III KK 365/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonego M. W. od postanowienia Sądu Okręgowego w S., które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w E. o umorzeniu postępowania karnego. Oskarżonemu zarzucono popełnienie przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., polegające na nieprawidłowej kontroli odwoławczej i nierozważeniu zarzutów zażaleń. Kluczowym zarzutem było błędne uznanie przez sądy niższych instancji, że uprzednie skazanie M. W. stanowi powagę rzeczy osądzonej, co doprowadziło do niezasadnego umorzenia postępowania. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, stwierdził wystąpienie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia, wskazanej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. Okazało się, że dochodzenie prowadzone przez Urząd Celny w O. zostało przedłużone przez prokuratora, co oznaczało objęcie go nadzorem prokuratorskim. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 155 § 2 k.k.s., akt oskarżenia powinien zostać sporządzony, zatwierdzony i wniesiony przez prokuratora, a nie przez Urząd Celny. Sąd Najwyższy uznał, że wniesienie aktu oskarżenia przez nieuprawniony organ stanowi brak skargi uprawnionego oskarżyciela, co jest negatywną przesłanką procesową skutkującą umorzeniem postępowania. Sąd Najwyższy podkreślił, że próby sanowania tej wady poprzez zwrot aktu oskarżenia do prokuratury w trybie art. 337 § 1 k.p.k. były wadliwe, gdyż przepis ten dotyczy braków formalnych, a nie wniesienia skargi przez podmiot nieuprawniony, a ponadto nie można go stosować na etapie rozprawy głównej. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w E. i umorzył postępowanie karne wobec M. W., obciążając kosztami procesu Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wnoszenia aktu oskarżenia przez uprawnione organy w sprawach karnych skarbowych oraz stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniu przygotowawczym i sądowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy dochodzenie prowadzone przez organ celny jest objęte nadzorem prokuratora.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniesienie aktu oskarżenia przez organ nieuprawniony (Urząd Celny zamiast prokuratora) stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniesienie aktu oskarżenia przez organ nieuprawniony stanowi brak skargi uprawnionego oskarżyciela (art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.), co jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia z mocy art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że jeśli dochodzenie było prowadzone przez finansowy organ postępowania przygotowawczego i zostało przedłużone przez prokuratora, to akt oskarżenia powinien zostać sporządzony, zatwierdzony i wniesiony przez prokuratora. Wniesienie go przez organ pierwotnie prowadzący dochodzenie (Urząd Celny) stanowi wadę prawną skutkującą brakiem skargi uprawnionego oskarżyciela. Sąd podkreślił, że tej wady nie można konwalidować poprzez późniejsze zatwierdzenie aktu przez prokuratora ani poprzez zastosowanie przepisów dotyczących zwrotu aktu oskarżenia o brakach formalnych.
Czy zwrot aktu oskarżenia do prokuratury w trybie art. 337 § 1 k.p.k. jest dopuszczalny w przypadku wniesienia go przez nieuprawniony organ?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 337 § 1 k.p.k. dotyczy braków formalnych aktu oskarżenia i może być zastosowany jedynie w fazie wstępnej kontroli przez prezesa sądu. Nie można go stosować do sanowania sytuacji, gdy akt został wniesiony przez podmiot nieuprawniony, ani na etapie rozprawy głównej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 337 § 1 k.p.k. odnosi się do braków formalnych aktu oskarżenia, a nie do sytuacji, gdy inicjuje go podmiot nieuprawniony. Ponadto, przepis ten jest stosowany przez prezesa sądu w fazie wstępnej kontroli, a nie na rozprawie głównej. Wadliwe zastosowanie tego przepisu przez Sąd Rejonowy w E. nie mogło sanować braku skargi uprawnionego oskarżyciela.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (32)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wystąpienie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania z powodu zaistnienia ujemnej przesłanki procesowej.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania z powodu braku skargi uprawnionego oskarżyciela (pkt 9).
k.k.s. art. 113 § 1
Kodeks karny skarbowy
Stosowanie przepisów k.p.k. do postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe.
k.k.s. art. 107 § 1
Kodeks karny skarbowy
Przestępstwo skarbowe - urządzenie gier hazardowych bez zezwolenia.
k.k.s. art. 9 § 3
Kodeks karny skarbowy
Czyn zabroniony jako przestępstwo lub wykroczenie skarbowe.
k.k.s. art. 155 § 1
Kodeks karny skarbowy
Sporządzenie i wniesienie aktu oskarżenia przez finansowy organ postępowania przygotowawczego.
k.k.s. art. 155 § 2
Kodeks karny skarbowy
Zatwierdzenie i wniesienie aktu oskarżenia przez prokuratora w przypadku objęcia dochodzenia nadzorem.
u.o.g.h. art. 14 § 1
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych
Urządzanie gier hazardowych wymaga zezwolenia.
u.o.g.h. art. 23a
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych
Urządzanie gier hazardowych w miejscu do tego nieprzeznaczonym.
