III KK 216/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego dotyczący uchylania się od alimentacji z powodu błędnego określenia czasu popełnienia przestępstwa i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, który skazał K.S. za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na wydaniu wyroku nakazowego mimo wątpliwości co do czasu popełnienia przestępstwa, zwłaszcza w kontekście wcześniejszego skazania za podobny czyn. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność precyzyjnego ustalenia okresu niealimentacji.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich wniesioną na korzyść skazanego K.S., który został prawomocnie skazany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniej córki. Sąd Rejonowy wymierzył karę 8 miesięcy ograniczenia wolności. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 500 § 3 k.p.k., wskazując, że okoliczności czynu, a zwłaszcza jego czas, budziły wątpliwości i powinny uniemożliwić wydanie wyroku nakazowego. Podkreślono, że część okresu objętego zarzutem w wyroku nakazowym pokrywała się z okresem, za który skazany był już prawomocnie wcześniej. Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji kasacji, stwierdzając, że doszło do obrazy przepisów k.p.k. dotyczących precyzyjnego określenia czasu popełnienia przestępstwa w opisie czynu. Wskazano, że czas popełnienia przestępstwa ma istotne znaczenie dla jego prawnokarnej oceny i możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności. Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnienie poczynionych uwag przy ponownym rozstrzyganiu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie wyroku nakazowego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy materiał dowodowy nie budzi wątpliwości co do okoliczności czynu i winy oskarżonego, w tym co do czasu jego popełnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że precyzyjne ustalenie czasu popełnienia przestępstwa jest kluczowe dla jego oceny prawnej i możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności. W sytuacji, gdy czas popełnienia czynu niealimentacji pokrywał się częściowo z okresem objętym wcześniejszym wyrokiem, istniały wątpliwości, które uniemożliwiały wydanie wyroku nakazowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
skazany (w zakresie uchylenia wyroku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | skazany |
| W. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (5)
Główne
k.k. art. 209 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 500 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Możliwość wydania wyroku nakazowego zachodzi jedynie wówczas, gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na stwierdzenie, że okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości.
Pomocnicze
k.p.k. art. 504 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje precyzyjne określenie czasu popełnienia przestępstwa w opisie czynu.
k.p.k. art. 413 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Opis czynu w wyroku wydawanym po rozprawie głównej musi zawierać czas i miejsce popełnienia przestępstwa.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki skutkujące bezwzględną podstawę uchylenia orzeczenia, w tym stan rzeczy osądzonej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydanie wyroku nakazowego mimo wątpliwości co do czasu popełnienia przestępstwa. Niewłaściwe określenie cezur czasowych czynu niealimentacji, które częściowo pokrywały się z okresem objętym wcześniejszym skazaniem. Rażące naruszenie art. 500 § 3 k.p.k. i art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
okoliczności przypisanego wskazanym wyrokiem nakazowym czynu z art. 209 § 1 k.k., co do czasu popełnienia przestępstwa (...) nie budzą wątpliwości zaistniała sytuacja procesowa nie wywołuje stanu rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. nie ma stanu rei iudicata, jeśli uprzednie prawomocne skazanie dotyczy tylko fragmentu zarzuconego później czynu nie zostały spełnione warunki do procedowania w trybie nakazowym sąd meriti dopuścił się rażącej obrazy art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k., który to przepis nakazuje precyzyjne - w realiach danej sprawy - określenie czasu popełnienia przestępstwa.
Skład orzekający
Ryszard Witkowski
przewodniczący, sprawozdawca
Małgorzata Bednarek
członek
Anna Dziergawka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania wyroków nakazowych w sprawach o przestępstwa wielokrotne, zwłaszcza w kontekście niealimentacji i precyzyjnego określania czasu popełnienia czynu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wyrokiem nakazowym i przestępstwem wielokrotnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje istotne błędy proceduralne, które mogą prowadzić do uchylenia wyroku, nawet w sprawach o charakterze powtarzalnym jak niealimentacja. Podkreśla znaczenie precyzji w opisie czynu.
“Wyrok nakazowy uchylony przez Sąd Najwyższy. Kluczowy błąd sądu rejonowego.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III KK 216/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Małgorzata Bednarek SSN Anna Dziergawka w sprawie K. S. skazanego z art. 209 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 16 listopada 2024 r. kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z 7 lipca 2023 r. sygn. akt V K 527/23, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu Szczecin - Centrum w Szczecinie do ponownego rozpoznania. [PGW] UZASADNIENIE Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie wyrokiem nakazowym z 7 lipca 2023 r. sygn. akt V K 527/23, uznał K. S. za winnego tego, że w okresie od 1 kwietnia 2018 r. r. do 2 lutego 2023 r. w S., uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt VIIIRC 106/13 na rzecz małoletniej W. S. w kwocie po 300 zł miesięcznie, podwyższonych wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt VIII RC 521/17 do kwoty 600 zł, w wyniku czego łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości alimentacyjnych stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych, czym działał na szkodę W. S., i kwalifikując wskazany czyn z art. 209 § 1 k.k., wymierzył oskarżonemu karę 8 miesięcy ograniczenia wolności (wyrok nakazowy k. 130). Powyższy wyrok nakazowy nie został zaskarżony sprzeciwem przez żadną ze stron i uprawomocnił się z dniem 25 lipca 2023 r. (k. 130,137). Kasację od tego orzeczenia wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich , który zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia - naruszenie prawa procesowego tj. art. 500 § 3 k.p.k., polegające na przyjęciu, że okoliczności przypisanego wskazanym wyrokiem nakazowym czynu z art. 209 § 1 k.k., co do czasu popełnienia przestępstwa (w zakresie cezur czasowych od 1 kwietnia 2018 r. do 16 lipca 2020 r.), rzutującego na możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności karnej jak i na jej kształt, nie budzą wątpliwości, i w konsekwencji wydaniu wyroku nakazowego, podczas gdy zebrane dowody zgromadzone w aktach sprawy wskazują bezsprzecznie, że czyn niealimentacji popełniony na szkodę tej samej, małoletniej pokrzywdzonej – W. S., obejmujący m.in., lecz nie wyłącznie, okres wyznaczony wskazanymi wyżej cezurami czasowymi, stanowił przedmiot uprzednio wydanego, prawomocnego wyroku skazującego Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt V K 208/21. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Szczecin - Centrum w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co pozwalało na rozpoznanie jej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. i uwzględnienie w całości. Porównanie opisów czynów przypisanych w wyrokach Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z 27 kwietnia 2021 r. w sprawie sygn. akt V K 208/21 oraz z 7 lipca 2023 r. w sprawie sygn. akt V K 527/23, prowadzi do wniosku, że dotyczą one przestępstw niealimentacji popełnionych przez skazanego na szkodę tego samego pokrzywdzonego – W. S. Pierwszy z wydanych wyroków obejmuje okres od 31 marca 2017 r. do 5 sierpnia 2017 r. i od 10 października 2017 r. do 16 lipca 2020 r. (sygn. akt V K 208/21), drugi zaś chronologicznie wyrok odnosi się do okresu od 1 kwietnia 2018 r. r. do 2 lutego 2023 r. (sygn. akt V K 527/23). Wynika z tego, iż tożsamość czynów obejmuje tylko okres od 1 kwietnia 2018 r. do 16 lipca 2020 r. Powoduje to, iż zaistniała sytuacja procesowa nie wywołuje stanu rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. W wypadku przestępstw wielokrotnych bowiem, do których należy występek z art. 209 § 1 k.k., nie ma stanu rei iudicata, jeśli uprzednie prawomocne skazanie dotyczy tylko fragmentu zarzuconego później czynu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 23 lutego 2021 r. sygn. akt IV KK 186/20; z 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt II KK 222/17; z 17 listopada 2004 r. sygn. akt V KK 272/04). Natomiast słusznie podnosi skarżący, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione warunki do procedowania w trybie nakazowym, albowiem stosownie do art. 500 § 1 i 3 k.p.k. możliwość wydania wyroku nakazowego zachodzi jedynie wówczas, gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na stwierdzenie, że okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. Przesłanka braku wątpliwości obejmuje nie tylko ustalenia w zakresie sprawstwa czynu, ale także wszelkich okoliczności mających wpływ na dokonanie jego właściwej prawnokarnej oceny. Do tych okoliczności zaliczyć należy również czas przestępnego zachowania się sprawcy, gdyż ma on znaczenie z punktu widzenia różnych instytucji prawnych, które rzutują na możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności karnej, jak również na kształt tej odpowiedzialności. Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy zachodziły wątpliwości co do prawidłowości przypisania oskarżonemu całego, przyjętego w akcie oskarżenia, czasokresu niealimentacji. Bezsprzecznie zatem, wyrokując w sprawie o sygn. akt V K 527/23, sąd meriti dopuścił się rażącej obrazy art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k., który to przepis nakazuje precyzyjne - w realiach danej sprawy - określenie czasu popełnienia przestępstwa. W opisie czynu przypisanego na mocy wyroku nakazowego analogicznie jak w wyroku wydawanym po przeprowadzeniu rozprawy głównej (art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.), należy zawrzeć nie tylko określenie sposobu popełnienia przestępstwa, jego ewentualne skutki, rodzaj atakowanego dobra chronionego prawem, ale także czas i miejsce jego popełnienia. Precyzyjne ustalenie czasu popełnienia przestępstwa, jak wskazano, ma istotne znaczenie dla pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności karnej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 19 marca 2019 r. sygn. akt IV KK 58/19 oraz z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt V KK 39/17). Powyższe przesądziło o konieczności uchylenia wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż dopiero prawidłowa ocena czasokresu niealimentacji oskarżonego w powiązaniu z jego aktualną kartą karną (uprzednie prawomocne skazania z art. 209 k.k.) pozwoli adekwatnie rozważyć zakres ewentualnej odpowiedzialności karnej oskarżonego. Przy ponownym rozpoznaniu Sąd ten uwzględni poczynione uwagi i wyda orzeczenie odpowiadające przepisom prawa. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. Małgorzata Bednarek Ryszard Witkowski Anna Dziergawka [PGW] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI