III KK 265/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła K.M., która została uniewinniona przez Sąd Rejonowy od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 267 § 3 k.k., polegającego na nagrywaniu rozmów w Urzędzie Skarbowym za pomocą dyktafonu. Celem oskarżonej było udokumentowanie mobbingu pracowniczego, który miał wywołać u niej rozstrój zdrowia, a uzyskany materiał dowodowy zamierzała przedstawić w toczącej się sprawie pracowniczej. Sąd Okręgowy utrzymał wyrok uniewinniający w mocy. Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego T.M., zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego (art. 267 § 3 k.k.) przez jego niewłaściwą wykładnię oraz naruszenie przepisów procesowych (art. 457 § 2 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k.) przez brak rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów apelacji. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, oddalił ją. Podkreślił, że choć czyn K.M. formalnie wypełniał znamiona przestępstwa z art. 267 § 3 k.k. (nagrywanie rozmów bez uprawnienia), to jego społeczna szkodliwość była znikoma. Sąd oparł się na art. 1 § 2 k.k., wskazując, że czyn zabroniony może nie odznaczać się nawet subminimalną społeczną szkodliwością. Kluczowa była motywacja oskarżonej – poczucie krzywdy i chęć obrony przed mobbingiem – oraz cel działania, jakim było uzyskanie dowodu w sprawie pracowniczej. Sąd Najwyższy zaznaczył, że dyktafon jest urządzeniem, o którym mowa w art. 267 § 3 k.k., a ochrona tajemnicy komunikowania się jest szeroka. Niemniej jednak, w ocenie Sądu Najwyższego, okoliczności sprawy, w szczególności motywacja i cel działania oskarżonej, sprawiały, że czyn ten nie był karygodny. Sąd oddalił kasację i obciążył oskarżyciela posiłkowego kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dla uniewinnienia lub odstąpienia od ukarania w sprawach, gdzie czyn formalnie wypełnia znamiona przestępstwa, ale jego społeczna szkodliwość jest znikoma z uwagi na motywację i cel sprawcy, szczególnie w kontekście obrony przed mobbingiem lub innymi naruszeniami praw pracowniczych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie kluczowa jest motywacja i cel działania sprawcy. Nie stanowi ogólnego przyzwolenia na nagrywanie rozmów bez wiedzy uczestników.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nagrywanie rozmów w miejscu pracy za pomocą dyktafonu, w celu udokumentowania mobbingu i uzyskania dowodu w sprawie pracowniczej, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 267 § 3 k.k. (naruszenie tajemnicy komunikowania się)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czyn formalnie wypełnia znamiona przestępstwa z art. 267 § 3 k.k., jednakże jego społeczna szkodliwość jest znikoma, co wyłącza jego karalność.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć dyktafon jest urządzeniem służącym do utrwalania dźwięku, a ochrona tajemnicy komunikowania się jest szeroka, to w tym konkretnym przypadku motywacja oskarżonej (obrona przed mobbingiem) i cel (uzyskanie dowodu w sprawie pracowniczej) sprawiły, że czyn nie był społecznie szkodliwy w stopniu uzasadniającym odpowiedzialność karną.
Czy czyn wypełniający znamiona przestępstwa może być pozbawiony społecznej szkodliwości w stopniu wyłączającym jego karalność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czyn zabroniony może nie odznaczać się karygodnością nawet w stopniu subminimalnym, co należy traktować analogicznie do sytuacji z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. (sprawca nie popełnia przestępstwa).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 1 § 2 k.k. oraz orzecznictwo, wskazując, że ocena społecznej szkodliwości czynu uwzględnia zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe (w tym motywację sprawcy). W tej sprawie motywacja oskarżonej była kluczowa dla uznania braku społecznej szkodliwości.
Czy sąd kasacyjny może uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, jeśli kasacja dotyczy wyroku sądu odwoławczego?
Odpowiedź sądu
Nie, autor kasacji nie mógł kwestionować całego rozstrzygnięcia, a jedynie część dotyczącą zachowania oskarżonej z dnia 14 września 2012 r., a domaganie się przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji było błędne w sytuacji żądania uchylenia wyroku sądu odwoławczego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na wadliwe określenie zakresu zaskarżenia i błędne żądanie autora kasacji, co stanowiło jeden z powodów oddalenia środka zaskarżenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| T. M. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| W. P. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| K. W. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
| Prokuratura Okręgowa w S. | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 267 § 3
Kodeks karny
Przepis chroni tajemnicę komunikowania się i prawo do prywatności. Urządzeniem służącym do utrwalania obrazu lub dźwięku, o którym mowa w przepisie, jest każde takie urządzenie, w tym dyktafon. O poufnym charakterze informacji decyduje wola uczestników rozmowy, a nie jej treść.
k.k. art. 1 § 2
Kodeks karny
Nie stanowi przestępstwa czyn, którego społeczna szkodliwość jest znikoma.
Pomocnicze
k.p.k. art. 457 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczność wyłączająca ściganie, w tym brak popełnienia przestępstwa.
k.k. art. 115 § 2
Kodeks karny
Okoliczności określające społeczną szkodliwość czynu (przedmiotowe i podmiotowe).
k.p.k. art. 537 § 1
Kodeks postępowania karnego
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przedmiocie kasacji.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie kosztami sądowymi.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Społeczna szkodliwość czynu była znikoma ze względu na motywację oskarżonej (obrona przed mobbingiem) i cel (uzyskanie dowodu w sprawie pracowniczej). • Czyn zabroniony może nie odznaczać się karygodnością nawet w stopniu subminimalnym.
Odrzucone argumenty
Zachowanie oskarżonej wypełniało znamiona przestępstwa z art. 267 § 3 k.k. • Sąd odwoławczy nie ustosunkował się rzetelnie do zarzutów apelacji.
Godne uwagi sformułowania
nie stanowi przestępstwa czyn, którego społeczna szkodliwość jest znikoma • czyn zabroniony może nie odznaczać się karygodnością nawet w stopniu subminimalnym • urządzeniem, o którym mowa w art. 267 § 3 k.k., jest każde urządzenie służące do utrwalania obrazu lub dźwięku • o poufnym charakterze informacji przesądza co do zasady nie tyle treść przekazu, co raczej wola osób biorących udział w spotkaniu, a więc element subiektywny
Skład orzekający
Rafał Malarski
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Ryński
członek
Jerzy Steckiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla uniewinnienia lub odstąpienia od ukarania w sprawach, gdzie czyn formalnie wypełnia znamiona przestępstwa, ale jego społeczna szkodliwość jest znikoma z uwagi na motywację i cel sprawcy, szczególnie w kontekście obrony przed mobbingiem lub innymi naruszeniami praw pracowniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie kluczowa jest motywacja i cel działania sprawcy. Nie stanowi ogólnego przyzwolenia na nagrywanie rozmów bez wiedzy uczestników.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak motywacja i cel działania mogą wpływać na ocenę społecznej szkodliwości czynu, nawet jeśli formalnie wypełnia on znamiona przestępstwa. Jest to ciekawy przykład zastosowania zasady subsydiarności karnej w praktyce.
“Nagrywał rozmowy w pracy, by udowodnić mobbing. Sąd Najwyższy: czyn nie był przestępstwem!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.