Pomocnicze
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy.
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
Możliwość rozpoznania sprawy w szerszym zakresie z urzędu.
k.p.k. art. 439
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne przyczyny uchylenia orzeczenia.
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
Możliwość rozpoznania sprawy w szerszym zakresie z urzędu.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ujemna przesłanka procesowa w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela.
k.p.k. art. 98 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego.
k.p.k. art. 337 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zwrot aktu oskarżenia oskarżycielowi w celu usunięcia braków formalnych.
k.p.k. art. 119
Kodeks postępowania karnego
Wymogi formalne aktu oskarżenia.
k.p.k. art. 332
Kodeks postępowania karnego
Wymogi formalne aktu oskarżenia.
k.p.k. art. 333
Kodeks postępowania karnego
Wymogi formalne aktu oskarżenia.
k.p.k. art. 334
Kodeks postępowania karnego
Wymogi formalne aktu oskarżenia.
k.p.k. art. 93 § 2
Kodeks postępowania karnego
Upoważnienie do stosowania przepisów.
k.p.k. art. 339 § 3
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania na posiedzeniu.
k.p.k. art. 396a § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy istotnych braków postępowania przygotowawczego.
k.p.k. art. 414 § 1
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania po rozpoczęciu przewodu sądowego.
k.p.k. art. 344a § 1
Kodeks postępowania karnego
Zwrot sprawy do postępowania przygotowawczego.
k.p.k. art. 345 § 1
Kodeks postępowania karnego
Poprzednia regulacja zwrotu sprawy do postępowania przygotowawczego.
k.p.k. art. 95 § 1
Kodeks postępowania karnego
Orzekanie na posiedzeniu lub rozprawie.
Ustawa z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw
Przywrócenie instytucji zwrotu sprawy do postępowania przygotowawczego.
k.k.s. art. 6 § 2
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy odpowiedzialności za przestępstwa skarbowe.
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek ustosunkowania się do zarzutów i argumentów podniesionych w środku odwoławczym.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek ustosunkowania się do zarzutów i argumentów podniesionych w środku odwoławczym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Akt oskarżenia został wniesiony przez Urząd Celny w O., podczas gdy dochodzenie było objęte nadzorem prokuratora, co czyniło prokuratora jedynym uprawnionym do wniesienia aktu oskarżenia. • Wniesienie aktu oskarżenia przez nieuprawniony organ stanowi brak skargi uprawnionego oskarżyciela, co jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia. • Zwrot aktu oskarżenia do prokuratury w trybie art. 337 § 1 k.p.k. był wadliwy, gdyż przepis ten dotyczy braków formalnych, a nie wniesienia skargi przez podmiot nieuprawniony, i nie może być stosowany na etapie rozprawy głównej.
Godne uwagi sformułowania
konsekwencją tej czynności stała się konieczność uchylenia orzeczenia Sądu odwoławczego i utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w E. oraz umorzenie postępowania. • Owa konieczność wiąże się z wystąpieniem jednej z bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k. • Sąd Najwyższy miał zatem obowiązek z urzędu sprawdzić, czy zaskarżone kasacją orzeczenie nie jest dotknięte takim uchybieniem, w tym także ujemną przesłanką procesową w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela (art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.). • Nie budzi wątpliwości, że w dacie sporządzenia aktu oskarżenia i wnoszenia go do sądu, art. 155 § 1 k.k.s. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. określał podmiot właściwy do dokonania tych czynności. • W tych sytuacjach, stosownie do art. 155 § 2 k.k.s., to prokurator zatwierdza i wnosi do sądu akt oskarżenia. • Prokuratorskie przedłużenie dochodzenia, prowadzonego przez finansowy organ postępowania przygotowawczego, oznacza tym samym objęcie takiego dochodzenia nadzorem. • W związku zaś z wnioskiem obrońcy oskarżonego o umorzenie postępowania karnego z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela... • Wada rozpatrywanego postępowania, o której była wcześniej mowa, dotyczyła zaś wniesienia skargi przez podmiot nieuprawniony. […]
Skład orzekający
Dariusz Świecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wnoszenia aktu oskarżenia przez uprawnione organy w sprawach karnych skarbowych oraz stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniu przygotowawczym i sądowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy dochodzenie prowadzone przez organ celny jest objęte nadzorem prokuratora.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie formalnych wymogów procesowych, nawet w sprawach karnych skarbowych. Pokazuje również, jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji, dbając o prawidłowy przebieg postępowania.
“Błąd formalny, który doprowadził do umorzenia sprawy karnej przez Sąd Najwyższy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.