III KK 280/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy A.R. o wyłączenie sędziego A.B. od udziału w sprawie kasacyjnej sygn. akt III KK 280/25. Wnioskodawca argumentował, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego A.B., wynikające z wadliwego trybu jego powołania do Sądu Najwyższego, co może prowadzić do naruszenia standardów konstytucyjnych i konwencyjnych. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę trzech połączonych Izb SN z 2020 r. oraz orzecznictwo ETPCz (w tym sprawę Reczkowicz przeciwko Polsce), stwierdził, że udział w procedurze nominacyjnej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną niezgodnie z Konstytucją RP, skutkuje tym, że osoba powołana w takim trybie nie może być uznana za sędziego w rozumieniu konstytucyjnym. Sąd podkreślił, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, do której pierwotnie powołano sędziego A.B., posiada cechy sądu wyjątkowego, zakazanego przez art. 175 ust. 2 Konstytucji RP. W związku z tym, sąd, w którego składzie miałby uczestniczyć sędzia A.B., nie spełniałby kryteriów niezależnego i bezstronnego sądu, co stanowiłoby bezwzględną przyczynę odwoławczą. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego A.B. od udziału w sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na wadliwą procedurę nominacyjną i naruszenie standardów konstytucyjnych i konwencyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą sądownictwa w Polsce i powoływaniem sędziów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie ze względu na wątpliwości co do jego bezstronności wynikające z procedury nominacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieją podstawy do wyłączenia sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wadliwa procedura nominacyjna sędziego A.B. do Sądu Najwyższego, niezgodna z Konstytucją RP i standardami ETPCz, rodzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i niezawisłości, co skutkuje niemożnością uznania sądu z jego udziałem za sąd ustanowiony ustawą.
Czy udział w procedurze nominacyjnej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną niezgodnie z Konstytucją RP stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w kontekście oceny składu sądu i jego bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na własne orzecznictwo oraz wyroki ETPCz, stwierdził, że wadliwa procedura nominacyjna może prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu, co na gruncie prawa polskiego może być traktowane jako bezwzględna przyczyna odwoławcza.
Czy Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego stanowi sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, według orzecznictwa ETPCz i SN.
Uzasadnienie
ETPCz w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce oraz inne orzeczenia wskazują, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, ze względu na wadliwy tryb powoływania sędziów, nie spełnia wymogów niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.R. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A.B. | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, w tym prawo do rozpoznania sprawy przez niezależny i bezstronny sąd.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunki powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.
Konstytucja RP art. 175 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz tworzenia sądów wyjątkowych w okresie pokoju.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., której przepisy dotyczące KRS uznano za niezgodne z Konstytucją RP.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwa procedura nominacyjna sędziego A.B. do Sądu Najwyższego. • Niezgodność Krajowej Rady Sądownictwa (w obecnym składzie) z Konstytucją RP. • Naruszenie standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC). • Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych jako sąd wyjątkowy. • Brak statusu sędziego konstytucyjnego dla osób powołanych w wadliwej procedurze.
Godne uwagi sformułowania
nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. • powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności. • Wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. • udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. […]
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
przewodniczący
A.B.
sędzia wyłączony
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na wadliwą procedurę nominacyjną i naruszenie standardów konstytucyjnych i konwencyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą sądownictwa w Polsce i powoływaniem sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i zgodności z prawem międzynarodowym, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego: czy polskie sądy są zgodne z prawem?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.