III KK 273/06

WYROK  Z  DNIA  5  GRUDNIA  2006  R. 
III  KK  273/06 
 
 
Nabycie środków odurzających lub substancji psychotropowych, a 
następnie ich przystosowanie do udzielenia innej osobie w celu osiągnięcia 
korzyści majątkowej, nie przekracza jeszcze ram czynności przygotowaw-
czych do przestępstwa określonego w art. 59 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. 
o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485) i tym samym, nie 
jest działaniem zmierzającym bezpośrednio do urzeczywistnienia tego za-
miaru. 
 
Przewodniczący: sędzia SN L. Misiurkiewicz.  
Sędziowie SN: R. Malarski (sprawozdawca), M. Pietruszyński. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: B. Mik. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Krzysztofa K., skazanego z art. 13 § 1 k.k. 
w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu nar-
komanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485) i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na 
rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę ska-
zanego, od wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia 2 marca 2006 r., zmie-
niającego wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 27 maja 2005 r.,  
 
u c h y l i ł   wyrok w zaskarżonej części w odniesieniu do czynu z art.13 § 
1 k.k. w zw. z art. 59 ust.1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu 
narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485) oraz orzeczenia o karze łącznej i  
p r z e k a z a ł   sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Z. do po-
nownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym; 

 
2 
 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Sąd Rejonowy w K., wyrokiem z dnia 27 maja 2005 r., skazał Krzysz-
tofa K. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności za nielegalne posiadanie 
0,3 g amfetaminy (art. 48 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 
1997 r.), na kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności za nielegalne posia-
danie dwóch naboi (art. 263 § 2 k.k.) i za ukrywanie dokumentów, którymi 
nie miał prawa rozporządzać (art. 276 k.k.) oraz na karę roku i 6 miesięcy 
pozbawienia wolności i grzywnę w ilości 100 stawek dziennych (każda w 
wysokości 70 zł) za to, że od listopada do dnia  7 grudnia 2004 r. „w celu 
osiągnięcia korzyści majątkowej i udzielenia środków odurzających innym 
osobom nabył od bliżej nieustalonego mężczyzny znaczną ilość tych środ-
ków w postaci 140 g amfetaminy oraz w nieustalonych okolicznościach 
wszedł w posiadanie 0,2 g suszu konopii, a następnie w celu przygotowa-
nia do handlu detalicznego zmieszał amfetaminę z glukozą w ilości ponad 
30 g i z użyciem woreczków foliowych podzielił narkotyk na jednostkowe 
porcje, jednak do jego zbycia nie doszło z uwagi na odnalezienie i zatrzy-
manie środków odurzających przez policjantów” (art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 
46 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 1997 r.). Karę łączną po-
zbawienia wolności ukształtował na poziomie 2 lat. Orzekł nadto przepadek 
dowodów rzeczowych oraz nawiązkę w wysokości 2000 zł (art. 44 § 6 k.k. i 
art. 55 ust. 1-3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 1997 r.). 
Sąd Okręgowy w Z., po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2006 r. apelacji 
obrońcy, zmienił zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że w miejsce prze-
pisów dawnej ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii powołał przepisy obo-
wiązującej od dnia 4 października 2005 r. ustawy o tej samej nazwie z dnia 
29 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 179, poz. 1485), a mianowicie: art. 62 ust. 1 
(dot. posiadania 0,3 g amfetaminy), art. 59 ust. 1 (dot. usiłowania udziele-

 
3 
nia znacznej ilości środków odurzających dla osiągnięcia korzyści mająt-
kowej) i art.70 ust.1,2 i 4 (dot. przepadku przedmiotów i nawiązki). W pozo-
stałym zakresie utrzymał w mocy pierwszoinstancyjny wyrok. 
Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego złożył 
obrońca. Zarzucił obrazę prawa karnego materialnego, mianowicie art. 13 § 
1 k.k., przez błędne jego zastosowanie i art. 16 § 1 k.k., przez jego wadliwe 
niezastosowanie, mimo że działania skazanego uznane za usiłowanie mia-
ły charakter czynności przygotowawczych, oraz obrazę przepisów postę-
powania, to jest art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., przez brak dokładnego określenia 
przypisanego skazanemu tego właśnie czynu. W konsekwencji, skarżący 
zażądał uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi dru-
giej instancji „w celu ponownej oceny prawnej czynu kwalifikowanego z art. 
59 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii”, ewentualnie zmiany za-
skarżonego wyroku przez uznanie owego czynu za niekaralne przygoto-
wanie do przestępstwa udzielenia środka odurzającego innym osobom i 
złagodzenie orzeczonej wobec Krzysztofa K. kary łącznej przez warunkowe 
zawieszenie jej wykonania na okres 5 lat próby. 
Prokurator Okręgowy w Z. w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł 
o „uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgo-
wemu w Z. do ponownego rozpoznania”. Obecny na rozprawie kasacyjnej 
prokurator Prokuratury Krajowej zażądał oddalenia kasacji jako oczywiście 
bezzasadnej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Jakkolwiek skarżący zaznaczył na wstępie kasacji, że zaskarża wy-
rok Sądu odwoławczego „w całości”, to jednak po dokonaniu analizy treści 
zarzutów kasacyjnych i uzasadnienia kasacji należało przyjąć, odwołując 
się do zasady wyrażonej w art.118 § 1 k.p.k., że przedmiotem ataku obroń-
cy były tylko rozstrzygnięcia odnoszące się do czynu zakwalifikowanego z 
art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o prze-

