III KK 190/15

Sygn. akt III KK 190/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Artymiuk SSN Eugeniusz Wildowicz Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej, w sprawie M. Ś. skazanego z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 13 października 2015 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 23 stycznia 2015 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia 9 października 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu Rejonowego w L. co do czynu z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 9 października 2014 r., uznał M. Ś. za winnego czynów opisanych w akcie oskarżenia, polegających na tym, że: 2 1) w okresie od 2008 roku, daty dziennej bliżej nieustalonej do dnia 23 października 2013 roku w L., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w krótkich odstępach czasu doprowadził małoletnią M. Ś. do poddania się innym czynnościom seksualnym, polegającym na dotykaniu pośladków, głaskaniu ud i łydek oraz całowaniu w usta, w trakcie którego wkładał język do ust córki, to jest przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 200 § 1 k.k. skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności; 2) w okresach od stycznia 2010 roku daty dziennej nieustalonej do dnia 18 stycznia 2013 roku oraz od połowy sierpnia 2013 roku, daty dziennej nieustalonej do 1 października 2013 roku w L. znęcał się psychicznie nad swoją żoną A. Ś. oraz psychicznie i fizycznie nad małoletnimi dziećmi M. Ś., lat 12 i J. Ś., lat 6 w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury podczas których wyzywał żonę słowami wulgarnymi oraz poniżającymi, ośmieszającymi, zakłócał wszystkim domownikom odpoczynek dzienny i nocny poprzez ciągłe niepokojenie, głośne oglądanie telewizora i słuchanie muzyki, dobijanie się do drzwi, krzyki, karcił cieleśnie syna J. zaś w dniu 1 października 2013 roku podczas sprawowania opieki nad dziećmi uderzył otwartą dłonią córkę M. w twarz, uderzył co najmniej dwukrotnie syna J. po ciele oraz odepchnął go od siebie w wyniku czego dziecko uderzyło głową o łóżko doznając urazu głowy, które to obrażenia skutkowały naruszeniem czynności narządu ciała lub rozstrojem zdrowia na czas nie dłuższy od dni siedmiu, to jest przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to, na podstawie art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k., skazał go na karę roku pozbawienia wolności. Następnie Sąd na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary łącznej okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w sprawie i zwolnił go od ponoszenia kosztów sądowych w całości. Apelację od tego wyroku złożyli: obrońca i prokurator. 3 Obrońca oskarżonego zarzucił rażącą obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, to jest art. 4, art. 7, art. 410 w zw. z art. 424 § 1, art. 366 § 1 w zw. z art. 167, art. 201, art. 202 § 1 i 3 k.p.k. oraz art. 185a § 1 k.p.k. po czym wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia czynu opisanego w punkcie 1 (art. 200 k.k. w zw. z art. 12 k.k.) i umorzenie postępowania w zakresie czynu opisanego w punkcie 2, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżanego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Prokurator w swojej apelacji co do czynu z punktu 1 zarzucił obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, to jest art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. poprzez niepełne opisanie jego znamion na skutek pominięcia słów „poniżej lat 15” i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wskazanie prawidłowo znamion czynu z punktu I z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy, zmienił zaskarżony wyrok tylko w ten sposób, że: 1. wymierzoną oskarżonemu karę łączną pozbawienia wolności obniżył do 2 lat; 2. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie tej kary warunkowo zawiesił, ustalając okres próby na 5 lat; 3. na podstawie art. 72 § 1 pkt 7a i 7b k.k. zobowiązał oskarżonego do powstrzymywania się od kontaktowania się z pokrzywdzoną M. Ś. oraz do opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi A. Ś., M. Ś. i J. Ś. znajdującego się w L., a nadto na podstawie art. 72 § 1 pkt 5 k.k. do powstrzymania się w okresie próby od nadużywania alkoholu; 4. na podstawie art. 73 § 1 k.k. oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora; 5. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. W kasacji od wyroku Sądu odwoławczego wywiedzionej na niekorzyść skazanego w oparciu o art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny na podstawie art. 523 § 1 i § 4 pkt 2 k.p.k. zarzucił „rażącą obrazę przepisu prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.) polegającą na pominięciu i 4 nierozpoznaniu zarzutu apelacyjnego podniesionego w apelacji wywiedzionej na niekorzyść oskarżonego przez prokuratora, w zakresie niepełnego opisania znamion przypisanego oskarżonemu czynu z pkt. I aktu oskarżenia, tj. występku z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. – poprzez pominięcie słów „poniżej 15 lat” w efekcie czego doszło do utrzymania w mocy wyroku I instancji zawierającego opis czynu niekorespondujący z podstawą skazania”. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 stycznia 2015 r., w części dotyczącej utrzymania w mocy wyroku Sądu I instancji co do punktu 1 oraz w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna. Do znamion strony przedmiotowej przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. należy m. in. doprowadzenie do poddania się innym czynnościom seksualnym osoby poniżej lat 15. Z kolei art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. ustanawia wymóg precyzyjnego określenia przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikacji prawnej. Konieczne jest wskazanie kompletu znamion danego przestępstwa, które zostały wypełnione ustalonym zachowaniem oskarżonego. W niniejszej sprawie Sąd meriti powielił w wyroku (k. 786-787) brak aktu oskarżenia (k. 486-487), a wcześniej postanowienia o przedstawieniu zarzutów (k. 98), polegający na opuszczeniu w opisie najpierw zarzucanego, a następnie przypisanego oskarżonemu czynu, odnoszącego się do wieku pokrzywdzonej, określenia: „poniżej lat 15”. Na to uchybienie zasadnie zwrócił uwagę oskarżyciel publiczny, który w apelacji zarzucił Sądowi I instancji m.in. obrazę art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., mającą wpływ na treść orzeczenia, a wyrażającą się w niepełnym opisaniu znamion przypisanego oskarżonemu czynu z punktu I wyroku poprzez pominięcie słów „poniżej lat 15”. (apelacja, k. 834-835) Pomimo dostrzeżenia tego braku w części sprawozdawczej uzasadnienia wyroku (k. 866v), Sąd Odwoławczy nie rozpoznał jednak tego konkretnego zarzutu apelacji prokuratora, do czego był obowiązany mocą art. 433 § 2 k.p.k. Słuszny jest zatem zarzut skarżącego, że wyrok Sądu odwoławczego zapadł z rażącym naruszeniem wskazanych w kasacji przepisów postępowania, które 5 miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem do przypisania sprawstwa przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. nie jest wystarczające doprowadzenie do poddania się innym czynnościom seksualnym jakiejkolwiek osoby małoletniej, lecz tylko takiej, która nie ukończyła 15 roku życia (verba legis „poniżej lat 15”). Ponownie rozpoznając sprawę Sąd odwoławczy, w razie uwzględnienia apelacji prokuratora, prawidłowo sformułuje opis czynu przypisanego oskarżonemu z uwzględnieniem jego konstytutywnych znamion wynikających z przepisów ustawy karnej.