III KK 196/13

Sygn. akt III KK 196/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lipca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący) SSN Józef Szewczyk SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w sprawie G. J. i M. J. skazanych z art. 278 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 16 lipca 2013 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanych od wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia 22 listopada 2012 r., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w T. do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE G. J. i M. J. zostali oskarżeni o to, że: I. w dniu 6 sierpnia 2012 r. z oddziału […], działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali kradzieży drewna dębowego S4 w ilości 0,44 m3 oraz drewna 2 brzozowego S4 w ilości 1,35 m3 o łącznej wartości 268, 50 zł, czym działali na szkodę Nadleśnictwa Z., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.; II. w dniu 13 sierpnia 2012 r. z oddziału […], działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali kradzieży drewna brzozowego S4 w ilości 1,87m3 wartości 280,50 zł, czym działali na szkodę Nadleśnictwa Z., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.; III.w dniu 16 sierpnia 2012 r. z oddziału […], działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali kradzieży drewna brzozowego S4 w ilości 1,92m3 wartości 288 zł, czym działali na szkodę Nadleśnictwa Z., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k.; IV. w dniach od 6 sierpnia 2012 r. do 16 sierpnia 2012 r. z oddziału […], działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali kradzieży drewna modrzewiowego S2A w ilości 0,17m3 wartości 33,32 zł, czym działali na szkodę Nadleśnictwa Z., tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k. Oskarżeni w toku przewodu sądowego, po zakończeniu składania wyjaśnień, oświadczyli, że chcą skorzystać z możliwości dobrowolnego poddania się karze i wnieśli o wymierzenie im kar grzywny w wysokości po 30 stawek dziennych po 10 zł każda oraz orzeczenie nawiązek na rzecz pokrzywdzonego. Sąd Rejonowy, na podstawie art. 387 § 2 k.p.k., uwzględnił wnioski oskarżonych o wydanie wyroku skazującego w postaci przez nich zaproponowanej i wyrokiem z dnia 22 listopada 2012 r. uznał oskarżonych G. J. i M. J. za winnych popełnienia zarzucanych im czynów z tym ustaleniem, że zostały one popełnione w krótkich odstępach czasu i w podobny sposób, to jest stanowią ciąg przestępstw z art. 278 § 1 k.k. i za to na podstawie art.278 § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. skazał ich na kary grzywny w wysokości po 30 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł. Ponadto, na podstawie art. 290 § 2 k.k., zasądził solidarnie od oskarżonych na rzecz pokrzywdzonego Nadleśnictwa Z. nawiązkę w wysokości 870,32 zł. Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 29 listopada 2012 r. Obecnie kasację od tego wyroku wniósł - na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. - Prokurator Generalny, zaskarżając wyrok w całości na korzyść oskarżonych. W kasacji zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 387 § 2 k.p.k., 3 polegające na uwzględnieniu przez sąd sprzecznych z wymogami prawa wniosków oskarżonych o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i wymierzenie oskarżonym uzgodnionych z nimi kar i środków karnych, w konsekwencji czego doszło do rażącego naruszenia prawa karnego materialnego – art. 290 § 2 k.k., polegającego na orzeczeniu na jego podstawie nawiązek, mimo że oskarżeni zostali skazani za kradzież pociętego na kawałki drewna dębowego S4, brzozowego S4 i modrzewiowego S2A, a nie za wyrąb drzewa albo za kradzież drzewa wyrąbanego lub powalonego. W konkluzji kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, stąd jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem przepisów prawa, wymienionych w zarzucie kasacji, polegającym na uwzględnieniu dotkniętego obrazą prawa materialnego wniosku oskarżonych o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Sąd Rejonowy orzekając wobec oskarżonych na podstawie art. 290 § 2 k.k. nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego nadleśnictwa nie zauważył bowiem, iż przedmiotem postępowania w sprawie była kradzież drewna, a podstawą orzeczenia w tym trybie nawiązki, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, jest skazanie za czyn polegający na wyrębie drzewa, albo kradzieży drzewa wyrąbanego lub powalonego, a więc drzewa w takim stanie, w jakim pozostało w lesie po wyrąbaniu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2009 r., V KK 171/09, OSNKW 2010, z. 2, poz. 16; z dnia 2 kwietnia 2012 r., V KK 429/11, Lex nr 1163986). Skoro oskarżeni dopuścili się zaboru w celu przywłaszczenia drewna pociętego na kawałki i składowanego w stosie, a więc drewna powstałego z przerobienia drzew wyrąbanych na materiał użytkowy przeznaczony do sprzedaży, brak było podstaw do orzeczenia wobec nich nawiązek na podstawie art. 290 § 2 k.k. Fakt, że orzeczenie nawiązek przewidywał wniosek oskarżonych złożony w trybie art. 387 § 1 k.p.k., nie zwalniał sądu od konieczności dokonania oceny poprawności takiego wniosku. Jeżeli nie uwzględnia on obowiązujących przepisów 4 prawa karnego materialnego, wówczas sąd powinien zaproponować oskarżonym taką jego zmianę, aby wniosek respektował aktualny stan prawny. Nie czyniąc tego i wydając wyrok skazujący zgodnie z wadliwym wnioskiem naruszył w ten sposób rażąco art. 387 § 2 k.p.k. W konsekwencji doszło też do rażącego naruszenia przez ten Sąd art. 290 § 2 k.k. Wskazane naruszenia prawa miały ewidentny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, dlatego podlegał on uchyleniu. Na uwzględnienie zasługuje również wniosek skarżącego o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Wprawdzie naprawienie stwierdzonego uchybienia ma polegać na nie orzekaniu na podstawie art. 290 § 2 k.k. nawiązek na rzecz pokrzywdzonego nadleśnictwa, co jest również możliwe w postępowaniu kasacyjnym, gdyż Sąd Najwyższy może wyeliminować z obrotu prawnego to, wydane z naruszeniem prawa materialnego, rozstrzygnięcie lecz w sprawie istnieją inne, ważkie powody przemawiające za podzieleniem wniosku skarżącego. Mianowicie, Sąd Najwyższy z urzędu stwierdza, że czyn przypisany oskarżonym w pkt. IV wyroku nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., gdyż wartość skradzionego drewna wynosi 33,32 zł. Z uwagi na istnienie w Kodeksie wykroczeń odpowiednika art. 278 § 1 k.k., kradzież cudzej rzeczy ruchomej może zaś stanowić przestępstwo, jeżeli wartość przedmiotu kradzieży przekracza 250 zł. Zatem czyn przypisany oskarżonym w pkt. IV wyroku może stanowić wykroczenie. W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy powyższe będzie miał na uwadze. Zakwalifikuje ten czyn z właściwego przepisu Kodeksu wykroczeń oraz wyda inne stosowne rozstrzygnięcia, bacząc aby nie naruszyć zakazu reformationis in peius. Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. )