III KK 294/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie za represje komunistyczne, których doświadczył ojciec wnioskodawców, T. Ś. Sąd Okręgowy w R. zasądził po 50 000 zł zadośćuczynienia dla każdego z wnioskodawców, ale oddalił wniosek o odszkodowanie. Sąd Apelacyjny utrzymał ten wyrok w mocy. Pełnomocnik wnioskodawców wniósł kasację, zarzucając sądom niższych instancji rażące naruszenie przepisów prawa, w tym błędną kontrolę instancyjną i niewłaściwe ustalenie wysokości zadośćuczynienia oraz brak zasądzenia odszkodowania. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535 § 3 k.p.k., oddalił kasacje jako oczywiście bezzasadne. Sąd Najwyższy uznał, że kwota zadośćuczynienia (łącznie 150 000 zł) nie była symboliczna i sądy prawidłowo oceniły okoliczności wpływające na jej wysokość, w tym trudne warunki izolacji, ale także trudności w odróżnieniu krzywd z różnych okresów represji. W kwestii odszkodowania, Sąd Najwyższy potwierdził, że wnioskodawcy nie wykazali istnienia szkody majątkowej, a przepis art. 322 k.p.c. nie mógł mieć zastosowania z uwagi na brak wykazania samej szkody, a nie tylko trudności w jej wyliczeniu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasacje i obciążył wnioskodawców kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdy doznane w wyniku represji komunistycznych, zasady kontroli odwoławczej w postępowaniu kasacyjnym, wykazanie szkody majątkowej w sprawach o odszkodowanie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i konkretnymi ustaleniami faktycznymi. Interpretacja zasad kontroli kasacyjnej może być stosowana szerzej, ale ocena wysokości zadośćuczynienia jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wysokość zasądzonego zadośćuczynienia za krzywdy doznane w wyniku represji komunistycznych jest rażąco niska i czy sądy niższych instancji prawidłowo oceniły okoliczności wpływające na jej ustalenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwota zadośćuczynienia nie była rażąco niska ani symboliczna, a sądy niższych instancji prawidłowo oceniły okoliczności wpływające na jej wysokość, uwzględniając zarówno krzywdy, jak i trudności w ustaleniu związku przyczynowego z konkretnym okresem represji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwota 150 000 zł (po 50 000 zł dla każdego z trzech wnioskodawców) nie jest symboliczna. Podkreślono, że sądy uwzględniły ciężkie warunki izolacji, ale także trudności w odróżnieniu krzywd z różnych okresów represji oraz brak ustalonego związku przyczynowego między pierwszym okresem izolacji a znacznym pogorszeniem zdrowia. Sąd Najwyższy przypomniał, że zarzut niewłaściwego ustalenia kwoty zadośćuczynienia jest skuteczny tylko w przypadku rażącego naruszenia zasad ustalania tej kwoty, prowadzącego do kwoty symbolicznej lub oczywistego wzbogacenia.
Czy wnioskodawcom przysługuje odszkodowanie za szkodę majątkową wynikającą z represji komunistycznych, w szczególności z tytułu utraconych zarobków ojca?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawcy nie wykazali istnienia szkody majątkowej, która byłaby bezpośrednim skutkiem wydania lub wykonania orzeczenia represyjnego, a nie samej działalności niepodległościowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wnioskodawcy nie wykazali, aby ich ojciec poniósł szkodę majątkową w wyniku niemożności podjęcia pracy zarobkowej w okresie izolacji. W momencie zatrzymania T. Ś. nie był zatrudniony, a po zwolnieniu kontynuował działalność niepodległościową. Sąd podkreślił, że art. 8 ust. 1 ustawy lutowej nie rekompensuje szkody wynikającej z samej działalności niepodległościowej, a jedynie szkody lub krzywdy spowodowane wydaniem lub wykonaniem orzeczenia represyjnego. Ponadto, przepis art. 322 k.p.c. nie mógł mieć zastosowania, gdyż nie wykazano istnienia szkody jako takiej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. R. Ś. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| L. W. Ś. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. G. Ż. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
ustawa lutowa art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Przepis ten stanowi podstawę do zasądzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia za szkodę lub krzywdę wynikającą z wydania lub wykonania orzeczenia represyjnego, a nie z samej działalności niepodległościowej.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub utrudnione, ale wymaga uprzedniego wykazania istnienia szkody jako podstawy do orzeczenia odszkodowania.
k.c.
Kodeks cywilny
Wskazuje, że zadośćuczynienie ma być 'odpowiednie', co oznacza pewną dozę uznaniowości sądu w jego miarkowaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania istnienia szkody majątkowej jako podstawy do zasądzenia odszkodowania. • Kwota zasądzonego zadośćuczynienia nie była rażąco niska ani symboliczna. • Sądy niższych instancji prawidłowo oceniły okoliczności wpływające na wysokość zadośćuczynienia. • Trudności w odróżnieniu krzywd z różnych okresów represji. • Brak związku przyczynowego między pierwszym okresem izolacji a znacznym pogorszeniem zdrowia.
Odrzucone argumenty
Rażące naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 k.p.k. przez nieprawidłową kontrolę instancyjną Sądu Apelacyjnego. • Rażące naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy lutowej przez niewłaściwe zastosowanie. • Rażące naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. przez wadliwą kontrolę odwoławczą. • Rażące naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. art. 322 k.p.c. przez niezastosowanie. • Rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 7 k.p.k., art. 322 k.p.c., art. 558 k.p.k., art. 433 § 1 i 2 k.p.k., art. 457 § 3 k.p.k.) przez wadliwą kontrolę instancyjną.
Godne uwagi sformułowania
kasacja okazała się oczywiście bezzasadna • zarzut niewłaściwego ustalenia kwoty zadośćuczynienia może być skuteczny w postępowaniu kasacyjnym wyłącznie wtedy, gdy orzeczenie w sposób oczywisty narusza zasady ustalania wysokości tego świadczenia • kwota zadośćuczynienia zasądzona prawomocnie w tej sprawie (w sumie 150 000 zł; po 50 000 na rzecz każdego wnioskodawcy) nie może być uznana za symboliczną • przepis art. 322 k.p.c. nie zwalnia zatem powoda z konieczności wykazania tego, że roszczenie jest usprawiedliwione co do zasady • w tej sprawie Sąd Najwyższy nie stwierdził, aby Sąd Apelacyjny dopuścił się rażących naruszeń prawa wskazanych w zarzutach kasacji
Skład orzekający
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdy doznane w wyniku represji komunistycznych, zasady kontroli odwoławczej w postępowaniu kasacyjnym, wykazanie szkody majątkowej w sprawach o odszkodowanie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i konkretnymi ustaleniami faktycznymi. Interpretacja zasad kontroli kasacyjnej może być stosowana szerzej, ale ocena wysokości zadośćuczynienia jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu represji komunistycznych i dochodzenia zadośćuczynienia przez ich ofiary lub ich rodziny. Pokazuje praktyczne aspekty stosowania prawa w takich przypadkach.
“Czy 50 tys. zł to wystarczające zadośćuczynienie za lata represji komunistycznych? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 50 000 PLN
zadośćuczynienie: 50 000 PLN
zadośćuczynienie: 50 000 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.