III KK 289/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  23  LUTEGO  2012  R. 
III  KK  289/11 
 
Sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 
123 k.p.k. 
 
Przewodniczący: sędzia SN J. Matras. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Wojciecha Z., po rozpoznaniu w Izbie 
Karnej na posiedzeniu, w dniu 23 lutego 2012 r. z urzędu w przedmiocie 
odmowy przyjęcia kasacji na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 
2 k.p.k. i w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. 
 
Postanowił 
kasację 
pełnomocnika 
oskarżyciela 
posiłkowego 
subsydiarnego p o z o s t a w i ć  bez rozpoznania, wobec złożenia jej po 
terminie (...) 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
W dniu 12 maja 2011 r. pełnomocnikowi oskarżyciela posiłkowego 
subsydiarnego doręczono odpis wyroku sądu odwoławczego – Sądu 
Okręgowego w T. z dnia 14 kwietnia 2011 r. – wraz ze sporządzonym 
uzasadnieniem. Kasacja od tego wyroku została przez pełnomocnika 
sporządzona z datą 13 czerwca 2011 r. i tego dnia wysłana listem 
poleconym na adres sądu odwoławczego, a następnie przyjęta i 
przekazana do rozpoznania Sądowi Najwyższemu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 

 
2
Kasacja nie może zostać rozpoznana, albowiem została złożona po 
upływie terminu określonego w art. 524 § 1 zd. 1 k.p.k. Ostatnim, liczonym 
zgodnie z zasadą wyrażona w art. 123 § 1 k.p.k., dniem do wniesienia 
kasacji był dzień 11 czerwca 2011 r., ten jednak przypadał na sobotę, zaś 
kasacja została złożona w urzędzie pocztowym w poniedziałek 13 czerwca 
2011 r. Przepis art. 123 § 3 k.p.k. wyraźnie określa, że jeżeli koniec terminu 
przypada na dzień uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy, czynność 
można wykonać następnego dnia. Należy zatem rozstrzygnąć, czy w 
procedurze karnej sobota jest właśnie „dniem uznanym przez ustawę za 
dzień wolny od pracy”. Na wstępie trzeba wyraźnie podkreślić, że w 
systemie prawnym brak jest jakiegokolwiek przepisu rangi ustawowej, w 
którym uznano by, iż soboty są dniami wolnymi od pracy (zob. ustawa z 
dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy – Dz. U. Nr 4, poz. 28 
ze zm.). Przypomnieć należy, że w uchwale z dnia 20 września 1996 r., I 
KZP 20/96, OSNKW 1996, z.11-12, poz. 80 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, 
iż pojęcie ustawa obejmuje także akty prawne niższej rangi i w oparciu o to 
stwierdzenie uznał, że dodatkowe dni wolne od pracy wyznaczone 
zarządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 grudnia 1995 r. w 
sprawie określenia terminów dodatkowych dni wolnych od pracy (M.P. Nr 
64, poz.702) są dniami uznanymi przez ustawę za dni wolne od pracy w 
rozumieniu art. 108 § 3 k.p.k. (obecnie art. 123 § 3 k.p.k.). Rzecz jednak w 
tym, że pogląd ten wypowiedziany był na tle ówcześnie obowiązującej 
regulacji prawnej, w której Kodeks pracy przewidywał w art. 150 możliwość 
wprowadzenia dodatkowych dni wolnych od pracy, a uprawnienie takie 
przekazywał Radzie Ministrów. Te dodatkowe dni wolne od pracy, 
wskazane w przywołanym wyżej zarządzeniu, rzeczywiście stanowiły 
soboty, ale istotą wyrażonego poglądu było nie to, że soboty są dniami 
wolnymi od pracy, ale to, iż określenie tych dni wolnych od pracy musi mieć 
podstawę 
ustawową 
zaś 
ich 
wprowadzenie 
ma 
mieć 
charakter 

 
3
powszechny. Obecnie obowiązujący Kodeks pracy, od zasadniczej zmiany 
wprowadzonej w 2004 r., nie zawiera jakiejkolwiek podstawy do 
wprowadzenia dni wolnych od pracy, ujmuje natomiast jako zasadę 
przeciętnie pięciodniowy tydzień pracy (art. 129 § 1 k.p.), określając przy 
tym różne systemy czasu pracy (Rozdział IV Kodeksu pracy). Pomimo tego, 
że uległ zmianie kontekst normatywny, który dał asumpt do przyjęcia, iż 
także inne– niż niedziele i święta – dni mogą być dniami ustawowo wolnymi 
od pracy, to w orzecznictwie Sądu Najwyższego można było dostrzec, choć 
zupełnie jednostkowe, stanowiska, których treścią było już kategoryczne 
stwierdzenie, iż właśnie sobota jest dniem ustawowo wolnym od pracy (por. 
postanowienia z dnia 27 października 2001 r., III KZ 73/00, Lex 551137 i z 
dnia 15 kwietnia 2008 r., II KZ 15/08, Lex 549377). W uzasadnieniu tych 
judykatów bądź powoływano się właśnie na uchwałę z dnia 20 września 
1996 r. (w III KZ 73/00), nie dostrzegając wszakże, że uległy zmianie 
przepisy o czasie pracy i systemie czasu pracy, jak też i tego, iż nie 
obowiązywał już przepis art. 150 k.p., stanowiący podstawę do 
wprowadzania dodatkowych dni wolnych od pracy, bądź też opierano się na 
treści art. 129 k.p. (w II KZ 15/08), w sytuacji, gdy przepis ten nie dawał 
podstawy do prezentowania takiego poglądu. Przepis art. 129 § 1 k.p., 
wskazuje jedynie, że: „Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 
przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w 
przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy, z 
zastrzeżeniem § 2 oraz art. 135-138, 143 i 144”. Zawarta w tym przepisie 
norma prawna żadną miarą nie może stanowić podstawy do uznania soboty 
za dzień wolny od pracy, zwłaszcza gdy dostrzeże się to, iż w przepisie tym 
użyto zwrotu „w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy”. Przeciętnie 
pięciodniowy tydzień pracy ma pracownikowi rozliczyć się w okresie 
nieprzekraczającym 4 miesięcy (wyjątki w § 2 tego przepisu). Oznacza to, 
że w niektórych tygodniach tydzień pracy będzie dłuższy, a to już skutkuje 

 
4
tym, iż ustawowo dopuszczono pracę w soboty. Co więcej, jeżeli 
ustawodawca chce zrównania sobót z dniami ustawowo wolnymi od pracy, 
co do skutków w zakresie terminu wykonania czynności, to wyraźne to 
ujmuje w przepisach prawa, np. art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 
r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005, nr 8, poz. 60 ze zm.) lub art. 83 § 2 
ustawy o z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami 
administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), które stanowią, że 
"jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny 
od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub 
dniach wolnych od pracy". Byłoby zignorowaniem zasad tworzenia prawa a 
następnie jego wykładni, aby w tym układzie wywodzić, że sobota jest także 
dniem uznanym ustawowo za wolny od pracy. Zrównanie soboty z dniami 
ustawowo wolnymi od pracy w zakresie pewnych konsekwencji dla terminu 
do dokonania czynności procesowych, nie jest równoznaczne z uznaniem, 
iż sobota jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Gdyby tak było nie 
istniałaby właśnie potrzeba takiego „zrównywania”. W przepisach tych 
dwóch wskazanych powyżej ustaw sobotę jedynie zrównano w skutkach z 
dniami ustawowo uznanymi za wolne od pracy; to jednak nie oznacza, iż 
sobota stała się takim dniem. Wobec faktu, iż przepis art. 123 § 3 k.p.k. nie 
posługuje się żadnym innym zwrotem, który by dopuszczał szerszą 
interpretację – a więc także co do np. dni równoważnych z dniami 
ustawowo wolnymi od pracy – to wszelkie próby „poszerzenia” zwrotu „dni 
ustawowo wolne od pracy” na soboty, czynione w formule „dnia 
równorzędnego z dniem ustawowo wolnym od pracy” podjęte na tle 
tożsamych zwrotów użytych w art. 57 § 4 k.p.a. (por. uchwała 7 sędziów 
NSA z dnia 15 czerwca 2011 r., I OPS 1/11, ONSA/WSA 2011, nr 5, poz. 
95), muszą być uznane za nie mające znaczenia dla regulacji przewidzianej 
w Kodeksie postępowania karnego. Co więcej, stanowisko wyrażone w 
uchwale składu 7 sędziów NSA o równorzędności soboty z dniem 

 
5
ustawowo wolnym od pracy wskazuje przecież w istocie, że sobota nie jest 
dniem ustawowo wolnym od pracy; dzień ustawowo wolny od pracy nie 
może być jednocześnie dniem równorzędnym dniowi ustawowo wolnemu 
od pracy. 
Dodać również trzeba, że w przepisie art. 517 b § 3 k.p.k. 
przewidziano regulacje dla sytuacji, gdy termin dla dokonania czynności 
procesowej 
(wniosek 
o 
rozpoznanie 
sprawy 
w 
postępowaniu 
przyspieszonym) upływa w dniu wolnym od pracy. Skoro więc na gruncie 
tego samego aktu prawnego ustawodawca rozróżnia dzień ustawowo wolny 
od pracy (art. 123 § 3 k.p.k.), od dnia wolnego od pracy (art. 517 b § 3 
k.p.k.), którym dla sądów jest z reguły także sobota, to nie można przyjąć, 
aby sobota spełniała warunek z art. 123 § 3 k.p.k. Mając na uwadze 
powyższe argumenty stwierdzić należy, że sobota nie jest dniem ustawowo 
wolnym od pracy w rozumieniu art. 123 § 3 k.p.k. Takie stanowisko 
wyrażane było również w uzasadnieniach postanowień Sądu Najwyższego: 
z dnia 24 listopada 2003 r., IV KZ 43/03, OSNKW 2004, z.1, poz. 8; z dnia 
25 października 2007 r., IV KZ 95/07, R-OSNKW 2007, poz. 2375 jak też w 
postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2003 r., 
II AKz 502/03, OSA 2004, z. 4, poz. 24. Tożsame stanowisko – na gruncie 
odpowiadającego przepisowi art. 123 § 3 k.p.k. , art. 115 k.c. w zw. z art. 
165 k.p.k., zajął Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 
25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03, OSNC 2004, z. 1, poz. 1. W uchwale tej 
wskazano, że sobota nie jest dniem uznanym ustawowo za wolny od pracy 
w rozumieniu art. 115 k.c. w zw. z art. 165 § 1 k.p.c., a samej uchwale 
nadano moc zasady prawnej. 
Skoro zatem w niniejszej sprawie termin do wniesienia kasacji mijał w 
sobotę 11 czerwca 2011 r., a kasacja został złożona w dniu 13 czerwca 
2011 r., to została złożona po terminie, wobec czego należało ją pozostawić 

 
6
bez rozpoznania, a o kosztach postępowania orzec w oparciu o przepis art. 
637 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.