III KK 30/15

Sąd Najwyższy2015-08-19
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
kasacjaśmierć oskarżycielaumorzenie postępowaniaprawo karnekodeks postępowania karnegoterminy procesoweoskarżyciel prywatny

Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne z powodu śmierci oskarżyciela prywatnego i braku wstąpienia jego najbliższych w jego prawa.

Oskarżyciel prywatny wniósł kasację od wyroku uniewinniającego oskarżonego. Jednakże, zmarł on przed rozpoznaniem kasacji. Jego najbliżsi nie wstąpili w jego prawa w ustawowym terminie, ani nie złożyli wniosku o przywrócenie terminu. W związku z tym, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 61 § 2 k.p.k., umorzył postępowanie kasacyjne, obciążając kosztami Skarb Państwa.

Sprawa dotyczy postępowania kasacyjnego wniesionego przez oskarżyciela prywatnego R. D. na niekorzyść W. B., który został prawomocnie uniewinniony od popełnienia czynu z art. 212 § 1 i 2 k.k. Kasacja została przyjęta do rozpoznania. Jednakże, przed rozprawą okazało się, że oskarżyciel prywatny zmarł w dniu 22 marca 2015 r. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.k., w przypadku śmierci oskarżyciela prywatnego, postępowanie ulega zawieszeniu, a osoby najbliższe mają trzy miesiące na wstąpienie w jego prawa. W tej sprawie najbliżsi R. D. (M. D., A. D. i X. D.) nie złożyli takiego oświadczenia w ustawowym terminie. Nawet jeśli termin ten jest przywracalny, nie złożono wniosku o jego przywrócenie. Pełnomocnik radca prawny P. S. uzyskał pełnomocnictwo od osób najbliższych, co oznaczało, że przeszkoda do ubiegania się o przywrócenie terminu ustała najpóźniej z tą chwilą. Mimo to, do dnia rozprawy nie złożono ani oświadczenia o wstąpieniu w prawa zmarłego, ani wniosku o przywrócenie terminu. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 61 § 2 k.p.k., umorzył postępowanie kasacyjne. Kosztami postępowania kasacyjnego obciążono Skarb Państwa na podstawie art. 632a k.p.k., ze względu na wyjątkowy charakter sytuacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, śmierć oskarżyciela prywatnego przed rozpoznaniem kasacji, w przypadku braku wstąpienia osób najbliższych w jego prawa w ustawowym terminie, skutkuje umorzeniem postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 61 § 1 i § 2 k.p.k., zgodnie z którym w razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a osoby najbliższe mają 3 miesiące na wstąpienie w jego prawa. Brak takiego oświadczenia lub wniosku o przywrócenie terminu obliguje sąd do umorzenia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzenie postępowania kasacyjnego

Strony

NazwaTypRola
R. D.osoba_fizycznaoskarżyciel prywatny
W. B.osoba_fizycznaoskarżony
M. D.osoba_fizycznaosoba najbliższa
A. D.osoba_fizycznaosoba najbliższa
X. D.osoba_fizycznaosoba najbliższa
P. S.osoba_fizycznapełnomocnik

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 61 § § 1

Kodeks postępowania karnego

W razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a osoby najbliższe mogą wstąpić w jego prawa w ciągu trzech miesięcy.

k.p.k. art. 61 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Jeżeli w terminie 3 miesięcy od dnia śmierci oskarżyciela prywatnego osoba uprawniona nie wstąpi w prawa zmarłego, sąd umarza postępowanie.

Pomocnicze

k.p.k. art. 126 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa zasady przywracania terminu, wymagając wykazania przyczyn niezależnych od strony i złożenia wniosku w odpowiednim czasie.

k.p.k. art. 632a

Kodeks postępowania karnego

Reguluje obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania w określonych sytuacjach.

k.k. art. 212 § § 1 i 2

Kodeks karny

Przepisy dotyczące zniesławienia, od których oskarżony został uniewinniony.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Śmierć oskarżyciela prywatnego przed rozpoznaniem kasacji. Brak wstąpienia osób najbliższych w prawa zmarłego oskarżyciela prywatnego w ustawowym terminie. Niezłożenie wniosku o przywrócenie terminu do wstąpienia w prawa zmarłego.

Godne uwagi sformułowania

okazało się, że oskarżyciel prywatny zmarł osoby najbliższe mogą wstąpić w jego prawa w terminie zakreślonym przez ustawę w/w osoby nie złożyły oświadczenia o wstąpieniu w prawa oskarżyciela prywatnego termin zakreślony w powołanym przepisie należy do kategorii terminów przywracalnych najpóźniej z tą chwilą ustała przeszkoda do ubiegania się o ewentualne przywrócenie terminu

Skład orzekający

Krzysztof Cesarz

przewodniczący

Małgorzata Gierszon

członek

Przemysław Kalinowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretację przepisów k.p.k. dotyczących skutków śmierci oskarżyciela prywatnego w postępowaniu kasacyjnym oraz przywracania terminów procesowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji śmierci oskarżyciela prywatnego w trakcie postępowania kasacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne proceduralne konsekwencje śmierci strony w postępowaniu karnym, co jest istotne dla praktyków prawa, choć sam stan faktyczny nie jest niezwykły.

Śmierć kluczem do umorzenia kasacji? Sąd Najwyższy wyjaśnia konsekwencje.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KK 30/15
WYCIĄG Z PROTOKOŁU
Dnia 19 sierpnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący)
‎
SSN Małgorzata Gierszon
‎
SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca)
Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka
w sprawie W. B.
Sąd Najwyższy postanowił:
1) na podstawie art. 61 § 2 kpk umorzyć postępowanie kasacyjne w sprawie;
2) wydatkami tego postępowania obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
R. D., jako oskarżyciel prywatny w sprawie Sądu Rejonowego w O. sygn. akt II K […], wniósł kasację na niekorzyść W. B., prawomocnie uniewinnionego od popełnienia czynu z art. 212 § 1 i 2 k.k.
Została ona przyjęta i skierowana na rozprawę. Przed rozpoznaniem tej kasacji okazało się, że oskarżyciel prywatny zmarł w dniu 22 marca 2015r. Stosownie do dyspozycji art. 61 § 1 k.p.k., w razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a osoby najbliższe mogą wstąpić w jego prawa. Mają na to trzy miesiące. Jak ustalono osobami najbliższymi dla R. D. były: M. D., A. D. i X. D.. Z akt postępowania okołokasacyjnego wynika, że w terminie zakreślonym przez ustawę w/w osoby nie złożyły oświadczenia o wstąpieniu w prawa oskarżyciela prywatnego w niniejszej sprawie. Konsekwencje takiej sytuacji określa przepis art. 61 § 2 k.p.k., który stanowi, że jeżeli w terminie zawitym 3 m-cy od dnia śmierci oskarżyciela prywatnego osoba uprawniona nie wstąpi w prawa zmarłego, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.
Jednocześnie odnotować należy, że termin  zakreślony w powołanym przepisie należy do kategorii terminów przywracalnych przy zachowaniu warunków określonych w art. 126 § 1 k.p.k., tj. po wykazaniu , że niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, w ciągu 7 dni od chwili ustania przeszkody złożony został wniosek o przywrócenie terminu, jednocześnie ze złożeniem wniosku dopełniono czynności, która miała być wykonana w terminie zawitym. W tej sprawie także te wymagania nie zostały spełnione. Z pisma z dnia 23 lipca 2015r. nadesłanego przez radcę prawnego P. S. wynika, że od osób które, spełniają kryterium osób najbliższych dla oskarżyciela prywatnego R. D., radca prawny P. S. uzyskał pełnomocnictwo do ich reprezentowania w związku z niniejszą sprawą. Zatem, najpóźniej z tą chwilą ustała przeszkoda do ubiegania się o ewentualne przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia przewidzianego w art. 61 § 1 k.p.k. Tymczasem, do dnia rozprawy osoby uprawnione ani nie wystąpiły o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o woli wstąpienia w tej sprawie w prawa zmarłego oskarżyciela prywatnego ani nie złożyły takiego oświadczenia w dniu dzisiejszym. Nie uczynił tego również pełnomocnik M. D.
Powyższa sytuacja obligowała Sąd Najwyższy do umorzenia postępowania kasacyjnego.
Natomiast, z uwagi na wyjątkowy charakter układu procesowego, w którym oskarżyciel prywatny wniósł nadzwyczajny środek zaskarżenia, ale zmarł przed jego rozpoznaniem, a osoby uprawnione do przejęcia jego prawa do skargi nie wstąpiły skutecznie do procesu, wydatkami za postępowanie kasacyjne należało obciążyć na podstawie art. 632a k.p.k. Skarb Państwa.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.
aw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI