III KK 19/22

Sąd Najwyższy2022-03-02
SNKarneinneŚrednianajwyższy
zadośćuczynienieodszkodowanierepresjekasacjaSąd Najwyższylegitymacja procesowadziedziczenie

Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawców w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie, uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Wnioskodawcy domagali się zasądzenia kwoty tytułem zadośćuczynienia za krzywdy doznane przez ojca na skutek wykonania orzeczenia z 1947 r. Sądy niższych instancji oddaliły wniosek, wskazując na brak legitymacji procesowej wnioskodawców, gdyż uprawnienie do odszkodowania nie przeszło na nich w drodze dziedziczenia, a matka, na rzecz której miało przypaść zadośćuczynienie, zmarła przed wszczęciem postępowania. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za oczywiście bezzasadną i potwierdzając prawidłowość rozstrzygnięć sądów niższych instancji.

Sprawa dotyczyła wniosku G. D. i M. W. o zasądzenie na ich rzecz kwoty 84.000 zł tytułem zadośćuczynienia, które miało przypaść ich matce I. J. D. z tytułu krzywd doznanych przez ojca J. D. na skutek wykonania orzeczenia Wojskowego Sądu Rejonowego z 1947 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił wniosek, stwierdzając brak legitymacji procesowej wnioskodawców, ponieważ uprawnienie do odszkodowania i zadośćuczynienia nie przechodzi na spadkobierców w drodze dziedziczenia, a matka wnioskodawców zmarła przed wystąpieniem o świadczenie. Sąd Apelacyjny w (...) utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego. Wniesiona kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 i 410 k.p.k., poprzez powierzchowną kontrolę apelacyjną i nierozpoznanie zarzutów dotyczących braku legitymacji procesowej oraz niezastosowania względów słuszności. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535 § 3 k.p.k., uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że uzasadnienie Sądu Apelacyjnego było szczegółowe i logiczne, a sąd odwoławczy prawidłowo odniósł się do zarzutów apelacji. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uprawnienie do odszkodowania i zadośćuczynienia w razie śmierci represjonowanego przechodzi na określone osoby (małżonków, dzieci, rodziców) zgodnie z ustawą, ale nie ma nic wspólnego z dziedziczeniem. Ponieważ żadna kwota nie została zasądzona na rzecz matki za jej życia, ani postępowanie nie zostało wszczęte za jej życia, nie było podstaw do dziedziczenia tych świadczeń. Sąd Najwyższy stwierdził, że kasacja nie wykazała rażących naruszeń prawa, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, w związku z czym została oddalona, a wnioskodawcy obciążeni kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uprawnienie to nie jest przedmiotem dziedziczenia i przechodzi na określone osoby (małżonka, dzieci, rodziców) na podstawie ustawy, a nie przepisów o spadkowie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przejście uprawnień do odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy lutowej nie ma nic wspólnego z dziedziczeniem. Ponieważ w sprawie nie istniało orzeczenie zasądzające świadczenie na rzecz matki wnioskodawców za jej życia, ani postępowanie nie zostało wszczęte za jej życia, nie było podstaw do dziedziczenia tych kwot.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście kosztów)

Strony

NazwaTypRola
G. D.osoba_fizycznawnioskodawca
M. W.osoba_fizycznawnioskodawca
I. J. D.osoba_fizycznamatka wnioskodawców (zmarła)
J. D.osoba_fizycznaojciec wnioskodawców (represjonowany)
Prokurator Prokuratury Regionalnej w K.organ_państwowyinna strona

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

Tryb rozpoznawania kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

Ustawa lutowa art. 8 § 1

Uprawnienie do odszkodowania i zadośćuczynienia w razie śmierci represjonowanego przechodzi na małżonków, dzieci i rodziców, ale nie jest przedmiotem dziedziczenia.

Pomocnicze

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 457 § 3

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uprawnienie do odszkodowania i zadośćuczynienia nie podlega dziedziczeniu. Śmierć osoby uprawnionej przed wszczęciem postępowania lub zasądzeniem świadczenia uniemożliwia dochodzenie roszczenia przez spadkobierców. Kasacja nie wykazała rażących naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które miałyby istotny wpływ na treść orzeczenia.

Odrzucone argumenty

Sąd Apelacyjny dokonał powierzchownej i nieprawidłowej kontroli apelacyjnej. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał brak legitymacji procesowej wnioskodawców. Należało zastosować względy słuszności i zasądzić dalszą kwotę zadośćuczynienia.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o bardzo rygorystycznych uwarunkowaniach formalnych nie jest wystarczającym do uwzględnienia kasacji oparcie się przez jej autora na prezentacji własnych ocen materiału dowodowego przejście uprawnień [...] nie ma nic wspólnego z dziedziczeniem

Skład orzekający

Jacek Błaszczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdy doznane w przeszłości, w szczególności w kontekście przejścia uprawnień i braku dziedziczenia tych świadczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i brakiem zasądzenia świadczenia za życia osoby uprawnionej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy dochodzenia odszkodowania za krzywdy historyczne, co może być interesujące ze względu na kontekst społeczny, jednak rozstrzygnięcie opiera się na standardowej interpretacji przepisów dotyczących dziedziczenia i legitymacji procesowej.

Czy można dziedziczyć odszkodowanie za krzywdy przodków? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 336 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt III KK 19/22
POSTANOWIENIE
Dnia 2 marca 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Błaszczyk
w sprawie
G. D. i M. W.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 2 marca 2022 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
kasacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawców
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II AKa (…)
‎
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w K.
z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt III Ko (…),
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć wnioskodawców G. D. oraz M. W. kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
G. D.
i
M. W.
domagali się zasądzenia na ich rzecz kwoty po 84.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia mającego przypadać ich matce I. J. D. tytułem krzywd doznanych przez ojca wnioskodawców J. D. na skutek wykonania orzeczenia z dnia 12 września 1947 r. w sprawie sygn. akt (…) Wojskowego Sądu Rejonowego w K..
Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 30 listopada 2020 roku, sygn. akt III Ko (...), w pkt. 1/ oddalił wniosek G. D. i M. W. (oraz dwóch innych wnioskodawców) o zasądzenie wobec każdego z wnioskodawców kwoty po 84.000 złotych, jako równej części zadośćuczynienia w kwocie 336.000 złotych, mającego przypadać na matkę wnioskodawców – I. J. D., zmarłą w dniu 27 sierpnia 2006 roku tytułem krzywd doznanych przez ojca wnioskodawców J. D. na skutek wykonania orzeczenia Wojskowego Sądu Rejonowego w K. z dnia 12 września 1947 r. w sprawie sygn. Sr (…). W pkt. II/ Sąd stwierdził, że koszty postępowania w sprawie ponosi Skarb Państwa.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawców Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt. II AKa (…), utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w K.  z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt. III Ko (…). Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia podniesionych w apelacji pełnomocnika zarzutów.
Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawców, który zarzucił rażące naruszenie art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w związku z art. 433 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., które miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku, polegające na dokonaniu przez Sąd odwoławczy powierzchownej, niepełnej i nieprawidłowej kontroli odwoławczej orzeczenia Sądu I instancji, poprzez niedostrzeżenie uchybień Sądu I instancji dotyczących niezasadnego uznania przez Sąd braku legitymacji procesowej wnioskodawców oraz niezastosowaniu względów słuszności, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania wszystkich zarzutów stawianych orzeczeniu Sądu I instancji i niezasądzenia dalszej kwoty zadośćuczynienia.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Prokurator Prokuratury Regionalnej w K.  w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co skutkowało jej oddaleniem w trybie określonym w art. 535 § 3 k.p.k.
Na wstępie wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w sposób szczegółowy, logiczny i pełny przekonuje o zasadności wydanego rozstrzygnięcia.
Zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny przepisu odnoszącego się do postępowania odwoławczego, tj. art. 457 § 3 k.p.k., opiera się na twierdzeniu skarżącego, że Sąd ten dokonał niepełnej i nieprawidłowej kontroli orzeczenia Sądu I instancji
poprzez niedostrzeżenie uchybień Sądu a quo dotyczących niezasadnego uznania przez Sąd braku legitymacji procesowej wnioskodawców oraz niezastosowaniu względów słuszności, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania wszystkich zarzutów stawianych orzeczeniu Sądu I instancji i niezasądzenia dalszej kwoty zadośćuczynienia.
Wbrew poglądowi skarżącego, treść uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego pozwala uznać, że Sąd ten, chociaż zaprezentował wywód w sposób dość zwięzły, należycie odniósł się do zarzutu apelacji. Jak wskazał Sąd odwoławczy
zgodnie z treścią art. 8 ust 1 ustawy lutowej uprawnienie do odszkodowania i zadośćuczynienia w razie śmierci represjonowanego przechodzi na małżonków, dzieci i rodziców. Sąd meriti słusznie w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia stwierdził, iż przejście uprawnień, o których stanowi art. 8 ust 1 ustawy lutowej nie ma nic wspólnego z dziedziczeniem. Bezspornym jest w przedmiotowej sprawie, iż wobec śmierci I.  D. przed wystąpieniem rodziny o odszkodowanie i
zadośćuczynienie na jej rzecz nie została zasądzona żadna kwota odszkodowania lub zadośćuczynienia, a tylko w wypadku, gdyby istniało orzeczenie zasądzające na rzecz I. D. jakieś kwoty, bądź też postępowanie wszczęte zostało za życia I. D., a nie zakończone wobec jej śmierci - mogłyby być przedmiotem spadkobrania. W przedmiotowej sprawie taka okoliczność nie zachodzi, stąd oddalenie przez Sąd Okręgowy żądania wnioskodawców było słuszne (s. 6-7 uzasadnienia SA).
Lektura uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego dowodzi, że wszystkie zarzuty zawarte w apelacji pełnomocnika zostały przez ten Sąd rozpoznane, a wynik rozumowania organu procesowego w tym zakresie przedstawiony został w wyczerpujący sposób w treści uzasadnienia.
Podsumowując powyższe  rozważania stwierdzić należy, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o bardzo rygorystycznych uwarunkowaniach formalnych co do rodzaju i konstrukcji zarzutów kasacyjnych. W żadnym razie nie jest wystarczającym do uwzględnienia kasacji oparcie się przez jej autora na prezentacji własnych ocen materiału dowodowego i własnych wniosków z tych ocen płynących, bez wykazania uchybień - i to rażących - w procedowaniu bądź rozumowaniu sądu odwoławczego, które w dodatku mogły mieć istotny wpływ na treść orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt III KK 265/17, baza orzeczeń Supremus).
W tym stanie rzeczy trzeba stwierdzić, że pełnomocnik wnioskodawców we wniesionej kasacji w stopniu oczywistym nie wykazał, aby zaskarżony wyrok dotknięty był nie tylko rażącym, ale jakimkolwiek naruszeniem prawa. Konsekwencją tej oceny było oddalenie kasacji w formule kwalifikowanej - jako oczywiście bezzasadnej. Rozstrzygnięto także o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI