III KK 187/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie trzech sędziów rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego M. W. od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 2 grudnia 2014 r., który z kolei zmieniał wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 3 czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy skazał M. W. na łączną karę 4 lat pozbawienia wolności za przestępstwa seksualne popełnione na szkodę małoletnich. Obrońca w apelacji zarzucał m.in. obrazę przepisów prawa procesowego (dowolna ocena dowodów, brak udziału psychologa przy przesłuchaniu pokrzywdzonych, brak opinii seksuologa) oraz obrazę prawa materialnego (art. 41a § 2 k.k.) i rażącą surowość kary. Sąd Okręgowy zmienił wyrok jedynie w zakresie środka karnego, wskazując okres jego trwania. Kasacja obrońcy podnosiła zarzuty rażącego naruszenia prawa, w tym art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. (błędna ocena dowodów, nieuwzględnienie okoliczności łagodzących), art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. (brak opinii seksuologa), oraz art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 185a § 2 k.p.k. (wiarygodność zeznań pokrzywdzonych). Sąd Najwyższy, uznając część zarzutów za trafne, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Wskazano na rażące naruszenie art. 202 § 3 k.p.k. w związku z brakiem wydania przez biegłych jednej opinii kompleksowej przez psychiatrów i seksuologa, a także na niewłaściwe rozważenie przez Sąd Okręgowy zarzutów dotyczących niewspółmierności kary, w szczególności nieuwzględnienia przez Sąd I instancji przyznania się oskarżonego do winy i złożenia wyjaśnień jako okoliczności łagodzącej, oraz brak odniesienia się do faktu przeproszenia pokrzywdzonych. Sąd Najwyższy podkreślił również, że Sąd I instancji nieprawidłowo uwzględnił przy wymiarze kary fakt toczącego się przeciwko oskarżonemu innego postępowania karnego, nie posiadając prawomocnego wyroku skazującego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku powołania biegłego seksuologa w sprawach o przestępstwa seksualne (art. 202 § 3 k.p.k.), zasady oceny przyznania się do winy jako okoliczności łagodzącej, rozważania zarzutów apelacyjnych przez sąd odwoławczy oraz uwzględniania toczących się postępowań karnych przy wymiarze kary.
Dotyczy specyficznych kwestii proceduralnych i materialnoprawnych w sprawach karnych dotyczących przestępstw seksualnych.
Zagadnienia prawne (5)
Czy naruszenie art. 185a § 2 k.p.k. (tryb przesłuchania małoletnich świadków) w postępowaniu przygotowawczym, gdzie pokrzywdzeni byli przesłuchiwani przez policjanta bez udziału psychologa, miało istotny wpływ na treść wyroku, skoro zeznania te były jedynym dowodem winy?
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 185a § 2 k.p.k. nie miało istotnego wpływu na treść wyroku, ponieważ zeznania pokrzywdzonych nie były jedynym dowodem winy, a ponadto w przypadku dwóch pokrzywdzonych przepis ten nie miał zastosowania, a w przypadku pozostałych, przesłuchanie przed sądem odbyło się już po ukończeniu przez nich 15 lat.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo naruszenia art. 185a § 2 k.p.k. w postępowaniu przygotowawczym, nie miało to istotnego wpływu na treść wyroku. Wskazano, że zeznania pokrzywdzonych nie były jedynym dowodem, istniały inne dowody (wyjaśnienia oskarżonego, dane z nośników komputerowych), a w przypadku części pokrzywdzonych przepis ten nie miał zastosowania. Podkreślono, że przepis ten ma charakter gwarancyjny dla ochrony psychiki małoletnich, a nie procesowy dla oskarżonego.
Czy brak opinii biegłego seksuologa w zakresie zaburzeń preferencji seksualnych oskarżonego, mimo powołania biegłych psychiatrów i psychologa, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego (art. 202 § 3 k.p.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak wydania jednej opinii kompleksowej przez biegłych psychiatrów i biegłego seksuologa, zgodnie z art. 202 § 3 k.p.k., stanowi rażące naruszenie prawa procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 202 § 3 k.p.k. nakazuje powołanie biegłego seksuologa do wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego w zakresie zaburzeń preferencji seksualnych. Brak wydania jednej opinii kompleksowej przez zespół biegłych, w tym seksuologa, stanowi rażące naruszenie tego przepisu, które nie zostało usunięte przez Sąd Okręgowy.
Czy Sąd Okręgowy prawidłowo rozpoznał zarzuty apelacyjne dotyczące nieuwzględnienia przez Sąd I instancji okoliczności łagodzących przy wymiarze kary, w szczególności przyznania się oskarżonego do winy i złożenia wyjaśnień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Okręgowy nie rozpoznał prawidłowo zarzutów apelacyjnych dotyczących nieuwzględnienia okoliczności łagodzących, w tym przyznania się oskarżonego do winy i złożenia wyjaśnień.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy nie sprostał obowiązkowi rozważenia wszystkich zarzutów apelacyjnych. Stwierdzono, że Sąd Okręgowy błędnie uznał za chybiony zarzut nieuwzględnienia przyznania się oskarżonego do winy i złożenia wyjaśnień jako okoliczności łagodzącej, nie znajdując w uzasadnieniu Sądu I instancji wystarczających argumentów potwierdzających stanowisko sądu odwoławczego. Podkreślono, że rzeczywiste przyznanie się do winy jest ważną okolicznością łagodzącą.
Czy Sąd Okręgowy prawidłowo rozpoznał zarzut apelacyjny dotyczący nieuwzględnienia przez Sąd I instancji faktu przeproszenia pokrzywdzonych i przyjęcia tych przeprosin przez niektórych z nich jako okoliczności łagodzącej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Okręgowy nie odniósł się do zarzutu apelacyjnego dotyczącego nieuwzględnienia faktu przeproszenia pokrzywdzonych i przyjęcia tych przeprosin przez niektórych z nich.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy w żaden sposób nie odniósł się do zarzutu apelacyjnego dotyczącego nieuwzględnienia przez Sąd Rejonowy faktu przeproszenia pokrzywdzonych i przyjęcia tych przeprosin przez niektórych z nich. Podkreślono, że rzeczywiste przeprosiny mogą stanowić istotną okoliczność łagodzącą, a sąd ma obowiązek ustalić ich charakter i wpływ na wymiar kary.
Czy Sąd I instancji prawidłowo uwzględnił przy wymiarze kary fakt toczącego się przeciwko oskarżonemu innego postępowania karnego o podobny czyn?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd I instancji nieprawidłowo uwzględnił przy wymiarze kary fakt toczącego się przeciwko oskarżonemu innego postępowania karnego, nie posiadając prawomocnego wyroku skazującego w tej drugiej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd I instancji nieprawidłowo uwzględnił przy wymiarze kary fakt toczącego się przeciwko oskarżonemu innego postępowania karnego, co mogło naruszać zasadę domniemania niewinności. Podkreślono, że takie okoliczności mogą wpływać na wymiar kary jedynie w sytuacji, gdy zostały stwierdzone prawomocnym wyrokiem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (33)
Główne
k.k. art. 200 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 91 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 202 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 202 § § 4
Kodeks karny
k.k. art. 202 § § 4a
Kodeks karny
k.k. art. 191a § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 13 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 41a § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 43 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 202 § § 3
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § pkt 1, 2 i 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 185a § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 193 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 366 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 526 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 196 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 53
Kodeks karny
k.p.k. art. 192 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 31 § § 1 lub § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 193 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 118 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 5 § § 1
Kodeks karny
Konstytucja RP art. 42 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.k. art. 452 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażące naruszenie art. 202 § 3 k.p.k. poprzez brak wydania jednej opinii kompleksowej przez biegłych psychiatrów i seksuologa. • Niewłaściwe rozważenie przez Sąd Okręgowy zarzutów apelacyjnych dotyczących nieuwzględnienia okoliczności łagodzących, w tym przyznania się oskarżonego do winy i złożenia wyjaśnień. • Brak odniesienia się przez Sąd Okręgowy do zarzutu apelacyjnego dotyczącego nieuwzględnienia faktu przeproszenia pokrzywdzonych i przyjęcia tych przeprosin przez niektórych z nich. • Nieprawidłowe uwzględnienie przez Sąd I instancji przy wymiarze kary faktu toczącego się przeciwko oskarżonemu innego postępowania karnego, bez prawomocnego wyroku skazującego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 185a § 2 k.p.k. w postępowaniu przygotowawczym nie miało istotnego wpływu na treść wyroku. • Zeznania pokrzywdzonych złożone w postępowaniu przygotowawczym były wiarygodne, mimo braku udziału psychologa. • Nie było podstaw do przesłuchania pokrzywdzonych z udziałem psychologa na podstawie art. 192 § 2 k.p.k. • Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił skruchę oskarżonego jako pozorną i koniunkturalną. • Sąd Okręgowy prawidłowo zaakceptował stanowisko Sądu Rejonowego co do wymiaru kary.
Godne uwagi sformułowania
kasacja została skonstruowana w taki sposób, iż zarzuty wyrażone w jej petitum [...] mogą sugerować, że dotyczy ona wyroku sądu pierwszej instancji, skoro przepisy te dotyczą wprost właśnie postępowania przed tym sądem. • nie jest funkcją kontroli kasacyjnej kolejne, powielające kontrolę apelacyjną rozpoznawanie zarzutów stawianych pod pozorem kasacji orzeczeniu sądu pierwszej instancji. • Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie sądem faktów. • nie może mieć decydującego znaczenia to, w jaki sposób sprecyzowano je w petitum kasacji. • przepis art. 202 § 3 k.p.k. nie tylko upoważnia do dokonania czynności powołania biegłego lekarza seksuologa, ale też wyraża nakaz określonego postępowania – w tym przypadku nakaz powołania biegłego lekarza seksuologa w sytuacji, gdy zachodzi potrzeba opiniowania także w zakresie zaburzeń preferencji seksualnych. • nie jest dopuszczalne zaskarżenie kasacją wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze, jeśli podnosi się jedynie zarzut jej niewspółmierności. • rzeczywiste, a więc nie koniunkturalne przyznanie się do winy, a w konsekwencji przyznanie wszystkich okoliczności istotnych dla ustalenia stanu faktycznego należy ocenić, jako jedną z najważniejszych okoliczności łagodzących. • nie można wykluczyć, iż w przypadku skazanego W. […]
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
przewodniczący
Andrzej Stępka
sprawozdawca
Włodzimierz Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku powołania biegłego seksuologa w sprawach o przestępstwa seksualne (art. 202 § 3 k.p.k.), zasady oceny przyznania się do winy jako okoliczności łagodzącej, rozważania zarzutów apelacyjnych przez sąd odwoławczy oraz uwzględniania toczących się postępowań karnych przy wymiarze kary."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych kwestii proceduralnych i materialnoprawnych w sprawach karnych dotyczących przestępstw seksualnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w sprawach karnych o charakterze seksualnym, w tym obowiązku powołania biegłego seksuologa i oceny dowodów. Pokazuje również, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku.
“Brak opinii seksuologa i błędy w ocenie dowodów doprowadziły do uchylenia wyroku w sprawie o przestępstwa seksualne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.