III KK 263/15

Sygn. akt III KK 263/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Szewczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jarosław Matras SSA del. do SN Stanisław Stankiewicz Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza w sprawie M. T. skazanego z art. 212 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia 23 kwietnia 2015 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia 29 grudnia 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Z. do ponownego rozpoznania w zakresie orzeczenia o karze. UZASADNIENIE M. T. oskarżony był o to, że: „w okresie od dnia 15 stycznia do 1 kwietnia 2014 r. w Z., w tym również na łamach pisma K. z dnia [...] 2014 r., w celu poniżenia A. W. i narażenia jej na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania 2 funkcji Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej „P.”, rozgłaszał przeciwko niej publicznie nieprawdziwe zarzuty wyrażające się w twierdzeniach, że: 1. wyprowadziła ona z celowego funduszu remontowego E. kwotę 35.000 zł - co miało miejsce w pomieszczeniach biurowych SM; 2. tylko ona wie, gdzie podziała się kwota 35.000 zł; 3. nadal nie ma 35.000 zł na funduszu - co miało miejsce w dniu 20 i 22 stycznia br., a nadto, że: 4. pracuje ona dwa razy w tygodniu po 2 godziny…, a pobiera co miesiąc ponad 1.400 zł brutto, to jest o czyn przewidziany w art. 212 § 1 k.k.” Wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 29 grudnia 2014 r., oskarżony M. T. został uznany za winnego: 1. popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 212 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 212 § 1 k.k. skazany na karę 2 miesięcy pozbawienia wolności; 2. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie tak orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres 2 lat tytułem próby; 3. zasądzono od oskarżonego na rzecz oskarżyciela prywatnego kwotę 300 zł tytułem zwrotu ryczałtu; 4. zwolniono oskarżonego z obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych. Od wyroku tego apelację wniósł oskarżony M. T., w której stwierdził, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji i wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez uniewinnienie od przypisanego mu czynu. Sąd Okręgowy w Z. wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 r., utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, uznając apelację oskarżonego za oczywiście bezzasadną. Od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 kwietnia 2015 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 29 grudnia 2014 r. kasację wywiódł Prokurator Generalny. Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok w całości na korzyść skazanego M. T. 3 Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił: rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, tj. art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art 440 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu nieprawidłowej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy rażąco niesprawiedliwego wyroku Sądu Rejonowego w Z., wydanego z naruszeniem przepisu prawa materialnego, to jest art. 212 § 1 k.k., poprzez wadliwe uznanie, iż orzeczenie wobec M. T., na podstawie tego przepisu, kary pozbawienia wolności, nieprzewidzianej w sankcji za ten czyn, było adekwatne do stopnia zawinienia i szkodliwości społecznej czynu; Autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wbrew formalnie określonemu zakresowi zaskarżenia, kasacja odnosi się wyłącznie do orzeczenia o karze za przypisane skazanemu przestępstwo z art. 212 § 1 k.k. i ta okoliczność wyznacza zakres rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy. Kasacja zasługuje na uwzględnienie w zakresie jakim wskazuje na obrazę prawa materialnego to jest art. 212 § 1 k.k. Natomiast nietrafny jest zarzut obrazy art. 433 § 1 k.p.k., gdyż z uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego wprost wynika, że Sąd ten rozpoznał sprawę w granicach środka odwoławczego i stwierdził obrazę prawa materialnego, jednakże błędnie uznał, że nie daje ona podstawy do zmiany zaskarżonego wyroku. Ponadto Prokurator Generalny niesłusznie zarzucił obrazę art. 440 k.p.k., przez brak wyjścia poza podniesione w apelacji zarzuty albowiem, jak już wspomniano Sąd odwoławczy zauważył obrazę przepisu art. 212 § 1 k.k. Przecież Sąd Okręgowy w Z. w toku kontroli odwoławczej stwierdził, że przyjmując prawidłowe ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy w Z. dokonał wadliwej ich subsumpcji przez przypisanie oskarżonemu czynu z art. 212 § 1 k.k. zamiast z art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 212 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., natomiast orzekając o karze wymierzył M. T. karę pozbawienia wolności, której nie zawiera katalog sankcji przewidzianych za występek z art. 212 § 1 k.k. Sąd II instancji podał, iż z uwagi na to, że apelacja została wniesiona na korzyść oskarżonego, treść normy art. 434 k.p.k. uniemożliwia poprawienie na niekorzyść M. T. 4 błędnej kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu, natomiast brak możliwości orzeczenia na niekorzyść oskarżonego, nie uzasadnia wzruszenia tego orzeczenia na jego korzyść, pomimo, iż wyrok zapadł z rażącą i mającą istotny wpływ na treść orzeczenia obrazą art. 212 § 1 k.k. Następnie Sąd odwoławczy stwierdził, iż złagodzenie w toku kontroli odwoławczej orzeczonej wobec oskarżonego kary, poprzez jej orzeczenie w granicach zagrożenia przewidzianego dla czynu z art. 212 § 1 k.k., spowodowałoby brak adekwatności kary do stopnia zawinienia i szkodliwości społecznej czynu. Zaprezentowany pogląd nie jest trafny. Skoro bowiem Sąd odwoławczy nie mógł z uwagi na uwarunkowania procesowe zmienić kwalifikacji prawnej czynu na niekorzyść (art. 434 § 1 k.p.k. oraz art. 455 k.p.k.), to obowiązkiem tego Sądu było orzeczenie kary wymienionej w art. 212 § 1 k.k. Nie ma możliwości aprobowania orzeczenia sankcji ujętej w art. 212 § 2 k.k. za czyn, który został zakwalifikowany z art. 212 § 1 k.k. Kwestia adekwatności kary do stopnia winy i społecznej szkodliwości nie ma w tym zakresie żadnego znaczenia. Chodzi przecież tylko o to by orzeczono karę przewidzianą w sankcji przepisu, a nie o to, żeby była ona właściwa w sytuacji gdyby kwalifikacja była prawidłowa. Zatem Sąd Okręgowy wyrażając wadliwy pogląd o braku podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku i utrzymując w mocy wyrok wydany z rażącym naruszeniem prawa materialnego, z uwagi na orzeczenie kary nieprzewidzianej za przypisany oskarżonemu czyn, dopuścił się rażącego i mającego istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenia art. 212 § 1 k.k. Sąd odwoławczy, w toku rozpoznania apelacji oskarżonego, uwzględni wskazania Sądu kasacyjnego. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Z. w zakresie orzeczenia o karze. kc