 
4 
ciwdziałaniu narkomanii. Skarga kasacyjna w tym zakresie, pomijając ewi-
dentnie wadliwie zredagowane jej petitum (art. 537 k.p.k., regulujący w 
sposób autonomiczny rodzaje orzeczeń zapadających po rozpoznaniu ka-
sacji, wyklucza możliwość wydania w postępowaniu kasacyjnym orzecze-
nia zmieniającego o treści proponowanej przez skarżącego), zasługiwała 
na uwzględnienie. 
Tytułem wstępu warto przypomnieć, że w nauce prawa karnego wy-
stępuje pojęcie tzw. pochodu przestępstwa (iter delicti), to znaczy schema-
tu przedstawiającego stadia czynu przestępnego. Za elementy tego po-
chodu uważa się: a) powzięcie zamiaru (niekaranego nigdy, w myśl zasady 
cogitationis poenam nemo patitur), b) czynności przygotowawczych (kara-
nych wyjątkowo, gdy ustawa tak stanowi – art. 16 § 2 k.k.), c) usiłowania (z 
reguły karanego), d) dokonania (zawsze karanego). Nie wszystkie jednak 
czyny, co jest oczywiste, przechodzą przez pełny „pochód przestępstwa” 
(zob. L. Tyszkiewicz w: O. Górniok red.: Kodeks karny. Komentarz, War-
szawa 2006, s. 48). 
Najtrudniejszym do bliższego określenia i najbardziej kontrowersyj-
nym elementem definicji usiłowania, odróżniającym ową formę stadialną 
czynu zabronionego od przygotowania (zazwyczaj niekaranego) jest ele-
ment „bezpośredniości”. Zachowanie sprawcy może być tylko wtedy uzna-
ne za usiłowanie, jeżeli zmierza bezpośrednio do dokonania czynu zabro-
nionego. Pośrednie zmierzanie do dokonania może być co najwyżej przy-
gotowaniem. Rozważając, kiedy taka bezpośredniość zachodzi, a więc 
gdzie kończy się przygotowanie, a zaczyna dokonanie, należy uwzględnić 
zarówno definicję usiłowania zawartą w art. 13 § 1 k.k., jak i definicję przy-
gotowania wyrażoną w art. 16 § 1 k.k. Z zestawienia tych dwóch definicji 
wynika, że zachowanie się sprawcy zmierzające do dokonania przestęp-
stwa ustawodawca uważa za „zmierzanie bezpośrednio” do dokonania, a 
więc musi ono być potraktowane jako usiłowanie, jeżeli jest ono na drodze 

 
5 
do dokonania krokiem dalszym niż określone w art.16 § 1 k.k. „tworzenie 
warunków” (zob. L. Gardocki: Prawo karne, Warszawa 2003 s. 104). Inny-
mi słowy: to co wykracza poza granice przygotowania czynu zabronionego, 
nie osiągając punktu jego dokonania, jest usiłowaniem. Zwraca się w nau-
ce uwagę, że między przygotowaniem a usiłowaniem nie istnieje „pole ni-
czyje” (zob. A. Wąsek: Kodeks karny. Komentarz, tom I, Gdańsk 1999, s. 
194). 
Przedstawiony punkt widzenia, nawiązujący w gruncie rzeczy do 
funkcjonującej w doktrynie prawa karnego koncepcji obiektywnej, ale nie w 
postaci skrajnej, zyskał akceptację judykatury. Wyrazem tego było przed-
stawione w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2005 r., IV 
KK 309/04, następujące zapatrywanie prawne: jeżeli w „pochodzie prze-
stępstwa” czyn wykracza poza granice przygotowania (art.16 k.k.), to sta-
nowi on co najmniej usiłowanie popełnienia tego przestępstwa (OSNKW 
2005, z.9 poz. 79). 
Wracając na grunt rozpoznawanej sprawy, trzeba stwierdzić, że Sąd 
Najwyższy stał przed dylematem sprowadzającym się do pytania: czy za-
chowanie sprawcy polegające na nabyciu znacznej ilości amfetaminy z 
zamiarem odsprzedaży z zyskiem, zmieszanie jej z glukozą, podzielenie na 
ponad 100 porcji handlowych i zapakowanie do woreczków foliowych z 
zamknięciem strunowym było jeszcze przygotowaniem do przestępstwa 
udzielenia innej osobie (lub innym osobom) narkotyków dla osiągnięcia ko-
rzyści majątkowej (art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii), czy już 
usiłowaniem popełnienia tego przestępstwa? Bazując na wcześniej przed-
stawionych poglądach prawnych, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, 
że opisane wyżej czynności sprawcy były przygotowaniem, skoro – i to było 
najistotniejsze – od udzielenia innym osobom środków odurzających czyn-
ności te oddzielone były zachowaniami polegającymi na skontaktowaniu 
się z przyszłymi nabywcami, złożeniu oferty, uzgodnieniu warunków trans-

 
6 
akcji, w tym głównie ceny i sposobu przekazania towaru. Zachowania te 
należało potraktować jako odrębne czynności, bez których nie mogło być 
mowy o zrealizowaniu znamion przestępstwa z art. 59 ustawy, a więc o 
udzieleniu dla osiągnięcia korzyści majątkowej narkotyków innej osobie 
(lub osobom). Udowodnione sprawcy czynności, to jest nabycie amfetami-
ny, zmieszanie jej z glukozą, podzielenie na porcje i zapakowanie, były – 
trzeba to dobitnie powiedzieć – „czynnościami mającymi stworzyć warunki 
do przedsięwzięcia czynu zmierzającego bezpośrednio do jego dokona-
nia”, czyli czynnościami przygotowawczymi w rozumieniu art. 16 § 1 k.k. 
Sumując: nabycie środków odurzających lub substancji psychotro-
powych, a następnie ich przystosowanie do udzielenia innej osobie w celu 
osiągnięcia korzyści majątkowej, nie przekracza jeszcze ram czynności 
przygotowawczych do przestępstwa określonego w art. 59 ustawy z dnia 
29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485) i 
tym samym, nie jest działaniem zmierzającym bezpośrednio do urzeczy-
wistnienia tego zamiaru. 
W tych warunkach, uznając zarzuty kasacyjne za trafne, Sąd Naj-
wyższy uchylił wyrok Sądu odwoławczego w zakresie orzeczeń dotyczą-
cych kary łącznej i skazania za przestępstwo zakwalifikowane z art. 13 § 1 
k.k. w zw. z art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i przekazał w tej 
części sprawę Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania (art. 
537 § 2 k.p.k.). Uchyleniem objęte zatem zostały również, co oczywiste, 
orzeczenia dotyczące nawiązki i przepadku przedmiotów (z wyjątkiem 
przepadku naboi oraz 0,3 g amfetaminy, która stanowiła przedmiot czynu z 
art. 62 ust. 1 ustawy, popełnionego w dniu 7 września 2004 r). Trudno w 
tym miejscu nie wytknąć sądom obu instancji, że orzeczenia o środkach 
karnych nie powiązały z poszczególnymi przestępstwami przypisanymi 
sprawcy. Praktyk polegających na orzekaniu środków karnych po karze 
łącznej, obrażających przecież prawo materialne, nie sposób akceptować. 

 
7 
Zaprezentowane poglądy prawne będą wiążące dla sądu w postępo-
waniu ponownym (art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.). Trzeba jedno-
cześnie wyraźnie zaznaczyć, że bezkarność za czynienie przygotowań do 
udzielenia narkotyków w celu osiągnięcia korzyści majątkowej nie oznacza 
in concreto bezkarności za takie zachowanie, które powinno zostać oce-
nione co najmniej w płaszczyźnie art. 62 ustawy, penalizującego nielegalne 
posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych. Warto 
podkreślić, że nie straciły aktualności wypowiedziane w judykaturze poglą-
dy na temat „znacznej ilości” środków odurzających (zob. wyrok Sądu Naj-
wyższego z dnia 1 marca 2006 r., II KK 47/05, OSNKW 2006 z. 6, poz. 57), 
i że towarzysząca skazanemu motywacja oraz sposób jego działania nie 
mogą pozostać bez wpływu na ocenę stopnia winy i społecznej szkodliwo-
ści czynu, a w konsekwencji na wymiar kary.