III KK 257/15

Sygn. akt III KK 257/15
POSTANOWIENIE
Dnia 27 sierpnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski (przewodniczący)
‎
SSN Rafał Malarski
‎
SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca)
Protokolant Łukasz Biernacki
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron,
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 sierpnia 2015 r.,
sprawy
M. S. i S. S. -
skazanych z art. 278 § 1 k.k.,
w przedmiocie zmiany orzeczonej kary pozbawienia wolności,
‎
z powodu kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanych od prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 marca 2014 r.,
postanowił
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę
przekazać Sądowi Rejonowemu w G. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia 22 września 2011 r. uznał M. S. i S. S. za winne tego, że w dniu 16 grudnia 2010 r. w G. przy ul. G. […], na terenie Galerii […], działając wspólnie i w porozumieniu, w sklepie Empik dokonały zaboru w celu przywłaszczenia dwóch gier na platformę XBOX 360 o łącznej wartości 369,80 zł, czym działały na szkodę sklepu Empik w G. – a więc uznał je za winne występku z art. 278 § 1 k.k. i za to skazał M. S. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres próby wynoszący 2 lata oraz grzywnę w wysokości 50 stawek dziennych po 10 zł każda, zaś S. S. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres próby wynoszący 3 lata oraz grzywnę w wysokości 50 stawek dziennych po 10 zł każda.
Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się z dniem 30 września 2011 r. (k. 112).
Postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 24 maja 2013 r. w związku z uchylaniem się od dozoru kuratora, zarządzono wykonanie kary wobec S. S. (k. 114). W dniu 25 lutego 2014 r. postanowieniem Sądu Rejonowego w G., w sprawie […], zarządzone zostało także wykonanie kary orzeczonej wobec M. S. (k. 59-60, akta …365/14). Następnie, w związku z wejściem w życie części przepisów ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 25 października 2013 r., poz. 1247, zwanej dalej także ustawą nowelizującą), Sąd Rejonowy w G. stosownie do dyspozycji art. 50 tejże ustawy, skierował sprawę na posiedzenie celem rozważenia potrzeby dokonania określonych w tym przepisie przekształceń w zakresie wymiaru kary (k. 119).
Postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w G. stwierdził brak podstaw do zamiany kar pozbawienia wolności, wymierzonych skazanym M. S. i S. S. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 22 września 2011 r., za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k., na kary aresztu (k. 123-125).
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podniósł, że przy analizie dla potrzeb art. 50 ust. 1 ustawy nowelizującej kwestii, czy czyn objęty prawomocnym wyrokiem skazującym za przestępstwo przeciwko mieniu na karę pozbawienia wolności, według tej ustawy stanowi wykroczenie, należy uwzględniać wynagrodzenie minimalne za pracę z daty czynu nie zaś z daty orzekania, czy z daty wejścia w życie tej ustawy. Jednocześnie, jako przeważający argument mający wspierać prawidłowość wydanego orzeczenia wskazano fakt, że regulacja z art. 119 § 1 k.w. określa znamiona czynu zabronionego związane z zachowaniem sprawcy, a te przy ocenie prawnej konkretnego czynu zawsze odnoszone są do daty jego popełnienia, nie zaś z innego dnia. Konkludując Sąd Rejonowy stwierdził, że czyn kwalifikowany z art. 278 § 1 k.k., za który prawomocnie skazano M. S. i S. S., polegający na dokonaniu
w dniu 16 grudnia 2010 r. zaboru w celu przywłaszczenia mienia o wartości 369, 80 zł, ze względu na wysokość tej kwoty stanowił wówczas, przestępstwo, skoro minimalne wynagrodzenie za pracę w 2010 r. wynosiło 1.317 zł, a próg 1/4 wysokości minimalnego wynagrodzenia osiągnął 329,25 zł.
Od powyższego orzeczenia kasację na korzyść skazanych złożył Prokurator Generalny, który na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k., zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw. Naruszenie to polegało na odmowie dokonania zamiany kar pozbawienia wolności orzeczonych wobec skazanych M. S. i S. S. na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 22 września 2011 r. na kary po 30 dni aresztu w sytuacji, gdy istniały ku temu przesłanki, gdyż czyn przypisany skazanym stanowił wykroczenie według tej ustawy.
W związku z tym Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w G. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na korzyść skazanych okazała się oczywiście zasadna i w związku z tym podlegała uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Na wstępie rozważań podnieść należy, że z mocy art. 56 ust. 1 ustawy nowelizującej, z dniem 9 listopada 2013 r. weszły w życie unormowania art. 2 i art. 50 tej ustawy. Powołane przepisy zmieniły wartość graniczną szkody decydującą o tym, kiedy kradzież
stanowiącą tzw. czyn przepołowiony, należy kwalifikować jako wykroczenie z art. 119 k.w., a kiedy jako przestępstwo z art. 278 § 1 lub § 3 k.k., poprzez odniesienie jej do ¼ minimalnego wynagrodzenia za pracę, w miejsce dotychczas funkcjonującego wyznacznika kwotowego usytuowanego na poziomie nie przekraczającym 250 zł. Ustawodawca sprecyzował także pojęcie minimalnego wynagrodzenia użytego między innymi w dyspozycji art. 119 k.w., ograniczając je do wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314), które od dnia 1 stycznia 2013 r. zostało ustalone w wysokości 1.600 zł. W przepisie art. 50 ustawy nowelizującej wskazano natomiast, że w odniesieniu do czynów objętych prawomocnymi wyrokami skazującymi za przestępstwo badać należy, czy według tej ustawy nie stanowią one wykroczenia i w przypadku pozytywnej weryfikacji dokonywać zamiany orzeczonej kary według zasad określonych w tym przepisie (art. 50 ust.1 i 2 ustawy nowelizującej).
Należy podkreślić, że przekwalifikowanie czynu z kategorii przestępstw do wykroczeń w trybie art. 50 ustawy nowelizującej nie powoduje zmiany charakteru prawomocnego skazania, które nadal jest skazaniem za przestępstwo i modyfikuje jedynie wymiar kary, jej wykonanie oraz przedawnienie wykonania, a także zatarcie ukarania według zasad przewidzianych w Kodeksie wykroczeń. Z tego też powodu analizę granicznej wartości mienia stanowiącego przedmiot kradzieży dla celów kontrawencjonalizacji, w myśl art. 119 k.w., należy odnosić do ¼ minimalnego wynagrodzenia z daty wejścia w życie ustawy z dnia 27 września 2013 r. Zagadnienie to było już zresztą przedmiotem szczegółowej analizy w jednej ze spraw
o analogicznym stanie faktycznym przed Sądem Najwyższym, który to Sąd w postanowieniu z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt III KK 211/14, (LEX Nr 1488906), stwierdził, że „
przyjęty w art. 50 u.n. model kontrawencjonalizacji ograniczający się do przekształceń prawomocnego wyroku w zakresie orzeczenia o karze nie uzasadnia stosowania ustawy nowelizującej z dnia 27 września 2013 r. wstecz poprzez dokonanie oceny znamion znowelizowanego art. 119 k.w., przez pryzmat przepisów określających minimalne wynagrodzenie za pracę w dacie popełnienia czynu, ponieważ w tym czasie obowiązywał inny stan prawny, który został uwzględniony przez Sąd orzekający o odpowiedzialności sprawcy i ta ocena zyskała przymiot prawomocności. W tym aspekcie trzeba jednoznacznie stwierdzić, że przepis art. 50 ust. 1 u.n., którego zastosowanie nie może prowadzić do pogorszenia sytuacji skazanego, odnosi się do stanu prawnego obowiązującego w dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej, o czym przekonuje sformułowanie „ Jeżeli
według niniejszej ustawy
( podkreślenie SN) czyn objęty prawomocnym wyrokiem skazującym za przestępstwo na karę pozbawienia wolności stanowi wykroczenie …”.  Pojęcie „ustawa” w rozumieniu art. 50 u.n. obejmuje wszystkie przepisy obowiązujące w dacie wejścia w życie
ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, od których zależy ocena,
czy czyn objęty prawomocnym wyrokiem skazującym za przestępstwo na karę pozbawienia wolności stanowi obecnie
przestępstwo czy wykroczenie.
Zatem, stosując zasady określone w art. 50 u.n. do kradzieży, która ze względu na wartość mienia będącego przedmiotem zaboru, stanowi czyn przepołowiony, należy uwzględniać także obowiązujące w dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej przepisy regulujące wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, tym bardziej, że nawiązują do nich znowelizowane przepisy Kodeksu wykroczeń - art. 119 w zw. z  art. 47 § 9”.
Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego
(por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 lipca 2014 r., II KK 136/14, KZS 2015, z. 10, poz. 39; z dnia 16 lipca 2014 r., III KK 199/14, Lex Nr 1488797 – nietezowane; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2015 r., III KK 422/14, Lex Nr 1645248 –
nietezowane).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania uznać należy, że skoro wysokość
szkody wyrządzonej
czynem objętym opisanym wyżej prawomocnym wyrokiem skazującym wynosiła 369,80 zł, a więc w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw,
kształtowała się poniżej kwoty 400 zł, stanowiącej 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę, to fakt ten uzasadniał zamianę prawomocnie orzeczonych skazanym kar 4
miesięcy pozbawienia wolności
na kary po 30 dni aresztu, albowiem do dokonania takiego przekształcenia kar obligował art. 50 ust. 1 ustawy nowelizującej.
Z uwagi na podniesione okoliczności, Sąd Najwyższy na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w G.
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy uwzględni przedstawione wyżej zapatrywania prawne dotyczące kontrawencjonalizacji przewidzianej w art. 50 ustawy nowelizującej. Ponadto, jak słusznie dostrzegł Prokurator Generalny w kasacji, konieczne będzie rozważenie daty uprawomocnienia się wyroku w kontekście instytucji przedawnienia wykonania kary stosownie do dyspozycji art. 45 § 3 k.w.
oraz w relacji do art. 15 § 4 k.k.w., przewidującego wstrzymanie biegu przedawnienia w przypadku wykonywania orzeczonej kary pozbawienia wolności.