III KK 33/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni T. B. domagała się od Skarbu Państwa zadośćuczynienia w kwocie 40 000 zł za krzywdę wynikającą z niesłusznego umieszczenia w ośrodku strzeżonym dla cudzoziemców. Po skorygowaniu wniosku, Sąd Okręgowy w O. zasądził 6 000 zł, oddalając pozostałą część żądania. Sąd Apelacyjny w [...] utrzymał ten wyrok w mocy. Kasacja wniesiona przez pełnomocnika wnioskodawczyni zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 7 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. oraz art. 452 § 2 k.p.k., poprzez dowolną ocenę opinii psychologicznej i stwierdzenie, że zachowanie cudzoziemki nie stwarzało domniemania bycia ofiarą przemocy. Sąd Najwyższy uznał kasację za uzasadnioną. Zwrócił uwagę na nieprecyzyjną konstrukcję skargi, ale przyjął, że intencją było wykazanie rażącego naruszenia przepisów przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały art. 88 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, ignorując wnioski opinii psychologicznej wskazujące na możliwość wystąpienia u wnioskodawczyni zespołu stresu pourazowego i bycia ofiarą przemocy. Sąd Najwyższy stwierdził, że brak jest podstaw do odmiennego traktowania osób ubiegających się o status uchodźcy w zależności od momentu złożenia wniosku. Wskazał, że zarówno art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie, jak i art. 103 w zw. z art. 107 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, mogą stanowić podstawę zwolnienia z ośrodka. W związku z błędami popełnionymi przez sądy obu instancji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji, przekazując sprawę Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ochrony cudzoziemców, zwłaszcza ofiar przemocy, oraz zasady postępowania dowodowego w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, ale ogólne zasady interpretacji przepisów i oceny dowodów mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy stan psychofizyczny cudzoziemca, stwarzający domniemanie, że był poddany przemocy, może stanowić podstawę do zwolnienia z ośrodka strzeżonego, nawet jeśli wniosek o status uchodźcy został złożony już po umieszczeniu w ośrodku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stan psychofizyczny cudzoziemca stwarzający domniemanie bycia ofiarą przemocy może stanowić podstawę do zwolnienia z ośrodka strzeżonego, niezależnie od momentu złożenia wniosku o status uchodźcy. Przepisy nie przewidują odmiennego traktowania w zależności od tego, czy wniosek złożono niezwłocznie po przekroczeniu granicy, czy już po umieszczeniu w ośrodku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy, ignorując wnioski opinii psychologicznej wskazujące na możliwość wystąpienia u wnioskodawczyni zespołu stresu pourazowego i bycia ofiarą przemocy. Podkreślono, że domniemanie z art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie nie wymaga jednoznacznego udowodnienia, a sądy nie mogą odrzucać opinii biegłych ani samodzielnie oceniać stanu psychicznego cudzoziemki, jeśli wymaga to wiadomości specjalnych.
Czy sąd odwoławczy, stwierdzając błąd sądu pierwszej instancji w wykładni prawa materialnego, może utrzymać w mocy wyrok, jeśli nie wyciągnie z tego błędu trafnych wniosków i nie uwzględni apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sąd odwoławczy dostrzega błąd sądu pierwszej instancji w wykładni prawa materialnego, ale nie wyciąga z tego trafnych wniosków i utrzymuje w mocy błędny wyrok, dopuszcza się naruszenia prawa, które może być podstawą do uwzględnienia kasacji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wprawdzie dostrzegł błąd Sądu Okręgowego w wykładni art. 88 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ale nie wyciągnął z tego prawidłowych wniosków, uznając apelację za bezzasadną. Sąd Najwyższy uznał to za rażące naruszenie prawa, które uzasadnia uchylenie wyroku sądu odwoławczego.
Czy sąd kasacyjny może badać ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji w ramach kontroli kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Sąd kasacyjny kontroluje sposób dokonania ustaleń faktycznych przez sądy niższych instancji pod kątem rażącego naruszenia reguł procedowania, które mogło mieć wpływ na ustalenia faktyczne i treść wyroku. Nie jest to ponowne rozpoznawanie zarzutów stawianych orzeczeniu sądu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kontrola kasacyjna dotyczy sposobu dokonania ustaleń faktycznych, a nie samych ustaleń. Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie faktów, ale bada, czy sądy nie dopuściły się rażącego naruszenia przepisów postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
u.o.u. art. 88 § 2
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący zwolnienia cudzoziemca z ośrodka strzeżonego, gdy jego stan psychofizyczny stwarza domniemanie, że był poddany przemocy. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie go zinterpretowały.
Pomocnicze
u.c. art. 108 § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Podstawa zasądzenia zadośćuczynienia przez Sąd I instancji.
u.o.u. art. 87
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący umieszczania cudzoziemców w ośrodkach strzeżonych.
u.o.u. art. 89 § 2
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący obligatoryjnego przedłużenia pobytu w ośrodku o 90 dni w przypadku złożenia wniosku o status uchodźcy w trakcie pobytu w ośrodku.
u.c. art. 103
Ustawa o cudzoziemcach
Przepis dotyczący postanowień o umieszczeniu cudzoziemca w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców, z uwzględnieniem sytuacji zagrażających życiu lub zdrowiu.
u.c. art. 107 § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Przepis enumeratywnie wymieniający przesłanki zwolnienia cudzoziemca ze strzeżonego ośrodka.
k.p.k. art. 438 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa apelacji pełnomocnika wnioskodawczyni.
k.p.k. art. 523
Kodeks postępowania karnego
Podstawa kasacji.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów, naruszona przez Sąd Apelacyjny.
k.p.k. art. 193 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący dowodu z opinii biegłego, naruszony przez Sąd Apelacyjny.
k.p.k. art. 452 § 2
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący uzupełnienia postępowania dowodowego przez sąd odwoławczy, naruszony przez Sąd Apelacyjny.
k.p.k. art. 201
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący uzupełnienia opinii biegłego lub powołania nowego, naruszony przez Sąd Apelacyjny.
u.o.u. art. 68 § 1
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek zapewnienia badań lekarskich lub psychologicznych cudzoziemcowi, który informuje o byciu ofiarą przemocy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały art. 88 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ignorując wnioski opinii psychologicznej wskazujące na możliwość bycia ofiarą przemocy. • Nie ma podstaw do odmiennego traktowania cudzoziemców w zależności od momentu złożenia wniosku o status uchodźcy. • Sąd Apelacyjny, dostrzegając błąd Sądu Okręgowego, nie wyciągnął z niego prawidłowych wniosków i utrzymał w mocy błędny wyrok. • Sąd Apelacyjny dopuścił się rażącego naruszenia art. 7 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. poprzez dowolną ocenę opinii psychologicznej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja prokuratora Prokuratury Apelacyjnej o braku jednoznacznych dowodów przemocy i konieczności skorygowania stanu psychofizycznego obiektywnymi opiniami. • Stanowisko sądów niższych instancji, że przepis art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie nie ma zastosowania do cudzoziemców, którzy złożyli wniosek o status uchodźcy po umieszczeniu w ośrodku strzeżonym.
Godne uwagi sformułowania
konstrukcja tej skargi nadzwyczajnej daleka jest od poprawności • nie jest funkcją kontroli kasacyjnej kolejne, powielające kontrolę apelacyjną rozpoznawanie zarzutów • Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie sądem faktów • nie sposób nie zgodzić się ze skarżącym, że utrzymanie zaproponowanej przez Sąd I instancji literalnej wykładni [...] doprowadziłoby do sytuacji, w której ofiary przemocy zaznanej w kraju pochodzenia byłyby różnie traktowane • nie można wyciągnąć z niej wniosków odmiennych od rzeczywiście wskazanych przez biegłą
Skład orzekający
Andrzej Stępka
przewodniczący-sprawozdawca
Włodzimierz Wróbel
członek
Krzysztof Cesarz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony cudzoziemców, zwłaszcza ofiar przemocy, oraz zasady postępowania dowodowego w sprawach wymagających wiadomości specjalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, ale ogólne zasady interpretacji przepisów i oceny dowodów mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ochrony cudzoziemców, ofiar przemocy, oraz błędów proceduralnych sądów, co czyni ją interesującą dla prawników i szerokiej publiczności.
“Sąd Najwyższy: Ofiary przemocy w ośrodkach strzeżonych muszą być chronione, niezależnie od momentu złożenia wniosku o azyl.”
Dane finansowe
WPS: 40 000 PLN
zadośćuczynienie: 6000 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.