III KK 194/23

Sąd Najwyższy2023-05-30
SNKarneoszustwaŚrednianajwyższy
oszustwokasacjaSąd Najwyższyprzestępstwokodeks karnynieprawomocnośćpostępowanie karne

Sąd Najwyższy oddalił kasację prokuratora od wyroku uniewinniającego oskarżonego od popełnienia oszustw, uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Prokurator wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, który uniewinnił oskarżonego D. G. od dwóch zarzucanych mu czynów oszustwa metodą 'na policjanta' i pomocnictwa w trzecim. Prokurator zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, wskazując na prawidłową ocenę dowodów przez sąd odwoławczy i brak dowodów na zamiar popełnienia oszustwa przez oskarżonego.

Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Prokuratora Rejonowego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie, który uniewinnił oskarżonego D. G. od dwóch zarzucanych mu czynów oszustwa (art. 286 § 1 k.k.) i zmienił kwalifikację trzeciego czynu na pomocnictwo (art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k.). Prokurator zarzucił sądowi odwoławczemu rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.), poprzez bezpodstawne przyznanie waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego i pominięcie istotnej części materiału dowodowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a jej celem jest eliminowanie orzeczeń dotkniętych rażącymi wadami prawnymi. Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd odwoławczy prawidłowo ocenił dowody, a uzasadnienie wyroku było szczegółowe. Sąd Okręgowy słusznie wskazał na brak dowodów potwierdzających zamiar popełnienia oszustwa przez oskarżonego oraz jego świadomość co do celu działania sprawców. Sąd Najwyższy oddalił kasację i obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, kasacja prokuratora w tym zakresie jest oczywiście bezzasadna.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy prawidłowo i wnikliwie ocenił wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania świadków, co zostało szczegółowo uzasadnione. Brak jest dowodów na zamiar popełnienia oszustwa przez oskarżonego oraz jego świadomość co do celu działania sprawców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

D. G.

Strony

NazwaTypRola
D. G.osoba_fizycznaoskarżony
Prokurator Rejonowy w K.organ_państwowywnioskodawca
M. N.osoba_fizycznapokrzywdzona
M. S.osoba_fizycznapokrzywdzona
Z. F.osoba_fizycznapokrzywdzona
M. P.osoba_fizycznaświadek

Przepisy (11)

Główne

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do rozpoznania kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.

k.p.k. art. 523 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa warunki dopuszczalności kasacji (rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść orzeczenia).

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

Przestępstwo oszustwa.

k.k. art. 18 § § 3

Kodeks karny

Pomocnictwo.

Pomocnicze

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

Zasada uwzględniania całokształtu ujawnionych okoliczności.

k.p.k. art. 424 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Wymogi uzasadnienia wyroku.

k.k. art. 91 § § 1

Kodeks karny

Czyn ciągły.

k.k. art. 19 § § 1

Kodeks karny

Kary za pomocnictwo.

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

Koszty postępowania kasacyjnego.

k.p.k. art. 636 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Koszty postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił dowody. Brak dowodów na zamiar popełnienia oszustwa przez oskarżonego. Oskarżony nie znał sprawców i nie miał świadomości celu ich działania. Oskarżony nie ukrywał swojej tożsamości ani nie podejmował działań sugerujących zamiar popełnienia przestępstwa.

Odrzucone argumenty

Rażące naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przez sąd odwoławczy. Bezzasadne przyznanie waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego. Pominięcie istotnej części materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia nie jest z pewnością postępowaniem, które ponawiać ma zwykłą kontrolę odwoławczą zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia nie ma jakichkolwiek dowodów wskazujących na to, że oskarżony znał swojego „pracodawcę” oraz, że zgodził się - nawet w sposób dorozumiany - na udział w dokonywaniu oszustw metodą „na policjanta” brak zamiaru bezpośredniego, kierunkowego oraz brak sprawczego współdziałania

Skład orzekający

Jacek Błaszczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kasacji, zasady oceny dowodów w sprawach o oszustwo, a także wymogów dotyczących zamiaru popełnienia przestępstwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i zarzutów kasacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak istotna jest prawidłowa ocena dowodów i udowodnienie zamiaru w sprawach karnych, nawet w przypadku oszustw metodą 'na policjanta'. Oddalenie kasacji podkreśla ograniczone możliwości kwestionowania ustaleń faktycznych w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy: Brak dowodów na zamiar to za mało, by skazać za oszustwo metodą 'na policjanta'.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KK 194/23
POSTANOWIENIE
Dnia 30 maja 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Błaszczyk
w sprawie
D. G.
uniewinnionego z art. 286 § 1 k.k.
w dniu 30 maja 2023 r.,
po rozpoznaniu, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
kasacji, wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 16 grudnia 2022 r., sygn. akt IV Ka 1022/20
‎
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie
z dnia 12 maja 2020 r., sygn. akt II K 1741/19/P,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2.
obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
D. G.
został oskarżony o to, że:
I.
w dniu 3 kwietnia 2019 roku w K., działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonymi osobami, w stosunku do których wyłączono materiały do odrębnego postępowania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził M. N. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem, w postaci pieniędzy w kwocie 58.000,00 złotych poprzez wprowadzenie jej w błąd co do tożsamości osoby odbierającej pieniądze, podającej się za członka rodziny pokrzywdzonej oraz funkcjonariusza Policji, a także okoliczności spowodowania wypadku drogowego, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.;
II.
w dniu 4 kwietnia 2019 roku w K., działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonymi osobami, w stosunku do których wyłączono materiały do odrębnego postępowania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził M. S. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem, w postaci pieniędzy w kwocie 38.000,00 złotych poprzez wprowadzenie jej w błąd co do tożsamości osoby odbierającej pieniądze, podającej się za członka rodziny pokrzywdzonej oraz funkcjonariusza Policji, a także okoliczności spowodowania wypadku drogowego, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.;
w dniu 8 kwietnia 2019 roku w K., działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonymi osobami, w stosunku do których wyłączono materiały do odrębnego postępowania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził Z. F. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem, w postaci pieniędzy w kwocie 58.000,00 złotych poprzez wprowadzenie jej w błąd co do tożsamości osoby odbierającej pieniądze, podającej się za członka rodziny pokrzywdzonej oraz funkcjonariusza Policji, a także okoliczności spowodowania wypadku drogowego, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.
Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z dnia 12 maja 2020 roku, sygn. akt II K 1741/19/P, D. G. został uznany za winnego wszystkich trzech zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów i za to, na mocy art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. został skazany na karę dwóch lat pozbawienia wolności.Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. IV Wydział Odwoławczy z dnia 16 grudnia 2022 roku, sygn. akt IV Ka 1022/20, wskutek apelacji obrońcy oskarżonego, D. G. został uniewinniony w zakresie dwóch pierwszych czynów zarzucanych mu aktem oskarżenia, tj. popełnionych w dniu 3 kwietnia 2019 roku oraz 4 kwietnia 2019 roku, natomiast został uznany za winnego tego, że w dniu 8 kwietnia 2019 roku w K., w zamiarze aby inne nieustalone osoby dokonały czynu zabronionego polegającego na doprowadzeniu Z. F. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy za pomocą wprowadzenia jej w błąd co do okoliczności uzasadniającej wydanie przez nią tych środków pieniężnych, swoim zachowaniem ułatwił jego popełnienie, odbierając dla nich od Z. F. kopertę z zawartością pieniędzy w kwocie 40 000 złotych, tj. czynu zakwalifikowanego jako występek z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i za to, przy zastosowaniu art. 19 § 1 k.k., Sąd Okręgowy wymierzył mu karę dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności.
Kasację od tego orzeczenia wniósł Prokurator Rejonowy w K. zaskarżącjąc wyrok w zakresie uniewinnienia oskarżonego od popełnienia czynów opisanych w pkt 1 i 2 aktu oskarżenia i zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów postępowania karnego, a mianowicie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przy analizie osobowych źródeł dowodowych, w szczególności wyjaśnień oskarżonego, bezpodstawnie przyznając im walor wiarygodności w całości, przy jednoczesnym oparciu orzeczenia wyłącznie na wybranych dowodach korzystnych dla oskarżonego, a pominięciu znaczącej części zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci wyjaśnień oskarżonego złożonych w trakcie postępowania przygotowawczego, a także zeznań świadka M. P. oraz pokrzywdzonych: M. N. i M. S., a dowodzących, w połączeniu z całokształtem zebranego w sprawie materiału dowodowego i ocenianych zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, na winę oskarżonego D. G. w zakresie wszystkich zarzucanych mu czynów.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy D. G. Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja prokuratora okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co uzasadniało jej rozpoznanie i oddalenie na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.).
Zgodnie z wolą ustawodawcy, kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, skierowany przeciwko orzeczeniu wydanemu przez sąd odwoławczy na skutek rozpoznania środka odwoławczego. Celem postępowania kasacyjnego jest wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych poważnymi wadami w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń prawa, ale o charakterze rażącym, a jednocześnie takich, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia (art. 523 § 1 zd. pierwsze k.p.k.). Możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest zatem istotnie ograniczona. Postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością postępowaniem, które ponawiać ma zwykłą kontrolę odwoławczą. W jego toku kontrola poprawności oceny poszczególnych dowodów czy weryfikowanie zasadności ustaleń może następować tylko wyjątkowo, gdy w nadzwyczajnym środku zaskarżenia podnoszone są zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.
Analiza wniesionej kasacji w zakresie wyartykułowanych w niej przez oskarżyciela publicznego zarzutów rażącego naruszenia przepisów postępowania, tj. uchybienia przez sąd odwoławczy przepisom art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. prowadzi do wniosku, iż zarzuty te są niezasadne w stopniu oczywistym. Sąd odwoławczy prawidłowo i wnikliwie ocenił wyjaśnienia oskarżonego, a także zeznania wskazanych w kasacji świadków, czemu dał wyraz w obszernym i szczegółowym uzasadnieniu pisemnym (por. m. in. s. 10 - 12).
Czyniąc to wszystko Sąd Okręgowy w Krakowie wskazał, że
nie ma jakichkolwiek dowodów wskazujących na to, że oskarżony znał swojego „pracodawcę” oraz, że zgodził się - nawet w sposób dorozumiany - na udział w dokonywaniu oszustw metodą „na policjanta”.
Jak słusznie podkreślił Sąd Okręgowy wyjaśnień oskarżonego odnośnie braku zamiaru popełnienia oszustw wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami nie podważają zeznania osób pokrzywdzonych. Świadek M. N. zeznała bowiem, że nie ma pewności, czy oskarżony widział jak ona pakuje do koperty pieniądze. Z kolei świadek M.S. zeznała, że oskarżony nie wchodził do mieszkania i odebrał przesyłkę w drzwiach. Jak wskazano, na brak zamiaru bezpośredniego, kierunkowego oraz brak sprawczego współdziałania w ramach którego miałoby dojść doszło do podziału ról między oskarżonym, P. G. oraz nieustalonymi innymi osobami wskazuje także szereg innych okoliczności. Ustalono między innymi, że nie ma jakichkolwiek dowodów wskazujących na to, by oskarżony brał udział w rozmowach telefonicznych nieustalonych sprawców z pokrzywdzonymi M. N., Z.F., czy M. S. oraz by znał treść tych rozmów. Nie było też utrwalonych rozmów telefonicznych oskarżonego G. z „K.” i innymi osobami, które w jakiś sposób deprecjonowałyby depozycje oskarżonego. Co więcej D. G. nie tylko nie znał P. G.ale również nie znał i innych osób, których dane odzwierciedlono w materiale dowodowym sprawy. Sąd Okręgowy słusznie zwrócił uwagę, że oskarżony przedstawiał się pokrzywdzonym jako osoba, która przybyła „po przesyłkę”, nie maskował się w żaden sposób, a co za tym idzie nawet nie utrudniał swego ewentualnego rozpoznania, nie unikając nagrania się na monitoring osiedlowy, co już poddaje w wątpliwość przyjęcie zamiaru bezpośredniego, kierunkowego, przy tak „wyrafinowanym oraz perfidnym” sposobie działania M. W. i innych nieustalonych osób. D. G. używał też swojego telefonu do kontaktu z rzekomym pracodawcą i jeździł po odbiór przesyłek samochodem swojego ojca, przy czym nie zmienił nawet numerów tablic rejestracyjnych.
Wszystkie podniesione powyżej okoliczności implikowały ocenę o oczywistej bezzasadności kasacji Prokuratora Rejonowego
w K.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia, a w oparciu o treść przepisu art. 637 a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. obciążył kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego Skarb Państwa.
[JML]
[ł.n]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI