III KK 20/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego Ł. J. od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 4 marca 2024 r., sygn. akt II K 16/24, którym skazano go za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. (niealimentacja). Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na ponownym osądzeniu tego samego czynu tej samej osoby, który został już prawomocnie zakończony wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 388/23. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną w stopniu oczywistym. Stwierdzono, że oba postępowania dotyczyły tego samego czynu niealimentacji popełnionego przez Ł. J. na szkodę małoletniej córki O. J. w identycznym okresie (od 12 października 2021 r. do 7 marca 2022 r.). Ponowne skazanie za czyn już prawomocnie osądzony stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Sąd Najwyższy podkreślił również, że sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę w trybie konsensualnym (art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k.), powinien był dokonać kontroli wniosku prokuratora i dostrzec okoliczności budzące wątpliwości co do tożsamości czynu, zwłaszcza w kontekście informacji o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych za inny okres. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, a kosztami procesu obciążył Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania w przypadku ponownego osądzenia za ten sam czyn (zasada ne bis in idem) oraz obowiązek sądu do kontroli wniosków o skazanie bez rozprawy.
Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których doszło do naruszenia zasady ne bis in idem.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ponowne wszczęcie i prowadzenie postępowania karnego przeciwko tej samej osobie za ten sam czyn, który został już prawomocnie zakończony, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ponowne postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby, które zostało już prawomocnie zakończone, stanowi rażące naruszenie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że tożsamość czynu, sprawcy, pokrzywdzonego i okresu popełnienia przestępstwa w dwóch postępowaniach oznacza, że drugie postępowanie narusza zasadę ne bis in idem (nie można być sądzonym dwa razy za ten sam czyn). Jest to negatywna przesłanka procesowa, która obliguje do umorzenia postępowania.
Jaki jest zakres kontroli wniosku o skazanie bez rozprawy (art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k.) przez sąd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd orzekający na podstawie art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k. jest zobowiązany do dokonania kontroli wniosku prokuratora zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, w tym do ustalenia, czy nie zachodzą negatywne przesłanki procesowe określone w art. 17 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji powinien był dostrzec, że okoliczności popełnienia zarzucanego czynu budzą wątpliwości, zwłaszcza w kontekście możliwości pokrywania się okresów czynów w różnych postępowaniach. Brak takiej kontroli prowadzi do naruszenia prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. J. | osoba_fizyczna | skazany |
| O. J. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 17 § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone.
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 8
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza – ponowne prowadzenie postępowania w tej samej sprawie.
k.k. art. 209 § 1
Kodeks karny
Przestępstwo niealimentacji.
Pomocnicze
k.p.k. art. 343 § 6 i 7
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące skazania bez rozprawy na wniosek strony.
k.p.k. art. 335 § 2
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące skazania bez rozprawy na wniosek strony.
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie kasacji na posiedzeniu.
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie wyroku i umorzenie postępowania.
k.p.k. art. 632 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie kosztami procesu Skarb Państwa.
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie kosztami procesu Skarb Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ponowne prowadzenie postępowania karnego w sprawie, która została już prawomocnie zakończona. • Tożsamość czynu, sprawcy, pokrzywdzonego i okresu popełnienia przestępstwa w obu postępowaniach. • Naruszenie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umarza postępowanie w sprawie • postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone • bezwzględna przyczyna odwoławcza • nie budzi wątpliwości, że obowiązkiem sądu orzekającego na podstawie art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k. jest dokonanie kontroli wniosku prokuratora zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym
Skład orzekający
Marek Siwek
przewodniczący
Paweł Kołodziejski
sprawozdawca
Igor Zgoliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania w przypadku ponownego osądzenia za ten sam czyn (zasada ne bis in idem) oraz obowiązek sądu do kontroli wniosków o skazanie bez rozprawy."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których doszło do naruszenia zasady ne bis in idem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje fundamentalną zasadę prawa karnego procesowego (ne bis in idem) i pokazuje, jak błąd proceduralny sądu pierwszej instancji może doprowadzić do uchylenia wyroku przez Sąd Najwyższy. Jest to ważny przykład dla prawników.
“Sąd Najwyższy: Nie można sądzić dwa razy za to samo – umorzenie sprawy o niealimentację.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.