III KK 334/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienia sądów niższych instancji, uznając zasadność kasacji Prokuratora Generalnego dotyczącej interpretacji przepisów o obowiązku alimentacyjnym po nowelizacji.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od postanowień sądów niższych instancji, które umorzyły postępowanie wykonawcze w sprawie G. J. skazanego za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego. Kasacja zarzucała błędną interpretację przepisów po nowelizacji, która miała rzekomo uczynić czyn niekaralnym. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylając zaskarżone postanowienia i wskazując, że obowiązek alimentacyjny nadal jest źródłem odpowiedzialności karnej, o ile jest skonkretyzowany.
Sąd Najwyższy w składzie orzekającym Tomasz Artymiuk (przewodniczący), Rafał Malarski (sprawozdawca) i Marek Pietruszyński, rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego G. J. Sprawa dotyczyła uchylania się od obowiązku alimentacyjnego wobec córki E. J. Sąd Rejonowy pierwotnie skazał G. J. za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. i orzekł karę ograniczenia wolności. Następnie, po nowelizacji przepisów, sądy niższych instancji umorzyły postępowanie wykonawcze, uznając, że czyn nie wyczerpuje znamion przestępstwa. Prokurator Generalny w kasacji zarzucił rażące naruszenie prawa, twierdząc, że nowelizacja nie uczyniła uchylania się od obowiązku alimentacyjnego niekaralnym, a jedynie wymaga skonkretyzowania wysokości świadczenia. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, podzielając argumentację Prokuratora Generalnego. Wskazał, że obowiązek alimentacyjny, skonkretyzowany w ugodzie sądowej, nadal stanowi podstawę odpowiedzialności karnej. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił postanowienia sądów obu instancji, ograniczając się do tego rozstrzygnięcia bez wydawania orzeczenia następczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja nie uczyniła uchylania się od obowiązku alimentacyjnego niekaralnym. Nadal stanowi to przestępstwo, pod warunkiem, że obowiązek alimentacyjny jest skonkretyzowany co do wysokości w orzeczeniu sądowym, ugodzie lub innej umowie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni art. 209 § 1 k.k. po nowelizacji, wskazując, że ustawa nadal jest źródłem obowiązku alimentacyjnego, ale musi on być skonkretyzowany co do wysokości. W analizowanej sprawie obowiązek ten został skonkretyzowany w ugodzie sądowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowień
Strona wygrywająca
skarżący (Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. J. | osoba_fizyczna | skazany |
| Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący (kasacja na niekorzyść) |
| E. J. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona/uprawniona do alimentów |
Przepisy (4)
Główne
k.k. art. 209 § § 1
Kodeks karny
Po nowelizacji z 23 marca 2017 r. nadal stanowi podstawę odpowiedzialności karnej za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, pod warunkiem, że obowiązek ten jest skonkretyzowany co do wysokości w orzeczeniu sądowym, ugodzie lub innej umowie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 537
Kodeks postępowania karnego
Nie zawiera pełnego katalogu rozstrzygnięć Sądu kasacyjnego.
k.k.w. art. 15 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
Zastosowany przez sąd niższej instancji do umorzenia postępowania wykonawczego, ale uznany za błędny w kontekście sprawy.
k.k. art. 4 § § 4
Kodeks karny
Zastosowany przez sąd niższej instancji do umorzenia postępowania wykonawczego, ale uznany za błędny w kontekście sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja art. 209 § 1 k.k. nie uczyniła uchylania się od obowiązku alimentacyjnego niekaralnym, a jedynie wymaga skonkretyzowania wysokości świadczenia. Obowiązek alimentacyjny został skonkretyzowany w ugodzie sądowej, co nadal stanowi podstawę odpowiedzialności karnej. Sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy i niezasadnie umorzyły postępowanie wykonawcze.
Godne uwagi sformułowania
ustawa nadal stanowi jedno ze źródeł obowiązku alimentacyjnego obowiązek ten musi być skonkretyzowany co do jego wysokości w orzeczeniu sądowym, ugodzie lub innej umowie czyn przypisany skazanemu w całości realizuje znamiona czynu zabronionego również w rozumieniu przepisów obecnie obowiązujących
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący
Rafał Malarski
sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 209 § 1 k.k. po nowelizacji z 2017 r. w kontekście obowiązku alimentacyjnego skonkretyzowanego w ugodzie sądowej."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów po nowelizacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu obowiązku alimentacyjnego i jego konsekwencji karnych, a także pokazuje, jak nowelizacje prawa mogą wpływać na interpretację istniejących przepisów.
“Czy uchylanie się od alimentów nadal jest przestępstwem po nowelizacji? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III KK 334/18 POSTANOWIENIE Dnia 4 lipca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący) SSN Rafał Malarski (sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński Protokolant Dagmara Szczepańska-Maciejewska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Engelkinga w sprawie G. J. skazanego z art. 209 § 1 k.k po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r., kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego - na niekorzyść, od postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt V Kz (…), utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt II Ko (…), uchyla postanowienia Sądów obu instancji. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w P., wyrokiem z 25 sierpnia 2016 r., uznał G. J. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., polegającego na uporczywym uchylaniu się w okresie od 1 lutego 2011 r. do 28 grudnia 2015 r. od ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku alimentacyjnego wobec córki E. J. , co naraziło ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, i skazał go za to na karę roku ograniczenia wolności, zobowiązując do bieżącego łożenia na utrzymanie pokrzywdzonej. Wyrok uprawomocnił się 9 września 2016 r. Sąd Rejonowy w L. , postanowieniem z 7 lipca 2017 r., ustalając, że przypisany skazanemu czyn nie wyczerpuje aktualnie znamion przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. w zw. z art. 4 § 4 k.k. umorzył postępowanie wykonawcze w zakresie wykonania kary ograniczenia wolności, która wcześniej zamieniona została na 182 dni zastępczej kary pozbawienia wolności (jej odbywanie rozpoczęło się 10 czerwca 2017 r.). Sąd Okręgowy w L., po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 r. zażalenia prokuratora, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne postanowienie. Kasację od prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w L., która wpłynęła do Sądu Najwyższego w dniu 15 czerwca 2018 r., wniósł na niekorzyść skazanego Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny. Zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art 15 § 1 k.k.w. w zw. z art. 4 § 4 k.k. polegające na zaakceptowaniu poglądu, że w wyniku ustawy nowelizacyjnej z 23 marca 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 952) niekaralne stało się uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, gdy w jego opisie jako źródło tego obowiązku podano jedynie ustawę, podczas gdy czyn przypisany skazanemu w całości realizuje znamiona czynu zabronionego również w rozumieniu przepisów obecnie obowiązujących - wniósł o uchylenie postanowień Sądów obu instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się ewidentnie zasadna. W jej uzasadnieniu skarżący w sposób wszechstronny i wyczerpujący poddał trafnej krytyce pogląd, który legł u podstaw zaskarżonego postanowienia. Powtarzanie całej argumentacji Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego, słusznie odwołującego się do przekonywającego zapatrywania prawnego wyrażonego w postanowieniu Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I KZP 10/17 (OSNKW 2018, z. 3, poz. 24), byłoby tu zbyteczne, a więc i w jakimś sensie nieracjonalne. Wystarczy skonstatować, że ustawa nadal stanowi jedno ze źródeł obowiązku alimentacyjnego, tyle że po nowelizacji art 209 § 1 k.k., dokonanej ustawą z 23 marca 2017 r., obowiązek ten musi być skonkretyzowany co do jego wysokości w orzeczeniu sądowym, ugodzie lub innej umowie. Powinnością sądu pozostaje zbadanie, czy takie uściślenie świadczeń alimentacyjnych miało miejsce. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, należało stwierdzić, że ciążący na G. J. obowiązek alimentacyjny wobec córki E. J. został skonkretyzowany w ugodzie zawartej przed Sądem Rejonowym w P. – III Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu 24 września 2010 r., sygn. akt III RC (…) (k. 22). Dokument ten został w sposób prawidłowy wprowadzony do materiału dowodowego i stał się podstawą poczynionych ustaleń. Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia. Ograniczył się do uchylenia postanowień Sądów obu instancji bez wydawania orzeczenia następczego, jako że art 537 k.p.k. nie zawiera pełnego katalogu rozstrzygnięć Sądu kasacyjnego (zob. postanow. SN z 28 kwietnia 2017 r., V KK 49/17).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI