III KK 313/24

Sąd Najwyższy2024-09-18
SNKarneprzestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajowościWysokanajwyższy
kara łącznakara pozbawienia wolnościkasacjaSąd Najwyższyprawo karnenaruszenie prawa materialnegogranice kary

Sąd Najwyższy uchylił karę łączną orzeczoną przez Sąd Okręgowy, uznając, że została ona wymierzona poniżej ustawowego minimum.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego, który złagodził karę łączną pozbawienia wolności orzeczoną przez Sąd Rejonowy. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy naruszył prawo materialne, wymierzając karę łączną poniżej najwyższej z kar jednostkowych, co jest sprzeczne z art. 86 § 1 k.k. W związku z tym wyrok został uchylony w zaskarżonej części i przekazany do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczyła kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim, który zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim w zakresie kary łącznej pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy pierwotnie orzekł karę łączną trzech lat pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy złagodził tę karę do dwóch lat i trzech miesięcy pozbawienia wolności. Prokurator Generalny zarzucił Sądowi Okręgowemu rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., polegające na wymierzeniu kary łącznej poniżej dolnego progu przewidzianego w tym przepisie. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535 § 5 k.p.k., uznał kasację za zasadną w stopniu oczywistym. Stwierdził, że kara łączna została wymierzona poniżej najwyższej z kar jednostkowych orzeczonych wobec oskarżonego, co stanowi naruszenie art. 86 § 1 k.k. Zgodnie z tym przepisem, kara łączna powinna być wymierzona w granicach od najwyższej z kar jednostkowych do ich sumy. Ponieważ najwyższą karą jednostkową była kara dwóch lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, minimalna kara łączna mogła być orzeczona w takim wymiarze. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego w zaskarżonej części dotyczącej kary łącznej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w postępowaniu odwoławczym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, kara łączna nie może być orzeczona poniżej najwyższej z kar jednostkowych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 86 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym w dacie czynów), kara łączna powinna być wymierzona w granicach od najwyższej z kar jednostkowych do ich sumy. Wymierzenie kary łącznej poniżej tego dolnego progu stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny

Strony

NazwaTypRola
E. P.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (14)

Główne

k.k. art. 200 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 12 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 200 § 3

Kodeks karny

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 85 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 86 § 1

Kodeks karny

Kara łączna wymierzana jest w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy. Wymierzenie kary poniżej tego progu jest naruszeniem prawa.

k.k. art. 4 § 1

Kodeks karny

Określa, że do oceny czynu stosuje się ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, chyba że ustawy późniejsze wprowadzają łagodniejsze zasady dla sprawcy. Sąd I instancji wybrał stan prawny obowiązujący w dacie czynów.

Pomocnicze

k.k. art. 41a § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 2 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 37b

Kodeks karny

k.k. art. 60 § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § 5

Kodeks postępowania karnego

Umożliwia rozpoznanie kasacji w trybie uproszczonym, gdy jest ona zasadna w stopniu oczywistym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wymierzenie kary łącznej poniżej dolnego progu ustawowego (art. 86 § 1 k.k.).

Godne uwagi sformułowania

kara łączna została wymierzona poniżej najwyższej z kar jednostkowych orzeczonych wobec oskarżonego minimalna kara łączna mogła być orzeczona w takim wymiarze, a nie jako kara dwóch lat i trzech miesięcy pozbawienia wolności

Skład orzekający

Jarosław Matras

przewodniczący-sprawozdawca

Michał Laskowski

członek

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 86 § 1 k.k. dotycząca minimalnych granic kary łącznej."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie popełnienia czynów i interpretacji Sądu Najwyższego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje istotne dla praktyki karnej zagadnienie dotyczące prawidłowego wymiaru kary łącznej i kontroli sądów wyższej instancji nad orzecznictwem niższych sądów.

Sąd Najwyższy koryguje błąd w wymiarze kary łącznej: kluczowa interpretacja art. 86 § 1 k.k.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KK 313/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 września 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Michał Laskowski
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz
Protokolant Katarzyna Gajewska
w sprawie
E. P.
‎
skazanego za występek określony w art. 200 § 1 k.k. i in.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
‎
w dniu 18 września 2024 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt IV Ka 275/23,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 741/22,
uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj. co do kary łącznej pozbawienia wolności i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Michał Laskowski                       Jarosław Matras                    Eugeniusz Wildowicz
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 741/22, Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim uznał oskarżonego E. P. za winnego popełnienia dwóch występków z art. 200
§
1 k.k. w zw. z art. 12
§
1 k.k. w zb. z art. 200
§
3 k.k. w zw. z art. 11
§
2 k.k., za które wymierzył mu odpowiednio kary dwóch lat i 6 miesięcy oraz dwóch lat pozbawienia wolności. Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce orzeczonych jednostkowych kar pozbawienia wolności wymierzył oskarżonemu karę łączną trzech lat pozbawienia wolności. Nadto na podstawie art. 41a § 2 k.k. wyrokiem tym orzeczono wobec oskarżonego zakaz zbliżania się do na odległość nie mniejszą niż 50 m oraz zakaz osobistego, telefonicznego i za pomocą internetowych środków kontaktowania się z pokrzywdzonymi przez okres lat 3.
Wyrok ten w całości zaskarżył obrońca oskarżonego, który wskazując na obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a mianowicie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz art. 4 k.p.k. oraz  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku, wniósł o „
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie E. P. od zarzucanego mu czynu ewentualnie o zmianę wymierzonej kary i orzeczenie w miejsce kary łącznej 3 lat pozbawienia wolności, kary we względniejszym wymiarze, przy zastosowaniu przepisu art. 37b k.k.”
W przypadku nieuwzględnienia tych żądań skarżący wniósł o „
orzeczenie kary pozbawienia wolności we względniejszym wymiarze, przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary przewidzianego art. 60 § 2 k.k., tj. w wymiarze umożliwiającym podsądnemu odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego.”
Wyrokiem z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt IV Ka 275/23, Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że orzeczoną w punkcie III części dyspozytywnej karę łączną złagodził do 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I), w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymując w mocy (pkt II).
Kasację na niekorzyść oskarżonego złożył Prokurator Generalny. Zaskarżając wyrok sądu odwoławczego w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności (pkt I części dyspozytywnej wyroku),  postawił zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., polegającego na wymierzeniu oskarżonemu kary łącznej poniżej dolnego progu przewidzianego w powyższym przepisie. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym, co umożliwia jej rozpoznanie w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Zaskarżony wyrok dotknięty jest rażącym naruszeniem art. 86 § 1 k.k., albowiem kara łączna została wymierzona poniżej najwyższej z kar jednostkowych orzeczonych wobec oskarżonego.  Zgodnie z art. 86 § 1 k.k. obowiązującym w dacie czynów popełnionych przez oskarżonego (art. 4
§
1 k.k. – taki stan wybrał sąd I instancji; por. uzasadnienie wyroku), sąd wymierza karę łączną w granicach
od najwyższej
z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy (treść art. 86 § 1 k.k. uległa zmianie od 24 czerwca 2020 r.). Skoro w niniejszej sprawie najwyższą z kar orzeczonych wobec  oskarżonego była kara dwóch lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, to minimalna kara łączna mogła być orzeczona w takim wymiarze, a nie jako kara  dwóch lat i trzech  miesięcy pozbawienia wolności. Z tego powodu konieczne było uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gorzowie Wielkopolskim w postępowaniu odwoławczym.
Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w wyroku.
[J.J.]
[ał]
Michał Laskowski      Jarosław Matras     Eugeniusz Wildowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI