III KK 23/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść Wiesława K., skazanego za przestępstwa z art. 220 § 1 i 156 § 2 k.k. Sprawa dotyczyła odpowiedzialności pracodawcy za narażenie pracownika na ciężki uszczerbek na zdrowiu. Prokurator Generalny zarzucił obrazę prawa materialnego, a konkretnie art. 220 § 1 k.k., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ochronie podlega każda osoba wykonująca pracę zarobkową, a nie tylko pracownik w rozumieniu Kodeksu pracy. Sąd Najwyższy, analizując przepisy i doktrynę, potwierdził, że art. 220 § 1 k.k. odnosi się wyłącznie do pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy (art. 2 k.p.). Sąd wskazał, że choć tytuł rozdziału Kodeksu karnego może sugerować szerszą interpretację, to konkretne sformułowanie przepisu, odwołujące się do 'pracownika', nakazuje stosowanie definicji z Kodeksu pracy. Sąd Najwyższy stwierdził, że analiza akt sprawy nie wykazała, aby sądy niższych instancji prezentowały pogląd odmienny od tego, że art. 220 § 1 k.k. dotyczy tylko pracownika. Sąd zauważył jednak niedostateczną precyzję sądów w posługiwaniu się terminologią prawa pracy. Kasacja odwoływała się również do orzeczeń sądów pracy, które uznały, że pokrzywdzonego i oskarżonego nie łączył stosunek pracy. Sąd Najwyższy uznał, że nawet gdyby przyjąć, iż pokrzywdzony nie był pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy, a jedynie osobą zatrudnioną na innej podstawie, to odpowiedzialność mogłaby być rozważana na gruncie art. 160 k.k. Jednakże, kary przewidziane w art. 160 k.k. są identyczne jak w art. 220 k.k., a okres próby dla oskarżonego już upłynął. Sąd uznał, że ponowne postępowanie nie doprowadziłoby do uniewinnienia ani łagodniejszego skazania, a wręcz mogłoby pogorszyć sytuację prawną oskarżonego. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił kasację.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 220 § 1 k.k. i zakresu ochrony pracowniczej w prawie karnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracodawcy i pracownika, ale stanowi ważny punkt odniesienia dla interpretacji przepisów BHP w kontekście prawa karnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 220 § 1 k.k. chroni wyłącznie pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy, czy również inne osoby wykonujące pracę zarobkową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis art. 220 § 1 k.k. chroni wyłącznie pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na dosłownym brzmieniu przepisu, który odnosi się do 'pracownika', a także na utrwalonym znaczeniu tego terminu w prawie pracy. Pomimo zmian w tytule rozdziału Kodeksu karnego, interpretacja przepisu powinna uwzględniać jego specyficzne odwołanie do pojęcia pracownika.
Czy szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi (art. 2 k.k.) przy przestępstwach popełnionych przez zaniechanie może wynikać z aktu wykonawczego do ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi może wynikać także z aktu wykonawczego do ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na doktrynę prawa karnego, która dopuszcza takie źródło obowiązku, wskazując na możliwość wynikania go z rozporządzeń wykonawczych wydanych w granicach upoważnienia ustawowego.
Czy zachowanie pracodawcy polegające na narażeniu osoby zatrudnionej na innej podstawie niż umowa o pracę na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu może być kwalifikowane z art. 160 k.k.?
Odpowiedź sądu
Tak, przy spełnieniu określonych warunków, zachowanie takie może być rozważane na gruncie art. 160 k.k.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że prawo pracy nakłada obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy również osobom zatrudnianym na innych podstawach niż stosunek pracy, co może uzasadniać odpowiedzialność z art. 160 k.k. w przypadku zaniechania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wiesław K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Piotr K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | inne |
| pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego | inne | inne |
| obrońca oskarżonego | inne | inne |
Przepisy (10)
Główne
k.k. art. 220 § § 1
Kodeks karny
Przepis ten odnosi się wyłącznie do pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy.
k.k. art. 156 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 2
Kodeks karny
Szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi przy przestępstwach popełnionych przez zaniechanie.
Pomocnicze
k.p. art. 2
Kodeks pracy
Definicja pracownika.
k.p. art. 22
Kodeks pracy
Definicja pracownika.
k.k. art. 160
Kodeks karny
Narażenie człowieka na niebezpieczeństwo.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Granice rozpoznania kasacji.
k.k. art. 76
Kodeks karny
Zatarcie skazania.
k.p. art. 304 § § 1
Kodeks pracy
Obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy wobec osób zatrudnianych na innych niż stosunek pracy podstawach.
Rozporządzenie Rady Ministrów art. z dnia 18 sierpnia 1967 r.
w sprawie stosowania przepisów ustawy o bezpieczeństwie i higienie pracy do osób stale wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 220 § 1 k.k. odnosi się wyłącznie do pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy.
Odrzucone argumenty
Art. 220 § 1 k.k. powinien obejmować szerszy krąg osób wykonujących pracę zarobkową, a nie tylko pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy.
Godne uwagi sformułowania
Pracownikiem w rozumieniu art. 220 § 1 k.k. jest osoba określona w art. 2 k.p. • Przy przestępstwach popełnionych przez zaniechanie prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi (art. 2 k.k.) może wynikać także z aktu wykonawczego do ustawy. • Rację ma skarżący, że art. 220 k.k. odnosi się jedynie do ochrony pracownika.
Skład orzekający
E. Gaberle
przewodniczący
T. Grzegorczyk
sprawozdawca
J. Rychlicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 220 § 1 k.k. i zakresu ochrony pracowniczej w prawie karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracodawcy i pracownika, ale stanowi ważny punkt odniesienia dla interpretacji przepisów BHP w kontekście prawa karnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa karnego dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, a konkretnie zakresu ochrony pracowniczej. Pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne rozumienie definicji prawnych.
“Czy pracodawca odpowiada karnie za wypadek 'nie-pracownika'? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.