III KK 298/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu rażących uchybień procesowych w postępowaniu odwoławczym, w szczególności dotyczących nierozpatrzenia wniosków dowodowych.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy Jerzego K. od wyroku sądu okręgowego, który zmienił wyrok sądu rejonowego skazujący oskarżonego za przestępstwa korupcyjne. Kasacja zarzucała rażącą obrazę przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym nierozpatrzenie wniosków dowodowych przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy uznał zarzuty za zasadne, wskazując na istotne uchybienia procesowe sądu okręgowego w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę Jerzego K., skazanego za przestępstwa korupcyjne, od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 3 lutego 2006 r., który zmieniał wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia 25 listopada 2004 r. Sąd Rejonowy skazał Jerzego K. m.in. za przyjęcie korzyści majątkowej w zamian za wybór oferty firmy, przywłaszczenie wkładu we wspólne przedsięwzięcie oraz zażądanie korzyści majątkowej w związku z pełnioną funkcją dyrektora Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych w L. Sąd Okręgowy dokonał pewnych zmian w wyroku sądu pierwszej instancji, m.in. w zakresie kwalifikacji prawnej czynów i orzeczonych zakazów. Obrońca skazanego zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w całości, zarzucając rażącą obrazę przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 228 § 1 i 5 k.k., art. 452 § 1 i 2 k.p.k., art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. Głównym zarzutem było nierozpatrzenie przez Sąd Okręgowy wniosków dowodowych skazanego, które miały istotne znaczenie dla ustalenia, czy pełnił on funkcję publiczną, co było kluczowe dla kwalifikacji prawnej czynów. Sąd Najwyższy uznał zarzuty kasacji za w znacznej mierze zasadne. Stwierdził, że Sąd Okręgowy dopuścił się rażących uchybień procesowych, nie rozważając należycie wniosków dowodowych oskarżonego, a także nie uzupełniając materiału dowodowego z urzędu, mimo dostrzegania takiej potrzeby. Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące postępowania odwoławczego i dowodów co do istoty sprawy. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w L. w postępowaniu odwoławczym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Ocena ta pozostaje w nierozerwalnym związku z oceną wniosku na gruncie art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. (lub art. 193 § 1 k.p.k. dla opinii biegłego). Każdy dowód co do istoty sprawy ma znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd odwoławczy musi rozważyć wnioski dowodowe z punktu widzenia wszystkich jednostek redakcyjnych art. 170 § 1 k.p.k. (lub art. 193 § 1 k.p.k.), tak jak w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Oddalenie wniosku na podstawie tych przepisów czyni bezprzedmiotowym jego rozważanie na gruncie art. 452 § 1 k.p.k., ale dostrzeżenie potrzeby dopuszczenia dowodu otwiera drogę do dalszych rozważań.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżony (w zakresie uchylenia wyroku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jerzy K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Krzysztof K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Przedsiębiorstwo Budowlane „Z.” Spółka z o.o. | spółka | podmiot gospodarczy |
Przepisy (27)
Główne
k.p.k. art. 452 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ocena, czy dowód wnioskowany przez stronę do przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym stanowi dowód co do istoty sprawy.
k.p.k. art. 170 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanki oddalenia wniosku dowodowego.
k.p.k. art. 193 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.
k.k. art. 228 § 1
Kodeks karny
Przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za niepodejmowanie lub zakończenie czynności urzędowej.
k.k. art. 228 § 5
Kodeks karny
Przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za niepodejmowanie lub zakończenie czynności urzędowej (kwalifikowana forma).
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek rozważenia zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Podstawa ustaleń faktycznych.
Pomocnicze
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.k. art. 33 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 41 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 270 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 284 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 85
Kodeks karny
k.k. art. 86 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 86 § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 415 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 2 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 1 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 1 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 17 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 90 § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażąca obraza przepisów postępowania przez Sąd Okręgowy, w szczególności nierozpatrzenie wniosków dowodowych. Niewłaściwa interpretacja znamienia 'w związku z pełnieniem funkcji publicznej'. Obraza art. 452 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 k.p.k. i art. 193 § 1 k.p.k. przez oddalenie wniosków dowodowych bez przesłanek. Obraza art. 433 § 2 k.p.k. przez nierozważenie części zarzutów apelacji. Obraza art. 7 k.p.k. przez dowolną ocenę materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Prokuratora Okręgowego o bezzasadności kasacji.
Godne uwagi sformułowania
Ocena, czy dowód wnioskowany przez stronę do przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym stanowi dowód co do istoty sprawy (art. 452 § 1 k.p.k.), pozostaje w nierozerwalnym związku z oceną tego wniosku przede wszystkim na gruncie art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. Wprawdzie nie każdy dowód stwierdzający okoliczność mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mieści się w kategorii dowodów co do jej istoty, ale z całą pewnością każdy dowód co do istoty sprawy nosi atrybut dowodu mającego znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy nie wywiązał się jednak jak należy, czyniąc przy tym szereg rażących uchybień procesowych, których zaistnienie mogło mieć istotny wpływ na dokonanie prawidłowych w tym zakresie ustaleń i ostatecznego stwierdzenia, czy czyny przypisane oskarżonemu w punktach I i III wypełniły dyspozycję art. 228 § 1 i 5 k.k.
Skład orzekający
J. Żywolewska-Ławniczak
przewodniczący
M. Buliński
członek
D. Rysińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym (art. 452 k.p.k.), obowiązki sądu odwoławczego w zakresie rozpatrywania wniosków dowodowych, zasady oceny dowodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania karnego i roli sądu odwoławczego w kontekście dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu karnym, które mają bezpośredni wpływ na sprawiedliwość wyroku. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku, nawet jeśli zarzuty materialnoprawne są złożone.
“Błędy proceduralne w sądzie odwoławczym doprowadziły do uchylenia wyroku skazującego. Czy można było uniknąć tych błędów?”
Dane finansowe
powództwo cywilne: 161 851 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWYROK Z DNIA 18 KWIETNIA 2007 R. III KK 298/06 Ocena, czy dowód wnioskowany przez stronę do przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym stanowi dowód co do istoty sprawy (art. 452 § 1 k.p.k.), pozostaje w nierozerwalnym związku z oceną tego wniosku prze- de wszystkim na gruncie art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k., a gdy chodzi o przepro- wadzenie dowodu z opinii biegłego, na płaszczyźnie art. 193 § 1 k.p.k. Wprawdzie nie każdy dowód stwierdzający okoliczność mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mieści się w kategorii dowodów co do jej istoty, ale z całą pewnością każdy dowód co do istoty sprawy nosi atrybut dowodu mającego znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, jak o tym mowa w wymienio- nych przepisach. Przewodniczący: sędzia SN J. Żywolewska-Ławniczak. Sędziowie SN: M. Buliński, D. Rysińska (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Krajowej: W. Grzeszczyk. Sąd Najwyższy w sprawie Jerzego K., skazanego z art. 228 § 5 k.k. i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. kasacji, wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 3 lutego 2006 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia 25 listopada 2004 r., u c h y l i ł zaskarżony wyrok i p r z e k a z a ł sprawę Sądowi Okręgo- wemu w L. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 2 Z u z a s a d n i e n i a : Wyrokiem z dnia 25 listopada 2004 r. Sąd Rejonowy w L. uznał oskarżonego Jerzego K. za winnego tego, że: I. pełniąc funkcję dyrektora Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych w L., działając z powziętym z góry zamiarem, w nieustalonym dniu lipca 1993 r. w L., zażądał od Krzysztofa K. korzyści majątkowej w wysokości od 3 % do 5 % wartości inwestycji – rozbudowy Zespołu Szkół Zawodowych w L., czy- li w wysokości od 90 000 zł do 150 000 zł (po denominacji) w zamian za obietnicę wyboru oferty Przedsiębiorstwa Budowlanego „Z.” Spółka z o.o. w L. na generalne wykonawstwo w zakresie rozbudowy Zespołu Szkół Zawo- dowych w L., a następnie w nieustalonym dniu, w okresie od dnia 15 do dnia 17 października 1993 r. w miejscowości M., przyjął od Krzysztofa K. korzyść majątkową znacznej wartości, w postaci samochodu osobowego marki Mercedes, o wartości 52 241 marek niemieckich, co odpowiada kwo- cie 64 778,84 zł (po denominacji), i kwalifikując ten czyn z art. 228 § 1 k.k. i art. 228 § 5 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k., na podstawie art. 228 § 5 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. oraz art. 33 § 2 k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności oraz 200 stawek dziennych grzywny po 100 zł każ- da; na podstawie art. 41 § 1 k.k. orzekł zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk w instytucjach państwowych w okresie 5 lat od uprawomocnienia się wyroku; II. uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu kwalifikowanego z art. 270 § 1 k.k.; uznał Jerzego K. nadto za winnego tego, że: III. w nieustalonym dniu lipca 1999 r. w L., w związku z pełnioną funkcją dyrektora Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych w L. zażądał od Krzysztofa K. korzyści majątkowej w kwocie 100 000 zł, w zamian za za- pewnienie przychylności inwestora zastępczego wobec generalnego wyko- 3 nawcy Przedsiębiorstwa Budowlanego „Z.” Spółka z o.o. w L., w ramach zawartego wcześniej kontraktu o generalne wykonawstwo obiektu pod na- zwą Instytut Ochrony Środowiska (...), i za ten czyn, na podstawie art. 228 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności oraz 150 stawek grzywny po 100 zł każda; IV. umorzył wobec oskarżonego postępowanie karne o czyn kwalifi- kowany z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. – na podstawie art. 1 § 2 k.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 3 k.k.; ponadto uznał oskarżonego za winnego tego, że: V. dnia 15 grudnia 1999 r. w L. przywłaszczył sobie powierzony mu w dniu 16 czerwca 1993 r. przez Krzysztofa K. wkład we wspólne przedsię- wzięcie gospodarcze wynoszący 75 000 marek niemieckich – odpowiada- jący kwocie 161 851 zł, i za ten czyn, na podstawie art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. oraz art. 33 § 2 k.k. skazał go na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 200 stawek dziennych po 100 zł każda. Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k. Sąd Rejonowy wymierzył Jerzemu K. karę łączną 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet okres jego tymczasowego aresztowania w sprawie od dnia 23 października 2000 r. do dnia 17 lipca 2001 r., oraz karę łączną grzywny w wysokości 360 stawek dziennych po 100 zł każda. Nadto, na podstawie art. 415 § 1 k.p.k., Sąd Rejonowy zasądził od oskarżonego na rzecz Krzysztofa K. kwotę 161 851 zł z tytułu uwzględnienia powództwa cywilnego, z usta- wowymi odsetkami od dnia 15 grudnia 1999 r. Powyższy wyrok zaskarżyli apelacjami obrońca oskarżonego, oskar- żony oraz prokurator. (...) Po rozpoznaniu wniesionych apelacji Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 3 lutego 2006 r. orzekł następująco: zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 4 - przyjął, iż czyn przypisany oskarżonemu w pkt. I wyczerpuje dyspo- zycję art. 228 § 5 k.k. i jako podstawę prawną wymiaru kary za ten czyn przyjął ten przepis; - przyjął, iż orzeczony za czyn z pkt. I zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych dotyczy instytucji dysponujących środkami publicznymi; - orzekł wobec oskarżonego, na podstawie art. 41 § 1 k.k., za czyn przypisany mu w pkt. III, zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych w in- stytucjach dysponujących środkami publicznymi na okres 3 lat od uprawo- mocnienia się wyroku; - połączył, na podstawie art. 90 § 2 k.k., art. 85 k.k. i art. 86 k.k., orzeczone wobec oskarżonego zakazy zajmowania stanowisk kierowni- czych w instytucjach dysponujących środkami publicznymi i orzekł wobec niego opisany środek karny na okres 7 lat od uprawomocnienia się wyroku; w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony wyrok oraz orzekł o opłatach i kosztach procesu. Od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego kasację na korzyść skazanego Jerzego K. wniósł jego obrońca, który zaskarżając w całości powyższe orzeczenie, zarzucił mu rażącą obrazę przepisów postępowania i prawa materialnego, mającą wpływ na treść wyroku, tj. obrazę: 1. art. 228 § 1 i § 5 k.k. w zw. z art. 1 § 1 k.k., przez przyjęcie niewła- ściwej interpretacji znamienia „w związku z pełnieniem funkcji publicznej”, a ponadto przez uznanie skazanego winnym popełnienia tych przestępstw, mimo iż w czynach przypisanych brak jest tych znamion; 2. art. 452 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., przez: a. oddalenie wniosków skazanego na podstawie art. 452 § 1 k.p.k., mimo braku przesłanek określonych w art. 170 § 1 k.p.k. i art. 193 § 1 k.p.k.; b. dokonanie samodzielnych ustaleń i ocen, po uzupełnieniu przewo- du sądowego jednym dokumentem, zamiast przeprowadzenia kontroli in- 5 stancyjnej zaskarżonego wyroku i uchylenia zaskarżonego wyroku z prze- kazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, co naruszyło zasadę praw- dy materialnej i zasadę obiektywizmu; 3. art. 433 § 2 k.p.k., art. 457 § 3 k.p.k. przez nierozważenie części zarzutów wskazanych w apelacjach skazanego i jego obrońcy oraz przez niepodanie, dlaczego zarzuty te zostały pominięte; 4. art. 7 k.p.k., przez zaakceptowanie dowolnej oceny dokonanej przez Sąd Rejonowy zebranego materiału dowodowego, a ponadto przez dokonanie własnej oceny ustalonych samodzielnie okoliczności faktycz- nych z naruszeniem zasad doświadczenie życiowego i prawidłowego ro- zumowania. Podnosząc powyższe zarzuty kasacyjne, obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i objętego nim wyroku Sądu Rejonowego i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instan- cji. W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Okręgowy w L. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, a występujący na rozprawie kasacyjnej Prokurator Krajowy, o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zarzuty kasacji są w znacznej mierze zasadne, dlatego też skarga ta zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że w toku rozpoznania niniejszej spra- wy zarysowały się dwa zasadnicze problemy, istotne z punktu widzenia konstrukcji wniesionej kasacji. Pierwszy z nich obejmował kwestię szeroko rozumianych ustaleń co do sprawstwa Jerzego K. w zakresie zachowań, jakie zarzucono mu w punktach I, III i V aktu oskarżenia, drugi zaś z nich dotyczył kwestii oceny, czy zachowania wskazane w punktach I i III wypeł- niały dyspozycję norm opisujących tzw. łapownictwo bierne, których zna- mieniem niezbędnym dla poniesienia odpowiedzialności karnej jest pełnie- 6 nie przez sprawcę funkcji publicznej, w związku z czym następuje przyjęcie przez niego korzyści. W tym świetle nie budzi zastrzeżeń fakt postawienia w kasacji – równolegle – zarówno zarzutu obrazy przepisów prawa proce- sowego, jak i zarzutu obrazy prawa materialnego. Pierwszy, koncentruje się bowiem na nieprawidłowościach w postępowaniu Sądu odwoławczego prowadzących do błędów, bądź niedostatków w ocenie stanowiska Sądu pierwszej instancji w przedmiocie ustaleń faktycznych sprawy, stanowią- cych podstawę skazania, gdy tymczasem drugi z nich – w sposób nieza- leżny – kwestionuje dokonaną przez sąd wykładnię opisywanego wyżej znamienia przestępstwa w kontekście przyjętych, i w tym punkcie niekwe- stionowanych ustaleń faktycznych sprawy, a jednocześnie podważa za- sadność skazania oskarżonego na podstawie przyjętego w opisie czynów ujęcia wskazanego znamienia. (...) Również co do drugiego z aspektów zarzucanych kasacją naruszeń przepisów prawa – dotyczących postępowania sądu odwoławczego zwłaszcza w kwestii ustalenia, że będąca przedmiotem rozważań w spra- wie funkcja, jaką pełnił Jerzy K., była funkcją publiczną – należy uznać, że postawione w skardze zarzuty (w pkt. 2 i 4) okazały się zasadne. Z przebiegu tego postępowania wynika, że Sąd Okręgowy uznał, iż we wskazanej wyżej kwestii postępowanie przed Sądem pierwszej instancji nie przyniosło wystarczających rezultatów i że przewód sądowy wymaga uzupełnienia. O powyższym świadczy fakt, że Sąd Okręgowy zarówno rozważał wnioski dowodowe oskarżonego, jak i z urzędu dostrzegał ko- nieczność dopuszczenia dowodów, w szczególności na okoliczność usta- lenia statusu prawnego Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych w L., w którym Jerzy K. zajmował stanowisko dyrektora, jak i charakteru tej funkcji. Z tak (słusznie) wyznaczonego zadania Sąd Okręgowy nie wywiązał się jednak jak należy, czyniąc przy tym szereg rażących uchybień procesowych, któ- rych zaistnienie mogło mieć istotny wpływ na dokonanie prawidłowych w 7 tym zakresie ustaleń i ostatecznego stwierdzenia, czy czyny przypisane oskarżonemu w punktach I i III wypełniły dyspozycję art. 228 § 1 i 5 k.k. O powyższym przekonuje zestawienie następujących faktów procesowych. W toku postępowania apelacyjnego Jerzy K. trzykrotnie składał wnio- ski o uzupełnienie przewodu sądowego. Jako pierwszy, w dniu 21 paź- dziernika 2005 r., został przez niego złożony wniosek o dopuszczenie do- wodu z pisma Departamentu Ekonomicznego Ministerstwa Edukacji Naro- dowej, skierowanego do Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych w L., po wej- ściu w życie nowej ustawy o szkolnictwie wyższym (na okoliczność zmiany statusu prawnego tej placówki), nadto o dopuszczenie dowodu z operacji na rachunkach bankowych Krzysztofa K. i jego żony w okresie po dniu 28 lipca 1993 r. (na okoliczność zwrotu gotówki opisanej w zarzucie z pkt. V) oraz o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność prawidłowo- ści przeprowadzenia przetargu na budowę Zespołu Szkół w L. (co do czynu I). Co do tych wniosków Sąd Okręgowy rozstrzygnął w ten sposób, że do- puścił dowód z żądanego pisma MEN – uznając jego przydatność dla me- rytorycznego rozpoznania sprawy, natomiast pozostałe wnioski oddalił stwierdzając, że w związku z dyspozycją art. 452 § 1 k.p.k. nie może prze- prowadzać postępowania co do istoty sprawy (postanowienie z dnia 27 października 2005 r.). Opisywane stanowisko Sądu Okręgowego należy bez wątpienia uznać, z jednej strony, za niezrozumiałe, z drugiej zaś, za wewnętrznie sprzeczne. Zupełnie bowiem nie wiadomo, z jakich przyczyn Sąd odwoław- czy potraktował część zawnioskowanych przez oskarżonego dowodów jako dowody co do istoty sprawy (niemożliwe do przeprowadzenia w postępo- waniu odwoławczym), skoro jednocześnie uznał, że inny, dopuszczony dowód (dążący do ustalenia, czy oskarżony pełnił funkcję publiczną) nie nosi takiego charakteru. Bardziej istotne jest jednak to, że z faktu uznania przez sąd odwoławczy, iż omawiane dowody odnosiły się do istoty sprawy 8 należałoby wnioskować, że sąd ten ocenił jednocześnie, iż dowody te mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Konsekwencją takiego stanowiska powinno być zatem – co oczywiste – uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w celu ponowienia przewodu sądowego w pierwszej instancji i objęcia nim także tych istotnych dla wyrokowania, nieprzeprowadzonych dotąd i niemożliwych do przeprowadzenia w instancji odwoławczej, dowo- dów. W sprawie niniejszej zapadło jednak odmienne, pozostające w sprzeczności z powyższym, orzeczenie końcowe, z treści którego wynika, że Sąd odwoławczy nie stwierdził potrzeby poszerzenia podstawy dowo- dowej rozstrzygania w sprawie. Przyczyny takiego stanu rzeczy jawią się w sposób jednoznaczny. Wynikają one – co celnie podniesiono w kasacji – z rażącej obrazy przepi- sów art. 452 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 170 § 1 i art. 193 § 1 k.p.k., do jakiej do- szło w postępowaniu Sądu odwoławczego. Mianowicie, umknęło Sądowi Okręgowemu, że pierwszoplanową powinnością sądu ad quem odnoszącą się do wniosków dowodowych zgłaszanych na tym etapie postępowania, jest ich rozważenie z punktu widzenia wszystkich jednostek redakcyjnych art. 170 § 1 k.p.k. (odpowiednio w świetle art. 193 § 1 k.p.k.), tak jak czyni się to w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. W tej bowiem kwe- stii – dotyczącej oceny dopuszczalności dowodu, jego przydatności dla stwierdzenia danej okoliczności, możliwości jego przeprowadzenia i intencji jego zgłoszenia, podobnie jak jego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy – przepisy regulujące postępowanie apelacyjne (art. 458 k.p.k.) nie stanowią inaczej (zob. także wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19 sierpnia 2004 r., II K 388/03, OSNKW 2004, z. 11-12, poz. 103 i z dnia 15 lutego 2005 r., III KK 166/04, Lex 146200). Sąd Okręgowy zupełnie przy tym pominął, że ocena, czy dowód wnioskowany przez stronę do przeprowadzenia w po- stępowaniu odwoławczym stanowi dowód co do istoty sprawy (art. 452 § 1 k.p.k.), pozostaje w nierozerwalnym związku z oceną tego wniosku przede 9 wszystkim na gruncie art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k., a gdy chodzi o przeprowa- dzenie dowodu z opinii biegłego, na płaszczyźnie art. 193 § 1 k.p.k. Wprawdzie nie każdy dowód stwierdzający okoliczność mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mieści się w kategorii dowodów co do jej istoty, ale z całą pewnością każdy dowód co do istoty sprawy nosi atrybut dowodu mającego znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, jak o tym mowa w wymienio- nych przepisach. Oczywiste więc jest, że o ile oddalenie wniosku dowodo- wego na podstawie art. 170 § 1 k.p.k. (art. 193 § 1 k.p.k.) czyni już bez- przedmiotowym jego rozważanie na gruncie art. 452 § 1 k.p.k., to dostrze- żenie potrzeby dopuszczenia dowodu otwiera dopiero drogę do rozważań na przytaczanym gruncie, jak również w kontekście unormowania art. 452 § 2 k.p.k., wyznaczającego warunki skorzystania z wyjątkowej możliwości uzupełnienia przewodu sądowego w instancji odwoławczej. Takiej oceny, warunkowanej przytaczanymi wyżej przepisami, Sąd Okręgowy nie prze- prowadził w odniesieniu do omawianych wniosków dowodowych oskarżo- nego, skutkiem czego do ich oddalenia doszło z rażącą obrazą tych prze- pisów, mogącą mieć – z uwagi na treść wniosków i efekt sprzeczności ich rozstrzygnięcia – istotny wpływ na treść zaskarżonego kasacją wyroku. Kolejne wnioski dowodowe oskarżony złożył w dniach 24 listopada 2005r. i 22 grudnia 2005 r. Do pierwszego z pism procesowych dołączył dokument z dnia 22 czerwca 2004 r., skierowany do niego przez Departa- ment Ekonomiczny Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, dotyczący statusu Z.I.S.W. w L. Z kolei w drugim z nich – w czasie poprzedzającym ostatnią rozprawę odwoławczą – złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z dołączonych do tego pisma szeregu dokumentów, z których 16 (pochodzą- cych głównie z MEN) miało wykazywać, że oskarżony wykonując obowiązki dyrektora Z.I.S.W. w L. nie pełnił funkcji publicznej, zaś dwa kolejne miały wykazywać niezasadność stanowiska Sądu Rejonowego co do powodów, dla których pomówienie Krzysztofa K. Sąd ten uznał za wiarygodne. Prze- 10 prowadzając rozprawę w dniu 27 stycznia 2006 r., Sąd Okręgowy odebrał od oskarżonego oświadczenie co do znajdujących się w aktach sprawy pism MEN z dnia 15 grudnia 1992 r. i z dnia 25 lutego 1994 r. – z których dowód dopuścił opisywanym na wstępie postanowieniem – natomiast nie podjął żadnej decyzji co do opisanych wyżej pisemnych wniosków oskar- żonego o zaliczenie do materiału dowodowego wymienionych dokumen- tów. Już tylko dodatkowo należy w tym miejscu zauważyć, że temu sa- memu celowi poszerzenia materiału dowodowego służył wniosek oskarżo- nego o dopuszczenie dowodu z zeznań Jana G. – Dyrektora Administra- cyjnego UMCS, likwidatora Z.I.S.W. (na okoliczność statusu prawnego tej jednostki i, co za tym idzie, pełnionej przez oskarżonego funkcji), którego niezasadne oddalenie oskarżony zarzucił Sądowi Rejonowemu w swej osobistej apelacji. Zarzutu tego, z obrazą art. 433 § 2 k.p.k., Sąd Okręgowy nie rozpoznał, ani też nie ustosunkował się do niego w żaden inny sposób, chociaż oskarżony ponowił tę kwestię w piśmie procesowym zatytułowa- nym „uzupełnienie apelacji”, zaś Sąd, prowadząc korespondencję z różny- mi instytucjami mogącymi dysponować informacjami co do kompetencji i sposobu działania Z.I.S.W., czynił też ustalenia co do osoby likwidatora te- go podmiotu. Z kolei trzeba też uwzględnić, że Sąd Okręgowy sam zwracał się do różnych placówek o nadesłanie dokumentów opisujących status Z.I.S.W. w L. i charakter funkcji dyrektora tej jednostki, a nadto o dokumenty w postaci zawieranych umów. Z żadnego z protokołów przeprowadzonych rozpraw nie wynika jednak, by dokumenty, jakie nadesłano (akta personalne oskar- żonego, umowa o zastępstwo inwestycyjne między Z.I.S.W. a Kuratorium Oświaty w L. z dnia 2 sierpnia 1993 r. i związane z nią dokumenty) zostały odczytane, bądź by podjęto decyzję o ich zaliczeniu w poczet dowodów bez odczytywania. 11 Przytaczane okoliczności świadczą jednoznacznie, że w postępowa- niu Sądu Okręgowego doszło do naruszenia przepisów art. 452 § 2 w zw. z art. 167 i art. 170 § 1 i 2 k.p.k., których istotą było zaniechanie uzupełnienia przewodu sądowego w zakresie dowodów, których potrzebę przeprowa- dzenia dostrzegał z urzędu Sąd odwoławczy, oraz dowodów, o których do- puszczenie wnioskował oskarżony, i o których przydatności dla rozstrzy- gnięcia Sąd Okręgowy w ogóle się nie wypowiedział. Rażący charakter tych uchybień nie ulega wątpliwości, podobnie jak i to, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego kasacją wyroku, i to z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze, niewątpliwie istotne dokumenty, które nie zostały ujaw- nione w toku przewodu sądowego (nadesłane na żądanie sądu oraz jeden dokument, spośród wszystkich złożonych przez oskarżonego) stały się podstawą zaskarżonego wyroku Sądu odwoławczego w zakresie ustaleń i ocen dotyczących charakteru pełnionej przez oskarżonego funkcji, w tym odnoszących się do statusu jednostki, którą kierował oraz do zakresu umowy o zastępstwo inwestycyjne, zawartej z jednym z kontrahentów. Z drugiej zaś strony, w podstawie przytaczanych ustaleń i ocen (tak- że ustaleń związanych z pozostałymi tezami wniosku dowodowego oskar- żonego) zabrakło dowodów, które poruszały wskazane kwestie i które ewentualnie mogły poszerzyć pole rozważań Sądu Okręgowego w przed- miocie pełnionej przez oskarżonego funkcji, o czym bliżej będzie jeszcze mowa. Powyższe dobitnie więc obrazuje, że w konsekwencji opisanych uchybień w sposób wręcz oczywisty doszło do rażącej obrazy reguł oceny dowodów określonych w przepisach art. 410 i art. 7 k.p.k., jaki to kolejny zarzut trafnie podniesiono w kasacji. Oceny tej nie oparto bowiem na cało- kształcie ujawnionych w sprawie okoliczności. Należy zaś ją uznać za wa- dliwą tym bardziej, że Sąd Okręgowy nie uwzględnił w niej ponadto oko- 12 liczności wynikających także i z innych dowodów – ujawnionych w toku procesu, a przy tym z części rozważanych okoliczności wyciągnął nie do końca uprawnione wnioski, z czym przyjdzie się rozprawić w kolejnej części wywodu. (...)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI