III KK 358/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie orzekającym w Izbie Karnej rozpoznał kasacje obrońcy T. J. i J. D., którzy zostali skazani za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. (rozbój) w zb. z art. 254 § 1 k.k. (udział w zbiegowisku) w zw. z art. 57a § 1 k.k. (czyn o charakterze chuligańskim). Sąd Rejonowy w W. pierwotnie skazał oskarżonych na kary pozbawienia wolności, a Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 20 lutego 2017 r. zmienił kwalifikację prawną, eliminując art. 57a § 1 k.k. i orzekając kary pozbawienia wolności połączone z karami ograniczenia wolności. Obrońca w kasacjach podniosła zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., wskazując na wyjście sądu ponad granice oskarżenia poprzez przypisanie przestępstwa rozboju, które nie było objęte aktem oskarżenia. Ponadto zarzuciła rażące naruszenie prawa mające istotny wpływ na treść wyroku, w tym naruszenie zakazu reformationis in peius (art. 434 § 1 k.p.k.) poprzez wymierzenie kar w drugiej instancji, które miały być mniej korzystne dla skazanych. Sąd Najwyższy oddalił obie kasacje. W odniesieniu do zarzutu wyjścia ponad granice oskarżenia, Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd nie jest związany kwalifikacją prawną aktu oskarżenia, a czyn w znaczeniu ontologicznym obejmuje wszystkie zachowania sprawcy. Zmiana kwalifikacji prawnej na surowszą, przy jednoczesnym zastosowaniu łagodniejszych kar, nie stanowi naruszenia zakazu reformationis in peius. Sąd Najwyższy uznał również, że pozostałe zarzuty są bezzasadne. W konsekwencji, obie kasacje zostały oddalone, a skazani obciążeni kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja granic oskarżenia w postępowaniu karnym, stosowanie zakazu reformationis in peius przy zmianie kwalifikacji prawnej i orzekaniu kar.
Dotyczy specyfiki polskiego postępowania karnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przypisanie oskarżonemu przestępstwa rozboju, które wykracza poza zakres czynu zarzuconego w akcie oskarżenia, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. z uwagi na wyjście sądu ponad granice oskarżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie wyszedł ponad granice oskarżenia, gdyż sąd nie jest związany kwalifikacją prawną aktu oskarżenia, a czyn w znaczeniu ontologicznym obejmuje wszystkie zachowania sprawcy. Ustalenie dodatkowych okoliczności świadczących o zaborze rzeczy przy groźbie użycia przemocy i rozszerzenie kwalifikacji prawnej nie oznacza wyjścia poza granice oskarżenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że granice oskarżenia wyznacza czyn w znaczeniu ontologicznym, a nie jego kwalifikacja prawna. Sąd ma prawo dokonywać własnej oceny prawnej czynu, o ile uprzedzi strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej. W tej sprawie ustalenia dotyczące zaboru szalika z groźbą użycia przemocy mieściły się w ramach czynu zarzuconego, który obejmował udział w zbiegowisku z gwałtownym zamachem na mienie.
Czy orzeczenie kar w drugiej instancji, które są łagodniejsze od kar orzeczonych przez sąd pierwszej instancji, narusza zakaz reformationis in peius (art. 434 § 1 k.p.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie łagodniejszych kar, nawet jeśli połączonych z innymi środkami, nie narusza zakazu reformationis in peius, a wręcz działa na korzyść skazanych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kary orzeczone przez Sąd Okręgowy (pozbawienia wolności połączone z ograniczeniem wolności) były zdecydowanie łagodniejsze niż kary pozbawienia wolności orzeczone przez Sąd Rejonowy. Zastosowanie art. 37b k.k. miało na celu osiągnięcie prewencji specjalnej przy jednoczesnym ugruntowaniu postawy skazanego, co nie stanowiło orzeczenia na niekorzyść skazanych.
Czy Sąd Okręgowy, odmawiając uwzględnienia zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych dotyczącego udziału w zbiegowisku, naruszył art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. przez nieodniesienie się do tego zarzutu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Okręgowy odniósł się do zarzutu apelacji dotyczącego udziału w zbiegowisku i uznał subsumpcję ustaleń faktycznych pod znamiona art. 254 § 1 k.k. za prawidłową.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy odniósł się do zarzutu apelacji dotyczącego udziału w zbiegowisku. Jeśli intencją skarżącej było zakwestionowanie tej konkluzji, powinna była podnieść zarzut naruszenia prawa materialnego, a nie procesowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. D. | osoba_fizyczna | skazany |
| T. J. | osoba_fizyczna | skazany |
| K. Z. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
| Prokurator Rejonowy w W. | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (26)
Główne
k.k. art. 280 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 254 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 57a § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 37b
Kodeks karny
k.p.k. art. 434 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.k. art. 11 § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 115 § § 21
Kodeks karny
k.k. art. 115 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 391 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 393 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 394 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 366 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 399 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uprzedzenia stron o możliwości zmian w kwalifikacji prawnej.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 34 § § 1a pkt 1
Kodeks karny
k.k. art. 35 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 46 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 4 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. (wyjście ponad granice oskarżenia). • Zarzut rażącego naruszenia prawa mającego istotny wpływ na treść wyroku, w tym naruszenie zakazu reformationis in peius (art. 434 § 1 k.p.k.). • Zarzut obrazy przepisów procesowych przez dokonanie nowych niekorzystnych ustaleń i odmiennej oceny zeznań pokrzywdzonego. • Zarzut nieodniesienia się przez Sąd Okręgowy do zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych w apelacji.
Godne uwagi sformułowania
czyn zarzucony w akcie oskarżenia to czyn w znaczeniu ontologicznym • sąd nie jest związany ani opisem czynu zarzuconego, ani przyjętą przez oskarżyciela kwalifikacja prawną • orzeczenia o karach wydane przez Sądy obu instancji z punktu widzenia ich dolegliwości są zdecydowanie łagodniejsze
Skład orzekający
Henryk Gradzik
przewodniczący-sprawozdawca
Michał Laskowski
członek
Włodzimierz Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja granic oskarżenia w postępowaniu karnym, stosowanie zakazu reformationis in peius przy zmianie kwalifikacji prawnej i orzekaniu kar."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki polskiego postępowania karnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych zagadnień procesowych w prawie karnym: granic oskarżenia i zakazu reformationis in peius, co jest istotne dla praktyków. Sąd Najwyższy szczegółowo wyjaśnia te kwestie.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy sąd może zmienić kwalifikację prawną czynu ponad to, co zarzucił prokurator?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.