I KK 142/21

Sąd Najwyższy2021-11-09
SNKarneprzestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacjiWysokanajwyższy
kodeks karnykodeks postępowania karnegoskład sąduprzyczyna odwoławczakasacjasąd najwyższynaruszenie prawa procesowego

Podsumowanie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego z powodu orzekania w niewłaściwym składzie sędziowskim, naruszającym przepisy proceduralne.

Prokurator wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, zarzucając rażące naruszenie przepisów k.p.k. poprzez rozpoznanie apelacji w składzie jednego sędziego, podczas gdy sprawa wymagała składu trzech sędziów. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację prokuratora wniesioną na korzyść oskarżonego M. P., który został skazany za przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. przez Sąd Rejonowy, a następnie wyrok utrzymał w mocy Sąd Okręgowy. Prokurator zarzucił Sądowi Okręgowemu rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a konkretnie art. 29 § 1 k.p.k., polegające na rozpoznaniu apelacji w składzie jednego sędziego, podczas gdy ze względu na charakter czynu (śledztwo, kara pozbawienia wolności z górną granicą przekraczającą 5 lat) wymagany był skład trzech sędziów. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska prokuratora, uznając, że doszło do bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. Stwierdzono, że nie miały zastosowania przepisy szczególne dotyczące składu sądu w okresie pandemii COVID-19, które mogłyby zezwalać na orzekanie w mniejszym składzie. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, rozpoznanie apelacji w składzie jednego sędziego w sytuacji, gdy wymagany jest skład trzech sędziów, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy orzekał w niewłaściwym składzie (jeden sędzia zamiast trzech), co jest bezwzględną przyczyną odwoławczą. Nie miały zastosowania przepisy szczególne dotyczące składu sądu w okresie pandemii, ponieważ czyn był zagrożony karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, a postępowanie przygotowawcze toczyło się w formie śledztwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżony (w sensie procesowym, poprzez uwzględnienie kasacji)

Strony

NazwaTypRola
M. P.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (8)

Główne

k.k. art. 177 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 178 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 29 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zasada orzekania w składzie trzech sędziów na rozprawie apelacyjnej, chyba że ustawa stanowi inaczej.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymienienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych, w tym orzekania w składzie nienależytym (pkt. 2).

Pomocnicze

k.k. art. 42 § § 3

Kodeks karny

Orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dożywotnio.

k.k. art. 47 § § 3 i 4

Kodeks karny

Orzeczenie nawiązki.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Możliwość rozpoznania kasacji na posiedzeniu.

Dz.U. z 2020 r. poz.1842 z póżn. zm. art. 14fa § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis dotyczący składu sądu w okresie pandemii, który nie miał zastosowania w tej sprawie ze względu na zagrożenie karą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozpoznanie apelacji przez Sąd Okręgowy w składzie jednego sędziego, podczas gdy wymagany był skład trzech sędziów, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest oczywiście zasadna bezwzględna przyczyna odwoławcza orzekanie w składzie nienależytym

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

przewodniczący

Rafał Malarski

członek

Piotr Mirek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących składu sądu w postępowaniu karnym, w szczególności w kontekście stosowania przepisów szczególnych (np. pandemicznych)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie doszło do naruszenia składu sądu apelacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak fundamentalne błędy proceduralne, takie jak orzekanie w niewłaściwym składzie sędziowskim, mogą prowadzić do uchylenia wyroku, nawet jeśli merytorycznie sprawa mogłaby być rozstrzygnięta inaczej. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych.

Błąd w składzie sądu zniweczył wyrok? Sąd Najwyższy uchyla orzeczenie z powodu formalności.

Sektor

praca

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt I KK 142/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 listopada 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
‎
SSN Rafał Malarski
‎
SSN Piotr Mirek (sprawozdawca)
Protokolant Jolanta Włostowska
w sprawie
M. P.
oskarżonego z art. 177 § 2 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 9 listopada 2021 r.,
kasacji wniesionej przez prokuratora na korzyść oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w O.
z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt II Ka (…)
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w O.
z dnia 2 marca 2021 r., sygn. II K (…),
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w O., wyrokiem z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II K (…), skazał oskarżonego M. P. za przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, orzekając jednocześnie zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio (art. 42 § 3 k.k.) i nawiązkę (art. 47 § 3 i 4 k.k.).
Sąd Okręgowy w O., po rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji obrońcy oskarżonego, wyrokiem z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt II Ka (…), utrzymał w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł prokurator, który zaskarżając go w całości na korzyść  oskarżonego, zarzucił rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 29 § 1 k.p.k., polegające na rozpoznaniu apelacji obrońcy od wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 2 marca 2021 r.,  sygn. akt II K (…), w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie przygotowawcze przeciwko M. P. zakończono w formie śledztwa a przypisane mu przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności, której górna granica przekracza 5 lat, co obligowało Sąd odwoławczy do orzekania w składzie trzech sędziów i co stanowi o bezwzględnej przyczynie odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt.2 k.p.k.
W konkluzji kasacji prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w O.  do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Kasacja prokuratora jest oczywiście zasadna, a to pozwoliło na uwzględnienie jej w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Ma rację skarżący, że wyrok Sądu Okręgowego w O., został wydany z    naruszeniem art. 29 § 1 k.p.k., zgodnie z którym na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W realiach rozpoznawanej sprawy sytuacja stanowiąca wyjątek od zasady określonej w wymienionym przepisie i pozwalająca Sądowi odwoławczemu na orzekanie w składzie jednego sędziego – a w takim składzie został wydany zaskarżony wyrok – nie zachodziła.
Nie miało w niej zastosowanie unormowanie z art. 449 § 2 k.p.k. - ze względu na rodzaj zarzucanego oskarżonemu czynu, postępowanie przygotowawcze przeciwko M. P. toczyło się w formie śledztwa, które zamknięto postanowieniem PR  Ds. (…) z dnia 31 sierpnia 2020 r.
Z uwagi na ustawowe zagrożenie przewidziane za czyn przypisany oskarżonemu składu Sądu odwoławczego nie mógł być też określony przepisem art. 14fa ust. 1 ustawy
z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz.1842 z póżn. zm.), w myśl którego, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w okresie roku po ich odwołaniu w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie.
Powyższe uchybienie skutkowało zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k., której stwierdzenie obliguje do uchylenia zaskarżonego orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu na jego treść.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę