III KK 288/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach, który zmienił kwalifikację prawną czynów przypisanych oskarżonym M.K., E.W. i B.S. z art. 271 § 3 k.k. na art. 270 § 1 k.k. (oraz w jednym przypadku w zw. z art. 12 § 1 k.k.). Sąd Okręgowy dokonał tej zmiany w trybie reformatoryjnym, uznając oskarżonych za winnych nowych czynów i wymierzając kary grzywny. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, wskazując na przedawnienie karalności czynów z art. 270 § 1 k.k. w dacie orzekania przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska Prokuratora Generalnego. Analiza dat popełnienia czynów (2004-2005) oraz przepisów o przedawnieniu (art. 101 k.k. i art. 102 k.k. w różnych brzmieniach) wykazała, że czyny z art. 270 § 1 k.k. uległy przedawnieniu przed datą wydania wyroku przez Sąd Okręgowy (14 marca 2023 r.). Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd odwoławczy, dokonując zmiany kwalifikacji prawnej na czyny przedawnione, naruszył art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok sądu pierwszej instancji i umorzył postępowanie karne wobec wszystkich oskarżonych z powodu przedawnienia karalności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o przedawnieniu karalności w kontekście zmiany kwalifikacji prawnej czynu przez sąd odwoławczy oraz stosowanie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany kwalifikacji prawnej czynu na przedawniony przez sąd odwoławczy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd odwoławczy, dokonując zmiany kwalifikacji prawnej czynu na taki, który uległ przedawnieniu, może wydać wyrok skazujący, czy też powinien umorzyć postępowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd odwoławczy, dokonując zmiany kwalifikacji prawnej czynu na taki, który uległ przedawnieniu, nie może wydać wyroku skazującego, lecz powinien umorzyć postępowanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że jeśli sąd odwoławczy zmienia kwalifikację prawną czynu na taki, który uległ przedawnieniu, narusza to przepisy o przedawnieniu (art. 101 § 1 k.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.) i stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.), obligującą do umorzenia postępowania.
Jak stosować przepisy o przedawnieniu karalności w przypadku zmiany kwalifikacji prawnej czynu przez sąd odwoławczy, zwłaszcza w kontekście nowelizacji art. 102 k.k. z 2016 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy zmianie kwalifikacji prawnej czynu przez sąd odwoławczy, należy ocenić przedawnienie karalności według przepisów obowiązujących w dacie orzekania, uwzględniając ewentualne wydłużenie terminu na podstawie art. 102 k.k., jeśli postępowanie zostało wszczęte przed upływem pierwotnego terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w przypadku zmiany kwalifikacji prawnej czynu, należy ocenić przedawnienie według przepisów obowiązujących w dacie orzekania. Kluczowe jest ustalenie, czy wszczęcie postępowania (w tym dochodzenia lub śledztwa) nastąpiło przed upływem pierwotnego terminu przedawnienia, co mogło skutkować wydłużeniem tego terminu na podstawie art. 102 k.k. W analizowanej sprawie, mimo wszczęcia dochodzenia w 2010 r., późniejsze wszczęcie śledztwa i przedstawienie zarzutów w 2019 r. nie skutkowało wydłużeniem terminu przedawnienia dla czynów z art. 270 § 1 k.k. w sposób pozwalający na orzekanie w 2023 r.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.K. | osoba_fizyczna | skazana |
| E.W. | osoba_fizyczna | skazana |
| B.S. | osoba_fizyczna | skazana |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 270 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy fałszerstwa dokumentu.
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa negatywne przesłanki procesowe, w tym przedawnienie karalności (pkt 6).
k.k. art. 101 § § 1
Kodeks karny
Określa terminy przedawnienia karalności przestępstw w zależności od zagrożonej kary.
k.k. art. 102
Kodeks karny
Określa zasady przedłużenia terminu przedawnienia karalności w przypadku wszczęcia postępowania.
k.k. art. 439 § § 1
Kodeks karny
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym przedawnienie karalności (pkt 9).
Pomocnicze
k.k. art. 271 § § 3
Kodeks karny
Dotyczy poświadczenia nieprawdy w dokumencie.
k.k. art. 12 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy popełnienia przestępstwa w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu w trybie uproszczonym.
Dz.U.2016.189 art. 2
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks karny
Reguluje stosowanie przepisów o przedawnieniu do czynów popełnionych przed wejściem w życie nowelizacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie karalności czynów z art. 270 § 1 k.k. w dacie orzekania przez sąd odwoławczy. • Naruszenie przez sąd odwoławczy przepisów o przedawnieniu karalności i wydanie wyroku skazującego mimo zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej.
Godne uwagi sformułowania
Zaskarżony wyrok zapadł z rażącym naruszeniem przepisu prawa wskazanym w zarzucie kasacji. • Sąd odwoławczy nie dostrzegł, że w dacie wyrokowania nie było już możliwe ściganie oskarżonych [...] za popełnienie tych przestępstw, ponieważ nie było możliwe do przyjęcia, że okres przedawnienia ścigania [...] występków [...] została wydłużona zgodnie z art. 102 k.k. • Sąd odwoławczy uczynił to z rażącym i mającym istotny wpływ na treść wyroku naruszeniem art. 101 § 1 pkt 3 k.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., co w rezultacie doprowadziło do zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Tomasz Artymiuk
sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu karalności w kontekście zmiany kwalifikacji prawnej czynu przez sąd odwoławczy oraz stosowanie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany kwalifikacji prawnej czynu na przedawniony przez sąd odwoławczy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie przepisów o przedawnieniu, nawet w przypadku zmiany kwalifikacji prawnej czynu przez sąd wyższej instancji. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji.
“Sąd Najwyższy: Nawet sąd odwoławczy nie może skazać za przedawnione przestępstwo!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.