Orzeczenie · 2026-02-18

III KK 286/23

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-02-18
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegokasacjaSąd NajwyższyKRSnominacje sędziowskiepraworządnośćart. 439 k.p.k.art. 40 k.p.k.

Wniosek obrońcy skazanego A. K. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie kasacyjnej został uwzględniony. Podstawą wniosku było twierdzenie, że sędzia Ryszard Witkowski uzyskał nominację w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., co zdaniem obrońcy stanowi wadliwy tryb powołania, analogiczny do tego, który dotyczył sędziego orzekającego w sądzie odwoławczym. Obrońca powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i trybunałów międzynarodowych, wskazując na bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy, opierając się na uchwałach połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) oraz uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22), stwierdził, że sędzia Ryszard Witkowski objął urząd w wyniku rekomendacji organu, który nie stanowi Krajowej Rady Sądownictwa w rozumieniu Konstytucji RP. W konsekwencji, sąd z udziałem tego sędziego jest nienależycie obsadzony. Ponadto, udział sędziego Ryszarda Witkowskiego w rozpoznaniu kasacji, która podnosiła zarzuty dotyczące wadliwego postępowania nominacyjnego, równałby się orzekaniu we własnej sprawie, co stanowiłoby naruszenie zasady bezstronności. Sąd Najwyższy, powołując się na analogiczne rozważania zawarte w postanowieniu z dnia 23 października 2025 r. (IV KK 479/24), uznał wyłączenie sędziego za konieczne dla zapewnienia stronom bezstronnego i niezawisłego sądu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej nominacji przez KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r. oraz kwestia orzekania we własnej sprawie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w Sądzie Najwyższym, ale stanowi ważny głos w dyskusji o praworządności i niezależności sądownictwa.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sędzia Sądu Najwyższego, który uzyskał nominację w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie kasacyjnej, w której podniesiono zarzut nienależytej obsady sądu odwoławczego z uwagi na wadliwy tryb nominacji sędziego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sędzia powinien zostać wyłączony.

Uzasadnienie

Sędzia powołany w wadliwym trybie (rekomendacja KRS z 2017 r.) nie może orzekać w sprawie, która kwestionuje ten tryb, gdyż prowadziłoby to do orzekania we własnej sprawie i naruszenia zasady bezstronności.

Czy sąd z udziałem sędziego powołanego w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. jest nienależycie obsadzony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd jest nienależycie obsadzony.

Uzasadnienie

Organ, który rekomendował sędziego na mocy ustawy z 2017 r., nie stanowi Krajowej Rady Sądownictwa w rozumieniu Konstytucji RP, co skutkuje nienależytą obsadą sądu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
A. K. (poprzez obrońcę)

Strony

NazwaTypRola
A. K.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 40 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna do wyłączenia sędziego.

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

Przepis przewidujący wyłączenie sędziego z urzędu.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna odwoławcza związana z nienależytą obsadą sądu.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa regulująca sposób powoływania sędziów, kwestionowana w kontekście wadliwości nominacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia Ryszard Witkowski uzyskał nominację w wadliwym trybie, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą. • Udział sędziego Ryszarda Witkowskiego w sprawie kasacyjnej oznaczałby orzekanie we własnej sprawie. • Organ rekomendujący sędziego na mocy ustawy z 2017 r. nie jest Krajową Radą Sądownictwa w rozumieniu Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

sąd z udziałem sędziego Ryszarda Witkowskiego jest nienależycie obsadzony • orzekanie we własnej sprawie • Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Skład orzekający

Waldemar Płóciennik

przewodniczący

Ryszard Witkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej nominacji przez KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r. oraz kwestia orzekania we własnej sprawie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w Sądzie Najwyższym, ale stanowi ważny głos w dyskusji o praworządności i niezależności sądownictwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wadliwości nominacji sędziowskich, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwej nominacji przez nową KRS. Czy to początek końca wadliwych wyroków?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst