III KK 184/15

Sygn. akt III KK 184/15 POSTANOWIENIE Dnia 16 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSN Eugeniusz Wildowicz Protokolant Jolanta Włostowska na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 16 czerwca 2015r., sprawy I. R., skazanej z art. 278 § 1 k.k., z powodu kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 11 marca 2014r., utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 22 listopada 2013r., p o s t a n o w i ł : uchylić zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy pierwszoinstancyjne postanowienie w części stwierdzającej brak podstaw do zamiany kary roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności na karę 30 dni aresztu i sprawę w tym zakresie przekazać Sądowi Rejonowemu w G. do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 22 listopada 2013r. na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247) 2 odmówiono zamiany prawomocnie orzeczonej wobec skazanej I. R. kary roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 23 sierpnia 2007 roku w sprawie o sygn. akt XI K …/07 za przestępstwo kradzieży mienia o łącznej wartości 294,80 zł na karę 30 dni aresztu. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez obrońcę skazanej, który zarzucił naruszenie przepisu art. 4 k.p.k. w zw. z art. 2 i art. 50 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw. Sąd Okręgowy po rozpoznaniu wniesionego środka odwoławczego, postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r. zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia, podzielając argumentację Sądu pierwszej instancji stwierdził, że przy ocenie istnienia podstaw do zamiany prawomocnie orzeczonych kar pozbawienia wolności w związku z kontrawencjonalizacją wprowadzoną na mocy powołanej wyżej ustawy - w odniesieniu do kradzieży lub przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej, należy brać pod uwagę wynagrodzenie minimalne z daty czynu. W ocenie Sądu Okręgowego, nowelizacja przepisu art. 119 § 1 k.w. dotyczy znamion czynu zabronionego związanych z zachowaniem sprawcy, które przy ocenie prawnej konkretnego czynu, odnosić należy zawsze do daty popełnienia czynu. Skoro zatem znamię wartości mienia zostało powiązane z wartością zmienną, jaką jest każdorocznie ustalana wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, trzeba przyjąć, że jedyną okolicznością petryfikującą tę zmienną w sposób jednakowy dla wszystkich sprawców jest czas popełnienia przestępstwa. Sąd odwoławczy przekładając powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdził, że skazanej I. R. przypisano popełnienie czynu zabronionego przeciwko mieniu o łącznej wartości 294,80 zł w roku 2007 r., za który została skazana wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 23 sierpnia 2007 r. W 2007 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 936 złotych. Jedna czwarta (1/4) tej kwoty to 234 złotych. Skoro więc wartość mienia skradzionego przez I. R. była wyższa od ¼ wysokości minimalnego wynagrodzenia za rok 2007, czyn skazanej nadal stanowi przestępstwo, w związku z tym brak było podstaw do zamiany orzeczonej kary pozbawienia wolności na karę 30 dni aresztu. 3 Od powyższego orzeczenia kasację na korzyść skazanej złożył Prokurator Generalny zaskarżając to orzeczenie w części dotyczącej stwierdzenia braku podstaw do zamiany kary pozbawienia wolności na karę aresztu zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa karnego procesowego – art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na dokonaniu wadliwej kontroli odwoławczej i nienależytym rozważeniu zarzutów wskazanych w zwykłym środku odwoławczym, jak również sformułowaniu błędnego poglądu o uznaniu tych zarzutów za niezasadne, w wyniku czego doszło do utrzymania w mocy orzeczenia wydanego z rażącym naruszeniem przepisu prawa karnego materialnego – art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 25 października 2013 r., poz. 1247), polegającym na odmowie dokonania zamiany wobec skazanej I.R. kary roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej w punkcie I prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 23 sierpnia 2007r. na karę 30 dni aresztu w sytuacji, gdy istniały ku temu przesłanki wynikające z powołanego przepisu. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja była zasadna w stopniu oczywistym co, biorąc pod uwagę kierunek tego środka zaskarżenia, pozwalało na jego uwzględnienie w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Na mocy noweli z dnia 27 września 2013r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013r., poz. 1247), która w części dotyczącej w szczególności art. 2 i 50 weszła w życie z dniem 9 listopada 2013 r. nastąpiła zmiana wartości granicznej szkody decydującej o zakwalifikowaniu kradzieży, jako przestępstwo lub wykroczenie. Ustawodawca odniósł tę wartość do ¼ minimalnego wynagrodzenia ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005r. Nr 157, poz. 1314) w miejsce określonej dotychczas w sposób kwotowy (250zł). Konkretna wysokość 4 minimalnego wynagrodzenia nie jest wartością stałą, bowiem ulega rokrocznym zmianom następującym na mocy aktów wykonawczych do wskazanej powyżej ustawy – rozporządzeń Rady Ministrów. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie pozostawało kryterium czasowe, do którego odnieść należy wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. W tym zakresie słusznym pozostaje twierdzenie skarżącego, że punktem odniesienia winna być tutaj nie data popełnienia czynu zabronionego – jak przyjął to Sąd pierwszej instancji z akceptacją Sądu odwoławczego – lecz data wejścia w życie ustawy z dnia 27 września 2013 r. Pamiętać bowiem trzeba, że w niniejszej sprawie doszło do prawomocnego skazania za przestępstwo na podlegającą wykonaniu karę pozbawienia wolności przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej – a zatem nie było rolą Sądu orzekającego w trybie art. 50 ust. 1 tej ustawy przekwalifikowanie czynu z przestępstwa (którego popełnienie według stanu prawnego obowiązującego w dacie czynu prawomocnie przesądzono) na wykroczenie, lecz modyfikacja samej kary za to przestępstwo, które traktowane jest jako wykroczenie dopiero z dniem wejścia w życie noweli, określającej inne, niż poprzednio kryteria „przepołowienia” czynu. Nie ma zatem żadnych podstaw do dokonywania na nowo prawnej oceny znamion osądzonej kradzieży nie według kryterium kwotowego lecz – jak uczynił to Sąd Rejonowy - wysokości minimalnego wynagrodzenia z daty popełnienia kradzieży (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 lipca 2014r., sygn. III KK 211/14, Lex nr 1488906, z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. III KK 434/14). Zgodnie z obowiązującym w dacie wejścia w życie nowelizacji (9 listopada 2013r.) rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 września 2012 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2013r. (Dz. U. z 2012r., poz. 1026) – od dnia 1 stycznia 2013 r. zostało ono ustalone w wysokości 1600 zł, z którego ¼ stanowi kwotę 400 zł. Ta wartość powinna stanowić odniesienie dla ustaleń w zakresie stwierdzenia warunków do zamiany kary w następstwie kontrawencjonalizacji czynu przypisanego prawomocnie I. R. Wysokość szkody wyrządzonej tym czynem wynosiła 294,80 zł, co niewątpliwie plasuje tę wartość poniżej ¼ minimalnego wynagrodzenia ustalonego na rok 2013 (400 zł). Uprawnia to zatem do twierdzenia, że w przedmiotowej 5 sprawie rzeczywiście doszło do niezasadnego niezastosowania art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, jeżeli według ustawy nowelizacyjnej czyn objęty prawomocnym wyrokiem skazującym za przestępstwo na karę pozbawienia wolności stanowi wykroczenie, orzeczona kara podlegająca wykonaniu ulega zamianie na karę aresztu w wysokości równej górnej granicy ustawowego zagrożenia za taki czyn i sytuacja niewątpliwie w przedmiotowej sprawie wystąpiła. Sąd Rejonowy wychodząc z błędnego założenia, że wartość minimalnego wynagrodzenia na gruncie niniejszej sprawy – to kwota określona rozporządzeniem z roku 2007 (obowiązującym w dacie popełnienia czynu – 22 sierpnia 2007 r.) oraz w konsekwencji odmawiając złagodzenia orzeczonej wobec skazanej kary pozbawienia wolności w sposób określony w art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. dopuścił się obrazy tegoż przepisu. To uchybienie o niewątpliwe rażącym i mającym istotny wpływ na treść orzeczenia charakterze przeniknęło do postanowienia Sądu ad quem, który rozpoznając apelację nie dostrzegł go, nie realizując tym samym wymogu rzetelnej kontroli instancyjnej, co skutkować musiało uchyleniem orzeczeń Sądów obu instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Orzekając ponownie w zakresie przekształcenia wymiaru kary Sąd Rejonowy będzie związany wyrażonymi powyżej zapatrywaniami prawnymi, bacząc na treść art. 50 pkt 4 ustawy nowelizacyjnej. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.