względu na to, 
czy formalnie przedstawiono mu zarzut jego popełnienia, czy też nie. 
Reguła określona w art. 199 k.p.k. nie stoi na przeszkodzie przesłuchaniu w 
charakterze świadka lekarza, który na miejscu zdarzenia udzielał pomocy 
medycznej pokrzywdzonemu lub innym osobom. Inną kwestią pozostanie 
jednak problem przydatności takiego dowodu dla rozstrzygnięcia sprawy, 
która winna być rozstrzygnięta przez sąd na podstawie art. 170 § 1 pkt 2 – 
5 k.p.k. 
Podkreślenia wymaga także fakt, że Sąd Apelacyjny w omawianej 
części naruszył przepisy art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., skoro 
nie 
rozważył 
należycie 
podniesionego 
w 
tym 
zakresie 
zarzutu 
apelacyjnego. Mimo tego jednak nie można przyjąć, by uchybienie to miało 
charakter rażący i w dodatku mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku 
Sądu pierwszej instancji, czy tym bardziej wyroku Sądu Apelacyjnego. 

 
9 
Wbrew pozorom w przedmiotowej sprawie autor kasacji nie wykazał takiego 
związku pomiędzy podnoszonym uchybieniem, a treścią zaskarżonego 
wyroku. Warto podkreślić, że w argumentach pisemnej skargi kasacyjnej 
obrońca również nie jest konsekwentny i niejako rozszerzył tezę dowodową 
wywodząc, iż wnioskowany dowód miałby służyć wykazaniu – „czy nie 
nastąpiła radykalna zmiana zeznań u świadków lub też u pokrzywdzonego”. 
Należy w tym kontekście przypomnieć, iż zgodnie z treścią art. 523 § 
1 k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień 
wymienionych w art. 439 k.p.k. – a więc bezwzględnych przyczyn 
odwoławczych – lub innego rażącego naruszenia prawa, jeśli mogło ono 
mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. 
O rażącym naruszeniu prawa w znaczeniu tego przepisu można 
mówić tylko w odniesieniu do jego bardzo poważnego naruszenia, wręcz 
zbliżonego do znaczenia o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej. 
Te wymogi, aby uchybienia powyższego rodzaju były rażące oraz by 
mogły mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, muszą być spełnione 
kumulatywnie. 
A zatem nie jest podstawą uwzględnienia kasacji samo stwierdzenie, 
iż Sąd dopuścił się rażącego naruszenia prawa, jeżeli w realiach danej 
sprawy nie da się wykazać, że uchybienie to mogło mieć wpływ na treść 
zaskarżonego orzeczenia. 
Również 
nie 
jest 
wystarczające 
dla 
uwzględnienia 
kasacji 
stwierdzenie, że uchybienie mogło lub nawet miało istotny wpływ na treść 
orzeczenia, jeśli nie można tego uchybienia zakwalifikować jako rażącego. 
Z powodów powyżej przedstawionych wskazane naruszenie przepisu 
art. 199 k.p.k. nie mogło wpłynąć na uwzględnienie kasacji. 
Natomiast uznając oczywistą bezzasadność pozostałych zarzutów 
kasacji Sąd Najwyższy odstąpił od sporządzenia uzasadnienia w tej części 

 
10
mając na uwadze treść art. 535 § 3 k.p.k. W rezultacie również sama 
kasacja podlegała oddaleniu w całości jako oczywiście bezzasadna.