Orzeczenie · 2024-12-18

III KK 287/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-12-18
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokanajwyższy
kradzieżenergia elektrycznawyrok nakazowypostępowanie karnekasacjaszkodanaprawienie szkodySąd Najwyższy

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanych P.S. i S.B. od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 30 marca 2023 r. (sygn. akt II K 1614/22). Sąd Rejonowy uznał oskarżonych za winnych popełnienia przestępstwa z art. 278 § 5 k.k. w zw. z § 1 k.k., polegającego na nielegalnym przyłączeniu do sieci energetycznej i kradzieży energii elektrycznej, w wyniku czego powstały straty w wysokości 7 511,74 zł. Na tej podstawie orzeczono wobec każdego ze skazanych karę 10 miesięcy ograniczenia wolności oraz obowiązek naprawienia szkody w tej samej kwocie. Wyrok nakazowy uprawomocnił się, ponieważ strony nie wniosły sprzeciwu. Prokurator Generalny zarzucił wyrokowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 500 § 1 i 3 k.p.k.) oraz prawa materialnego (art. 46 § 1 k.k.). Podniesiono, że okoliczności popełnienia przestępstw, w szczególności rzeczywista wartość szkody, budziły istotne wątpliwości, co uniemożliwiało wydanie wyroku nakazowego. Szkoda została wyliczona ryczałtowo przez pokrzywdzonego na podstawie opłaty taryfowej, a nie rzeczywistej wartości skradzionej energii. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Podkreślono, że wydanie wyroku nakazowego jest możliwe tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. W przypadku przestępstwa kradzieży energii elektrycznej, wysokość szkody ma istotne znaczenie dla orzeczenia środka kompensacyjnego z art. 46 § 1 k.k. Sąd Rejonowy oparł się na kwocie stanowiącej opłatę taryfową, która nie odzwierciedlała rzeczywistej wartości skradzionej energii, a jedynie była naliczona na podstawie przepisów Prawa energetycznego, w tym pięciokrotności stawek. Sąd Najwyższy stwierdził, że rzeczywista wysokość szkody nie została ustalona, a jej utożsamianie z opłatą taryfową jest bezpodstawne, gdyż środki kompensacyjne mają na celu naprawienie szkody, a nie przysporzenie korzyści pokrzywdzonemu. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Nowym Sączu do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie wysokości szkody w sprawach o kradzież energii elektrycznej, dopuszczalność wydawania wyroków nakazowych w sprawach o przestępstwa przeciwko mieniu, stosowanie środków kompensacyjnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki kradzieży energii elektrycznej i sposobu ustalania szkody w kontekście postępowania nakazowego. Interpretacja przepisów Prawa energetycznego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy dopuszczalne jest wydanie wyroku nakazowego w sprawie, w której wysokość szkody wyrządzonej przestępstwem budzi wątpliwości i została ustalona ryczałtowo na podstawie opłaty taryfowej, a nie rzeczywistej wartości skradzionej energii?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wydanie wyroku nakazowego jest niedopuszczalne, gdy wysokość szkody, istotna dla orzeczenia środka kompensacyjnego, nie została jednoznacznie ustalona i budzi wątpliwości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że wyrok nakazowy wymaga braku wątpliwości co do okoliczności czynu i winy. Wysokość szkody, kluczowa dla środka kompensacyjnego z art. 46 § 1 k.k., musi być faktycznie ustalona. Opłata taryfowa, naliczona ryczałtowo i potencjalnie przewyższająca rzeczywistą szkodę, nie może stanowić podstawy do orzeczenia w trybie nakazowym.

Czy opłata taryfowa naliczona przez przedsiębiorstwo energetyczne za nielegalny pobór energii elektrycznej może być utożsamiana z rzeczywistą szkodą wyrządzoną przestępstwem z art. 278 § 5 k.k. na potrzeby orzeczenia środka kompensacyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, opłata taryfowa, zwłaszcza naliczona ryczałtowo i potencjalnie wyższa niż wartość faktycznie skradzionej energii, nie może być utożsamiana z rzeczywistą szkodą.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że rzeczywista szkoda w przypadku kradzieży energii elektrycznej to wartość nielegalnie pobranej energii, ewentualnie koszty jej przesyłu. Opłata taryfowa, często obliczana według specyficznych przepisów (np. pięciokrotność stawek), nie musi odzwierciedlać tej wartości i może prowadzić do nieuzasadnionego przysporzenia majątkowego pokrzywdzonemu, co jest sprzeczne z celem środków kompensacyjnych.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prokurator Generalny (w zakresie uwzględnienia kasacji)

Strony

NazwaTypRola
P.S.osoba_fizycznaoskarżony
S.B.osoba_fizycznaoskarżony
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
T. 2 S.A.spółkapokrzywdzony

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 500 § § 1 i 3

Kodeks postępowania karnego

Przepisy te określają warunki wydania wyroku nakazowego, który jest możliwy tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. Niespełnienie tych warunków wyłącza dopuszczalność orzekania w tym trybie.

k.k. art. 278 § § 5

Kodeks karny

Przepis dotyczący kradzieży energii elektrycznej. Wartość zagarniętej energii nie ma znaczenia dla bytu przestępstwa, ale ma istotne znaczenie dla ustalenia wysokości szkody w kontekście środków kompensacyjnych.

k.k. art. 46 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący obowiązku naprawienia szkody. Środek kompensacyjny orzekany na jego podstawie musi być związany z wielkością istniejącej szkody i ją odzwierciedlać.

Pomocnicze

u.p.e. art. 57

Ustawa - Prawo energetyczne

Przepis określający podstawę naliczania opłat przez przedsiębiorstwo energetyczne, w tym w przypadku nielegalnego poboru energii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe ustalenie wysokości szkody w postępowaniu nakazowym. • Opłata taryfowa nie jest tożsama z rzeczywistą szkodą. • Wątpliwości co do wysokości szkody wyłączają możliwość wydania wyroku nakazowego.

Godne uwagi sformułowania

środek kompensacyjny [...] zawsze jest związany z wielkością istniejącej szkody, a więc musi odzwierciedlać jej wymiar. • opłata tak wyliczona nie może być zatem utożsamiana z rzeczywistą szkodą wyrządzoną przestępstwem • środki te służą pełniejszemu urzeczywistnieniu prawnokarnej ochrony praw pokrzywdzonych, a ich doniosłość prawna sprowadza się do naprawienia szkody wyrządzonej przez sprawcę, nie zaś przysparzaniu pokrzywdzonym korzyści majątkowych.

Skład orzekający

Ryszard Witkowski

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Bednarek

członek

Anna Dziergawka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości szkody w sprawach o kradzież energii elektrycznej, dopuszczalność wydawania wyroków nakazowych w sprawach o przestępstwa przeciwko mieniu, stosowanie środków kompensacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki kradzieży energii elektrycznej i sposobu ustalania szkody w kontekście postępowania nakazowego. Interpretacja przepisów Prawa energetycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie wysokości szkody, nawet w trybie uproszczonym, i jak mogą być one błędnie interpretowane przez sądy niższych instancji. Dotyczy powszechnego problemu nielegalnego poboru energii.

Czy opłata za kradzioną energię to to samo co szkoda? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 7511,74 PLN

naprawienie szkody: 7511,74 PLN

naprawienie szkody: 7511,74 PLN

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst