III KK 222/25

Sąd Najwyższy2025-06-18
SNKarnebezpieczeństwo w komunikacjiWysokanajwyższy
kodeks karnyśrodek karnyzakaz prowadzenia pojazdównietrzeźwośćkasacjaSąd Najwyższyprawo karne materialne

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego w części dotyczącej środka karnego, uznając, że zakaz prowadzenia pojazdów nie mógł być orzeczony na okres krótszy niż 3 lata.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku sądu okręgowego, który obniżył zakaz prowadzenia pojazdów do 2 lat. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że przepis art. 42 § 2 k.k. nakazywał orzeczenie zakazu na okres nie krótszy niż 3 lata w przypadku przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnionego pod wpływem alkoholu. W związku z tym uchylono wyrok w części dotyczącej środka karnego i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego Ł. B. Sprawa dotyczyła wyroku sądu okręgowego, który zmienił wyrok sądu rejonowego, obniżając orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z 4 lat do 2 lat. Prokurator Generalny zarzucił naruszenie prawa karnego materialnego, a konkretnie art. 42 § 2 k.k., wskazując, że przepis ten w brzmieniu obowiązującym w czasie popełnienia czynu (do 30 września 2023 r.) nakazywał orzeczenie zakazu na okres nie krótszy niż 3 lata dla sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. popełnionego pod wpływem alkoholu. Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, podkreślając, że pomocnikowi wymierza się karę w granicach przewidzianych za sprawstwo, co dotyczy również środków karnych. Stwierdzono, że sąd okręgowy rażąco naruszył przepis art. 42 § 2 k.k., orzekając zakaz na okres krótszy niż przewidywała ustawa. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej środka karnego i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania w tym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd odwoławczy nie może orzec zakazu prowadzenia pojazdów na okres krótszy niż minimalny okres wskazany w art. 42 § 2 k.k.

Uzasadnienie

Przepis art. 42 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2023 r. nakładał obowiązek orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji był w stanie nietrzeźwości. Sąd okręgowy orzekając zakaz na 2 lata rażąco naruszył ten przepis.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny

Strony

NazwaTypRola
Ł. B.osoba_fizycznaskazany
K. K.osoba_fizycznawspółsprawca
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (6)

Główne

k.k. art. 18 § § 3

Kodeks karny

Dotyczy pomocnictwa do popełnienia przestępstwa.

k.k. art. 178a § § 1

Kodeks karny

Dotyczy kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości.

k.k. art. 42 § § 2

Kodeks karny

Nakłada obowiązek orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata w określonych przypadkach, w tym przy przestępstwach przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnionych pod wpływem alkoholu.

Pomocnicze

k.k. art. 4 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy stosowania przepisów obowiązujących w czasie popełnienia czynu.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy trybu rozpoznawania kasacji na posiedzeniu.

k.k. art. 19 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy wymiaru kary pomocnikowi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd okręgowy orzekł zakaz prowadzenia pojazdów na okres krótszy niż minimalny okres 3 lat, co stanowi naruszenie art. 42 § 2 k.k.

Godne uwagi sformułowania

w sposób rażący dopuścił się obrazy wskazanego w zarzucie kasacji przepisu prawa karnego materialnego

Skład orzekający

Ryszard Witkowski

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Bednarek

członek

Stanisław Stankiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja minimalnego okresu zakazu prowadzenia pojazdów na podstawie art. 42 § 2 k.k. w przypadku przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnionych pod wpływem alkoholu."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 30 września 2023 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego – wymiaru środków karnych, a konkretnie zakazu prowadzenia pojazdów. Pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie minimalnych okresów ustawowych, nawet w przypadku obniżania kary przez sądy niższych instancji.

Sąd Najwyższy przypomina: zakaz prowadzenia pojazdów po alkoholu nie może być krótszy niż 3 lata!

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KK 222/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 czerwca 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Małgorzata Bednarek
‎
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie
Ł. B.
skazanego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 18 czerwca 2025 r.,
w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego,
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie
z 11 czerwca 2024 r. o sygn. akt IV Ka 349/24,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Myśliborzu
z 19 grudnia 2023r. o sygn. akt II K 60/23,
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Małgorzata Bednarek             Ryszard Witkowski               Stanisław Stankiewicz
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Myśliborzu wyrokiem z 19 grudnia 2023 r. sygn. akt
‎
II K 60/23, uznał Ł. B. za winnego popełnienia tego, że:
w ustalonym miejscu i czasie udostępnił
K. K.
swój pojazd marki O., nr. rej. […] w zamiarze, aby dokonała przestępstwa z art. I78a § 1 k.k. i umożliwił jej kierowanie tym pojazdem, wiedząc, że znajduje się ona w stanie nietrzeźwości, który to czyn zakwalifikował z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. i za ten czyn:
1.
na podstawie art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 20 zł;
2.
na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów' mechanicznych na okres 4 lat;
3.
na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 zł;
4.
na podstawie art. 4 § 1 k.k. za podstawę rozstrzygnięć przyjął przepisy obowiązujące do dnia 30 września 2023 r.;
5.
zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe
‎
w kwocie 70 zł oraz opłatę w kwocie 200 zł.
Apelację od powyższego wyroku złożył obrońca skazanego,
który podnosząc zarzuty obrazy prawa procesowego (
art. 18 § 3 k.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k. i art. 4 k.p.k., art. 2 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k. i art. 5 § 2 k.p.k.
)
oraz błędu
‎
w ustaleniach faktycznych
wniósł w konkluzji o zmianę tegoż wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie
‎
o zmianę wyroku sądu I instancji poprzez „wymierzenie oskarżonemu kary grzywny
‎
i środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów na okres 3 lat, przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z 11 czerwca 2024 r. sygn. akt IV Ka 349/24
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że orzeczony środek karny
‎
w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych obniżył do lat
‎
2 (dwóch), a w pozostałej części wyrok Sądu pierwszej instancji utrzymał w mocy.
Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego, na niekorzyść skazanego
Ł. B.,
wniósł - w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym,   Prokurator Generalny, który podnosząc zarzut naruszenia przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 42 § 2 k.k., poprzez orzeczenie wobec
Ł. B.
, oskarżonego o popełnienie przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k., środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat, podczas gdy zgodnie z przepisem art. 42 § 2 k.k., obowiązującym od dnia 18 maja 2015 r., orzeczenie powyższego zakazu wobec sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. nie może nastąpić na okres
krótszy niż 3 lata, wniósł we wniosku
końcowym o uchylenie wyroku sądu odwoławczego w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się zasadna. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przepis art. 42 § 2 k.k. w brzmieniu nadanym mu przez ustawę z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny i niektórych innych ustaw (
Dz.U. 2015.541, ze zm.),
obowiązującym od 18 maja 2015 r. do 30 września 2023 r., wprowadził obowiązek orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów lub pojazdów określonego rodzaju, na okres nie krótszy niż 3 lata, jeżeli sprawca
‎
w czasie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, jako osoba uczestnicząca w ruchu był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub art. 177 k.k.
W związku z tym, że
Ł. B.
popełnił przypisane mu przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, to zgodnie z art. 42 § 2 k.k.
w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2023 r.,
powinien zostać wobec niego orzeczony zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju na okres co najmniej 3 lat.
Adekwatnie bowiem do treści art. 19 § 1 k.k., pomocnikowi wymierza się karę w granicach przewidzianych za sprawstwo, co dotyczy również zasad orzekania o środkach karnych (
J. Kulesza, Komentarz do Kodeksu karnego,
‎
s. 80, M. Budyń-Kulik i in. Kodeks karny, Komentarz, LEX
).
Sąd Rejonowy w
Myśliborzu
orzekł wobec oskarżonego środek karny
‎
w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres lat
‎
4, a więc w zgodzie z dyspozycją art. 42 § 2 k.k. Sąd Okręgowy w Szczecinie, dokonując natomiast zmiany wyroku sądu I instancji i orzekając wobec oskarżonego
Ł. B.
środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres lat 2 (dwóch), a więc w wymiarze niższym aniżeli pozwala na to ustawa, w sposób rażący dopuścił się obrazy wskazanego w zarzucie kasacji przepisu prawa
karnego materialnego
,
a uchybienie to niewątpliwie miało istotny wpływ na treść jego wyroku.
Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
Małgorzata Bednarek      Ryszard Witkowski     Stanisław Stankiewicz
[PŁ]
[r.g.]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI