Orzeczenie · 2005-04-13

III KK 23/05

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2005-04-13
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuWysokanajwyższy
prawo karnekodeks karnyodpowiedzialność pracodawcybezpieczeństwo i higiena pracyochrona pracownikanarażenie na niebezpieczeństwokodeks pracyinterpretacja przepisów

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść Wiesława K., skazanego za przestępstwa z art. 220 § 1 i 156 § 2 k.k. Sprawa dotyczyła odpowiedzialności pracodawcy za narażenie pracownika na ciężki uszczerbek na zdrowiu. Prokurator Generalny zarzucił obrazę prawa materialnego, a konkretnie art. 220 § 1 k.k., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ochronie podlega każda osoba wykonująca pracę zarobkową, a nie tylko pracownik w rozumieniu Kodeksu pracy. Sąd Najwyższy, analizując przepisy i doktrynę, potwierdził, że art. 220 § 1 k.k. odnosi się wyłącznie do pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy (art. 2 k.p.). Sąd wskazał, że choć tytuł rozdziału Kodeksu karnego może sugerować szerszą interpretację, to konkretne sformułowanie przepisu, odwołujące się do 'pracownika', nakazuje stosowanie definicji z Kodeksu pracy. Sąd Najwyższy stwierdził, że analiza akt sprawy nie wykazała, aby sądy niższych instancji prezentowały pogląd odmienny od tego, że art. 220 § 1 k.k. dotyczy tylko pracownika. Sąd zauważył jednak niedostateczną precyzję sądów w posługiwaniu się terminologią prawa pracy. Kasacja odwoływała się również do orzeczeń sądów pracy, które uznały, że pokrzywdzonego i oskarżonego nie łączył stosunek pracy. Sąd Najwyższy uznał, że nawet gdyby przyjąć, iż pokrzywdzony nie był pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy, a jedynie osobą zatrudnioną na innej podstawie, to odpowiedzialność mogłaby być rozważana na gruncie art. 160 k.k. Jednakże, kary przewidziane w art. 160 k.k. są identyczne jak w art. 220 k.k., a okres próby dla oskarżonego już upłynął. Sąd uznał, że ponowne postępowanie nie doprowadziłoby do uniewinnienia ani łagodniejszego skazania, a wręcz mogłoby pogorszyć sytuację prawną oskarżonego. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił kasację.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 220 § 1 k.k. i zakresu ochrony pracowniczej w prawie karnym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji pracodawcy i pracownika, ale stanowi ważny punkt odniesienia dla interpretacji przepisów BHP w kontekście prawa karnego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepis art. 220 § 1 k.k. chroni wyłącznie pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy, czy również inne osoby wykonujące pracę zarobkową?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przepis art. 220 § 1 k.k. chroni wyłącznie pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na dosłownym brzmieniu przepisu, który odnosi się do 'pracownika', a także na utrwalonym znaczeniu tego terminu w prawie pracy. Pomimo zmian w tytule rozdziału Kodeksu karnego, interpretacja przepisu powinna uwzględniać jego specyficzne odwołanie do pojęcia pracownika.

Czy szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi (art. 2 k.k.) przy przestępstwach popełnionych przez zaniechanie może wynikać z aktu wykonawczego do ustawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi może wynikać także z aktu wykonawczego do ustawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na doktrynę prawa karnego, która dopuszcza takie źródło obowiązku, wskazując na możliwość wynikania go z rozporządzeń wykonawczych wydanych w granicach upoważnienia ustawowego.

Czy zachowanie pracodawcy polegające na narażeniu osoby zatrudnionej na innej podstawie niż umowa o pracę na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu może być kwalifikowane z art. 160 k.k.?

Odpowiedź sądu

Tak, przy spełnieniu określonych warunków, zachowanie takie może być rozważane na gruncie art. 160 k.k.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że prawo pracy nakłada obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy również osobom zatrudnianym na innych podstawach niż stosunek pracy, co może uzasadniać odpowiedzialność z art. 160 k.k. w przypadku zaniechania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Oskarżony (Wiesław K.)

Strony

NazwaTypRola
Wiesław K.osoba_fizycznaoskarżony
Piotr K.osoba_fizycznapokrzywdzony
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący
Prokuratura Krajowaorgan_państwowyinne
pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegoinneinne
obrońca oskarżonegoinneinne

Przepisy (10)

Główne

k.k. art. 220 § § 1

Kodeks karny

Przepis ten odnosi się wyłącznie do pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy.

k.k. art. 156 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 2

Kodeks karny

Szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi przy przestępstwach popełnionych przez zaniechanie.

Pomocnicze

k.p. art. 2

Kodeks pracy

Definicja pracownika.

k.p. art. 22

Kodeks pracy

Definicja pracownika.

k.k. art. 160

Kodeks karny

Narażenie człowieka na niebezpieczeństwo.

k.p.k. art. 536

Kodeks postępowania karnego

Granice rozpoznania kasacji.

k.k. art. 76

Kodeks karny

Zatarcie skazania.

k.p. art. 304 § § 1

Kodeks pracy

Obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy wobec osób zatrudnianych na innych niż stosunek pracy podstawach.

Rozporządzenie Rady Ministrów art. z dnia 18 sierpnia 1967 r.

w sprawie stosowania przepisów ustawy o bezpieczeństwie i higienie pracy do osób stale wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 220 § 1 k.k. odnosi się wyłącznie do pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy.

Odrzucone argumenty

Art. 220 § 1 k.k. powinien obejmować szerszy krąg osób wykonujących pracę zarobkową, a nie tylko pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy.

Godne uwagi sformułowania

Pracownikiem w rozumieniu art. 220 § 1 k.k. jest osoba określona w art. 2 k.p. • Przy przestępstwach popełnionych przez zaniechanie prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi (art. 2 k.k.) może wynikać także z aktu wykonawczego do ustawy. • Rację ma skarżący, że art. 220 k.k. odnosi się jedynie do ochrony pracownika.

Skład orzekający

E. Gaberle

przewodniczący

T. Grzegorczyk

sprawozdawca

J. Rychlicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 220 § 1 k.k. i zakresu ochrony pracowniczej w prawie karnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracodawcy i pracownika, ale stanowi ważny punkt odniesienia dla interpretacji przepisów BHP w kontekście prawa karnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa karnego dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, a konkretnie zakresu ochrony pracowniczej. Pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne rozumienie definicji prawnych.

Czy pracodawca odpowiada karnie za wypadek 'nie-pracownika'? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst