III KK 335/17

Sąd Najwyższy2017-08-10
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokanajwyższy
kradzieżwykroczeniegranica odpowiedzialnościminimalne wynagrodzeniekara ograniczenia wolnościkasacjaSąd Najwyższyprawo karne procesoweprawo karne materialne

Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za kradzież, uznając, że wartość skradzionego mienia nie przekraczała progu wykroczenia, a sprawa powinna być rozpatrzona według łagodniejszego prawa.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości dotyczącą wyroku skazującego M. S. za kradzież pieniędzy w kwocie 500 zł. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego, wskazując, że wartość skradzionego mienia nie przekraczała 1/4 minimalnego wynagrodzenia, co kwalifikowało czyn jako wykroczenie, a nie przestępstwo. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, podkreślając, że sąd pierwszej instancji powinien był zastosować łagodniejsze prawo wykroczeniowe.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II K (…), którym M. S. została skazana za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. (kradzież pieniędzy w kwocie 500 zł). Sąd Rejonowy, uwzględniając wniosek prokuratora złożony na podstawie art. 335 § 1 k.p.k., orzekł karę 5 miesięcy ograniczenia wolności oraz obowiązek naprawienia szkody. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. oraz art. 278 § 1 k.k., argumentując, że wartość skradzionego mienia (500 zł) nie przekraczała 1/4 minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dacie orzekania (od 1 stycznia 2017 r.), co oznaczało, że czyn ten stanowił wykroczenie z art. 119 § 1 k.w., a nie przestępstwo. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywistą i zasadną. Podkreślił, że sąd rozpoznający wniosek o skazanie w trybie uproszczonym ma obowiązek kontroli merytorycznej i legalności wniosku, w tym zgodności z prawem materialnym. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy nie dostrzegł, że wartość mienia nie przekraczała progu wykroczenia, a zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, decydująca jest data orzekania. Sąd Najwyższy wskazał, że ¼ minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2017 r. wynosiła 500 zł, a zatem czyn oskarżonej nie wyczerpywał znamion przestępstwa. Zaniechanie zastosowania łagodniejszego prawa (art. 4 k.k.) i wydanie wyroku skazującego stanowiło rażące naruszenie przepisów. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w C., nakazując uwzględnienie powyższych wywodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Czyn ten powinien być kwalifikowany jako wykroczenie, jeśli w dacie orzekania jego wartość nie przekraczała 1/4 minimalnego wynagrodzenia, zgodnie z zasadą stosowania łagodniejszego prawa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że decydująca dla kwalifikacji prawnej czynu jest data orzekania, a nie data jego popełnienia, jeśli nastąpiła zmiana przepisów wprowadzająca łagodniejszą odpowiedzialność. Wartość 500 zł nie przekraczała 1/4 minimalnego wynagrodzenia obowiązującego od 1 stycznia 2017 r., co kwalifikowało czyn jako wykroczenie z art. 119 § 1 k.w.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżona (M. S.)

Strony

NazwaTypRola
M. S.osoba_fizycznaoskarżona
J. P.osoba_fizycznapokrzywdzony
Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca (kasacja)

Przepisy (11)

Główne

k.p.k. art. 335 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wniosku o wydanie wyroku skazującego.

k.p.k. art. 343 § § 7

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy zwrotu sprawy prokuratorowi w przypadku niezasadności wniosku.

k.k. art. 278 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący kradzieży.

k.w. art. 119 § § 1

Kodeks wykroczeń

Przepis dotyczący wykroczenia kradzieży.

Pomocnicze

k.k. art. 4

Kodeks karny

Nakazuje stosowanie łagodniejszego prawa.

k.p.k. art. 343

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek kontroli wniosku.

k.p.k. art. 335 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu w trybie oczywistym.

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw art. 2 § pkt 4

Definiuje próg wartości mienia dla wykroczenia.

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw

Dz. U. z 2013 r., poz. 1247

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie minimalnego wynagrodzenia za prace w 2017 r.

Ustala wysokość minimalnego wynagrodzenia.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie minimalnego wynagrodzenia za prace w 2017 r.

Dz. U. z 2016 r., poz. 1456

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wartość skradzionego mienia nie przekraczała 1/4 minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dacie orzekania. Czyn powinien być zakwalifikowany jako wykroczenie, a nie przestępstwo. Sąd pierwszej instancji nie dokonał należytej kontroli wniosku prokuratora. Zastosowanie łagodniejszego prawa (art. 4 k.k.) było obowiązkowe.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym decydującą dla ustalenia postaci odpowiedzialności jest data orzekania, a nie data popełnienia czynu nie przekraczała ¼ minimalnego wynagrodzenia zachowanie M. S. wyczerpywało znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w.

Skład orzekający

Tomasz Artymiuk

przewodniczący

Henryk Gradzik

członek

Michał Laskowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu decydującego dla stosowania łagodniejszego prawa w przypadku zmiany przepisów między popełnieniem czynu a orzekaniem, a także zakresu kontroli wniosku o skazanie w trybie uproszczonym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących progu odpowiedzialności karnej za kradzież/przywłaszczenie oraz stosowania trybu uproszczonego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotna jest precyzja w stosowaniu prawa i jak drobne zmiany legislacyjne mogą mieć znaczący wpływ na kwalifikację czynu i odpowiedzialność karną. Podkreśla rolę Sądu Najwyższego w zapewnieniu jednolitej wykładni prawa.

Czy 500 zł to przestępstwo czy wykroczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy liczy się data czynu, a kiedy data wyroku.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KK 335/17
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 sierpnia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)
‎
SSN Henryk Gradzik
‎
SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)
w sprawie oskarżonej
M. S.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
‎
w dniu 10 sierpnia 2017 r.,
‎
kasacji Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego na korzyść
‎
od wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II K (…),
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w C. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
M. S. skazana została wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II K …/17 za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k., polegające na tym, że w dniu 21 grudnia 2016 r. w miejscowości O. zabrała w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 500 zł, czym działała na szkodę J. P. Sąd wymierzył oskarżonej, biorąc pod uwagę skierowany na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. wniosek prokuratora, uzgodnioną z nią wcześniej karę 5 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując do wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym. Sąd zobowiązał nadto M. S. do naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 500 zł. Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 7 kwietnia 2017 r.
Kasację od tego wyroku wniósł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny. Zaskarżył wyrok w całości na korzyść M. S. i zarzucił wyrokowi rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na niezasadnym uwzględnieniu wniosku prokuratora z dnia 26 stycznia 2017 r. o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego M. S. i orzeczenie uzgodnionej z oskarżoną kary za popełniony w dniu 21 grudnia 2016 r. czyn, polegający na dokonaniu zaboru w celu przywłaszczenia pieniędzy w kwocie 500 zł na szkodę J. P., to jest z rażącą i mającą istotny wpływ na treść wyroku obrazę przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 278 § 1 k.k., gdyż w dacie kierowania wniosku i orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie zachowanie M. S. wyczerpywało znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., bowiem w związku z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247) wartość przywłaszczonego mienia nie przekraczała ¼ minimalnego wynagrodzenia.
Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w C. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym, co uzasadnia jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu, w trybie przewidzianym w art. 335 § 5 k.p.k.
Niewątpliwie Sąd, rozpoznający wniosek z art. 335 k.p.k. o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków, zobligowany jest na podstawie art. 343 k.p.k. do dokonania kontroli zasadności i legalności wniosku zarówno merytorycznie, jak i pod kątem przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Dopiero po dokonaniu takiej kontroli możliwe jest bądź uwzględnienie wniosku i wydanie wyroku (art. 343 § 6 k.p.k.), bądź zwrot sprawy prokuratorowi i ewentualne rozpoznanie jej na zasadach ogólnych (art. 343 § 7 k.p.k.).
W toku tej kontroli w sprawie M. S. Sąd Rejonowy w C. nie dostrzegł, że w dniu skierowania wniosku oraz w dniu orzekania, zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247), wartość przywłaszczonego przez oskarżoną mienia nie przekraczała ¼ minimalnego wynagrodzenia, a tym samym jej czyn stanowił wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. Wprawdzie czyn popełniony został w dniu 21 grudnia 2016 r., ale wniosek prokuratora wpłynął do Sądu Rejonowego w C. w dniu 26 stycznia 2017 r., a zaskarżony kasacją wyrok wydany został w dniu 30 marca 2017 r. Zgodnie z ustaloną już linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, decydującą dla ustalenia postaci odpowiedzialności jest data orzekania, a nie data popełnienia czynu (zob. m. in. wyrok SN z 6 sierpnia 2015 r., II KK 209/15, OSNKW z 2015 r., z. 11, poz. 94).
Sąd nie wziął pod uwagę faktu, że od 1 stycznia 2017 r., zgodnie z rozporządzeniem rady Ministrów z dnia 9 września 2016 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za prace w 2017 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1456), wysokość minimalnego wynagrodzenia wynosi 2000 zł. W tej sytuacji ¼ minimalnego wynagrodzenia to 500 zł. Przepis art. 119 § 1 k.w. przewiduje odpowiedzialność za wykroczenie dla tego kto kradnie lub przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza ¼ minimalnego wynagrodzenia. Kwota, której zagarnięcie przypisano M. S. wynosi dokładnie 500 zł, a więc nie przekracza tego progu. Sąd wziąć powinien pod uwagę reguły przewidziane w art. 4 k.k. i nie uwzględnić wniosku z art. 335 § 1 k.p.k. Zaniechanie tego i wydanie wyroku skazującego rażąco naruszyło przepisy wskazane w zarzucie kasacji i stało się podstawą uchylenia zaskarżonego wyroku. W toku ponownego rozpoznania Sąd powinien wziąć pod uwagę powyższe wywody i uwzględnić je przy ustalaniu odpowiedzialności oskarżonej.
r.g.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI