III KK 21/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanych, uznając, że nie zaszła bezwzględna podstawa odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. (res iudicata), gdyż czyny przypisane w obu postępowaniach były odrębne.
Obrońca skazanych R. P. i M. P. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, zarzucając m.in. naruszenie art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. poprzez wydanie orzeczenia mimo prawomocnego zakończenia postępowania w tej samej sprawie. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że czyny przypisane w obu postępowaniach (dotyczące różnych deklaracji podatkowych i faktury VAT) nie były tożsame, a zatem nie zaszła przesłanka res iudicata.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanych R. P. i M. P. od wyroku Sądu Okręgowego w G., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G. częściowo uchylając orzeczenie o odpowiedzialności posiłkowej spółki G. sp. z o.o. Głównym zarzutem kasacji było uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., polegające na wydaniu orzeczenia pomimo prawomocnego zakończenia postępowania karnego co do tego samego czynu i tej samej osoby. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. W uzasadnieniu podkreślono, że bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym res iudicata, nie podlegają wykładni rozszerzającej. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie czyny przypisane skazanym polegały na podaniu nieprawdy w zeznaniu CIT-8 i wystawieniu faktury VAT niezgodnej z prawdą, podczas gdy w postępowaniu przed Sądem Rejonowym dotyczyły podania nieprawdy w deklaracji VAT-7. Mimo powiązania tych zdarzeń z wystawieniem faktury, Sąd Najwyższy uznał te czyny za odrębne, realizujące obowiązki wynikające z różnych przepisów, dotyczące różnych podatków, deklaracji, okresów i terminów rozliczenia. W związku z tym nie stwierdzono naruszenia art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Sąd Najwyższy oddalił kasację i obciążył skazanych kosztami postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli czyny przypisane w obu postępowaniach nie są tożsame.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przesłanka res iudicata wymaga tożsamości czynu i osoby. W analizowanej sprawie czyny polegające na podaniu nieprawdy w zeznaniu CIT-8 i wystawieniu faktury VAT niezgodnej z prawdą, były odrębne od czynu polegającego na podaniu nieprawdy w deklaracji VAT-7, mimo powiązania faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Prokurator
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. P. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. P. | osoba_fizyczna | skazany |
| G. sp. z o.o. | spółka | podmiot odpowiedzialny posiłkowo |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna podstawa odwoławcza, której stwierdzenie implikuje konieczność uchylenia orzeczenia. Nie podlega wykładni rozszerzającej.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 8: orzeczenie zostało wydane pomimo to, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone (res iudicata).
k.k.s. art. 56 § 1
Kodeks karny skarbowy
Czyn zabroniony polegający na podaniu nieprawdy lub zatajeniu prawdy w deklaracji.
k.k.s. art. 9 § 2
Kodeks karny skarbowy
Określenie czynu ciągłego.
k.k.s. art. 9 § 3
Kodeks karny skarbowy
Określenie czynu ciągłego.
k.k. art. 271 § 1
Kodeks karny
Fałszowanie dokumentów.
k.k. art. 271 § 3
Kodeks karny
Fałszowanie dokumentów.
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do orzekania o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do obciążenia kosztami postępowania.
k.p.k. art. 633
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do obciążenia kosztami postępowania.
k.k.s. art. 24 § 1
Kodeks karny skarbowy
Odpowiedzialność posiłkowa podmiotu za karę grzywny.
k.k.s. art. 24 § 5
Kodeks karny skarbowy
Obowiązek zwrotu korzyści majątkowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak tożsamości czynów przypisanych w postępowaniu przed Sądem Rejonowym i w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy, co wyklucza zastosowanie art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Wydanie orzeczenia pomimo prawomocnego zakończenia postępowania karnego co do tego samego czynu tej samej osoby (argumentacja obrońcy oparta na art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.).
Godne uwagi sformułowania
bezwzględne przyczyny odwoławcze [...] nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej Stąd też oczywistym warunkiem zastosowania tego przepisu jest rzeczywiste zaistnienie sytuacji procesowych, które spełniają wymogi przewidziane dla przyjęcia aktualizacji poszczególnych wskazanych w tym przepisie uchybień Przedmiotem postępowania, w którym zapadł zaskarżony wyrok, był inny czyn niż czyn będący przedmiotem postępowania w sprawie II K (…) Sądu Rejonowego w G. Fakt wystawienia takiej faktury VAT uwiarygadniał deklarację oraz zeznanie, ale ich złożenie stanowiło odrębny czyn. To są odrębne zachowania, dotyczące różnych podatków, stanowiące odrębne czyny.
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
sprawodawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki res iudicata (art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.) w kontekście odrębności czynów w prawie karnym skarbowym, zwłaszcza w sprawach dotyczących deklaracji podatkowych i faktur."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej; kluczowa jest ścisła analiza tożsamości czynów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii procesowej - res iudicata - w kontekście prawa karnego skarbowego, co jest istotne dla praktyków. Wyjaśnienie, dlaczego różne deklaracje podatkowe dotyczące tej samej faktury stanowią odrębne czyny, jest cenne.
“Czy ta sama faktura VAT może prowadzić do dwóch odrębnych postępowań karnych? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
należność publicznoprawna: 1 434 975 PLN
zwrot korzyści majątkowej: 2 869 950 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III KK 21/20 POSTANOWIENIE Dnia 27 lutego 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 lutego 2020 r., sprawy R. P. i M. P. skazanych z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 2 i 3 k.k.s., z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanych, od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt V Ka (…), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2) obciążyć skazanych R. P. i M. P. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego - w częściach na nich przypadających. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2018 roku Sąd Rejonowy w G., w sprawie II K (…), uznał podejrzanego R. P. za winnego popełnienia przestępstw z art. 56 § 1 kks w zw. z art. 9 § 2 i § 3 kks oraz z art. 271 § 1 i § 3 kk i skazał wymienionego na karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze roku i dziesięciu miesięcy oraz grzywnę czterysta stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na osiemdziesiąt złotych, przy czym wykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres pięciu lat. Tym samym wyrokiem Sąd uznał podejrzaną M. P. za winną popełnienia występku z art. 56 § 1 kks w zw. z art. 9 § 2 i § 3 kks i skazał wymienioną na karę dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonama tej kary na okres próby pięciu lat oraz na grzywnę w wysokości trzysta stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę osiemdziesiąt złotych. Sąd zobowiązał również każdego z oskarżonych do uiszczenia wymagalnej należności publicznoprawnej, której nie uiszczono w kwocie 1.434.975,00 zł. Na mocy art. 24§ 1 kks Sąd uczynił odpowiedzialny posiłkowo w całości za nałożoną na oskarżonych karę grzywny podmiot G. sp. z o.o. oraz na mocy art. 24 § 5 kks zobowiązał wskazany podmiot do zwrotu w całości korzyści majątkowej w kwocie 2 869 950 zł, jaką spółka uzyskała w związku z zachowaniem przypisanym oskarżonym. Przedmiotem wykonawczym zarówno przestępstwa z art. 56 § l kks, jak i z art. 271 §1 i 3 kk była m.in. faktura VAT nr (…) z dnia 19.12.2007r. wystawiona przez G. Sp. z o.o. w G. z tytułu sprzedaży opracowania koncepcji działalności G. Sp. z o.o. w G. Od wyroku apelację wywiódł zarówno Prokurator jak i obrońca oskarżonych M. P. i R. P. . Prokurator zaskarżył wyrok w części co do orzeczonej w pkt VII i X wyroku odpowiedzialności posiłkowej G. sp. z o.o. zarzucając obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 124 kks, polegającą na wydaniu orzeczenia co do pociągnięcia do odpowiedzialności posiłkowej za nałożoną na oskarżonych karę grzywny, a także zobowiązanie do zwrotu w całości korzyści majątkowej uzyskanej w związku z przestępstwem przypisanym oskarżonych w pkt I i V wyroku podmiotu G. sp. z o.o. bez uprzedniego wydania postanowienia o pociągnięciu do odpowiedzialności posiłkowej we wskazanym zakresie. Podnosząc ten zarzut prokurator wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Obrońca oskarżonych zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonych, a wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił szereg uchybień polegających na naruszeniu przez Sąd a quo przepisów prawa procesowego mających wpływ na treść orzeczenia, obrazę przepisów prawa materialnego oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za postawę orzeczenia mający wpływ na treść orzeczenia. Rozwijając wyżej wskazane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji lub umorzenie postępowania w zakresie zarzutu związanego z wystawieniem faktury z dnia 19 grudnia 2007 r. Obrońca w apelacji zarzucił również rażącą niewspółmierność wymierzonych przez Sąd kar. Sąd Okręgowy w G. w wyroku z dnia 25 września 2019 roku, w sprawie V Ka (…), uwzględnił apelację wywiedzioną przez prokuratora i zmienił wyrok w ten sposób, że uchylił punkty VII i X wyroku, a w pozostałej części utrzymał wyrok w mocy. Wyrok Sądu II instancji został zaskarżony przez obrońcę skazanych w zakresie jego pkt II na ich korzyść. Obrońca podni ó sł w kasacji zarzut: 1. uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 8 kpk polegającego na tym, że orzeczenie zostało wydane pomimo to, iż post ępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone, tj. postępowanie, kt ó re toczył o si ę przeciwko R. i M. P. przed Sądem Rejonowym w G. pod sygn. akt II K (…). Obro ńca wni ó sł o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt II i umorzenie postępowania, o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie skazanych, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasacj ę prokurator wni ó sł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. S ąd Najwyższy zważył co następuje. Kasacja jest oczywi ście bezzasadna. Nie ulega wątpliwości , że wskazane w art. 439 § 1 kpk bezwzględne przyczyny odwoławcze , których przecież stwierdzenie implikuje zawsze konieczność uchylenia dotkniętego nimi orzeczenia , niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów , nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej. Decyduje o tym wyjątkowy charakter tej regulacji i kasatoryjny reżim rozstrzygnięć , które w oparciu o nią zapadają. Stąd też oczywistym warunkiem zastosowania tego przepisu jest rzeczywiste zaistnienie sytuacji procesowych , które spełniają wymogi przewidziane dla przyjęcia aktualizacji poszczególnych wskazanych w tym przepisie uchybień – z woli prawodawcy uznanych za bezwzględne i powodujące tak drastyczne skutki w toku kontroli instancyjnej ( jak i kasacyjnej ).Przywołana w kasacji bezwzględna przeszkoda prawna w postaci res iudicata zaistnieje tylko wówczas , gdy dojdzie do takiej sytuacji procesowej w której wydano już wcześniej w sprawie o ten sam czyn tej samej osoby prawomocne orzeczenie kończące postępowanie karne. W badanej sprawie nie dosz ło jednak do zaistnienia uchybienia wskazanego w zarzucie kasacyjnym. Z treści tego zarzutu wynikało, jakoby w niniejszej sprawie zostało wydane orzeczenie pomimo tego, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone. Świadczyłoby to o wystąpieniu bezwzględnej podstawy odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Tymczasem przedmiotem post ępowania, w kt ó rym zapadł zaskarżony wyrok, był inny czyn niż czyn będący przedmiotem postępowania w sprawie II K (…) Sądu Rejonowego w G.. W rozpoznawanej sprawie zachowanie skazanych polegało na podaniu nieprawdy w zeznaniu CIT-8 poprzez zaniżenie przychod ó w i zawyżenie koszt ó w uzyskania przychod ó w, a w przypadku R. P. także na wystawieniu faktury Vat niezgodnej z prawdą. Z kolei w postępowanie, kt ó re toczył o si ę przed Sądem Rejonowym w G. dotyczyło zachowania polegającego na podaniu nieprawdy w deklaracji VAT-7. Okoliczność, że w tle zachowań polegających na podaniu nieprawdy w deklaracji VAT i zeznaniu CIT, było wystawienie niezgodnej z prawdą faktury VAT, nie wpływa na przyjęcie tożsamości tych czyn ó w. Do podania nieprawdy w deklaracji VAT i zeznaniu CIT mogło dojść niezależnie od tego, czy wystawiono tę faktur ę czy jej nie wystawiono. Fakt wystawienia takiej faktury VAT uwiarygadniał deklarację oraz zeznanie, ale ich złożenie stanowiło odrębny czyn. Podobnie, pomiędzy zachowaniem polegającym na złożeniu niezgodnej z prawdą deklaracji i niezgodnego z prawdą zeznania nie ma tożsamości. To są odrębne zachowania, dotyczące różnych podatk ó w, stanowiące odrębne czyny. Trafnie ujęła to w odpowiedzi na kasację prokurator, kt ó ra stwierdziła, że ta sama czynność dokumentowana fakturą VAT wpływa na rozliczenie podatku od towar ó w i usług oraz podatku dochodowego od os ó b prawnych. Jednak podanie nieprawdy w deklaracji oraz w zeznaniu, nawet jeśli zachowania te wiążą się z ujęciem wcześniej wystawionej faktury w deklaracji VAT albo zaliczeniem danych z tej faktury po stronie koszt ó w uzyskania przychodu albo przychodu, stanowią odrębne zachowania. Stanowią one realizację obowiązk ó w wynikających z różnych przepis ó w, dotyczą ich inne deklaracje, okresy i terminy rozliczenia. Brak jest zatem podstaw do uznania zasadności wniesionej prze obrońcę kasacji i tym samym uznania , że zaskarżony nią wyrok jest dotknięty uchybieniem w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak wyżej. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. i art. 633 k.p.k.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI