III KK 183/13

Sąd Najwyższy2013-07-16
SAOSKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
wykroczeniekradzieżkasacjaSąd Najwyższypostępowanie nakazowepoczytalnośćustanie karalnościRzecznik Praw Obywatelskich

Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego, umarzając postępowanie wobec K.K. z powodu ustania karalności wykroczenia, stwierdzając rażące naruszenie prawa procesowego przy wydaniu wyroku nakazowego.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w B., który skazał K.K. za kradzież kraty okiennej. Sąd Najwyższy uznał, że wyrok nakazowy został wydany z rażącym naruszeniem przepisów, ponieważ istniały wątpliwości co do winy i poczytalności obwinionego, który w czasie popełnienia czynu przebywał w szpitalu psychiatrycznym. Dodatkowo, stwierdzono, że karalność wykroczenia ustała z powodu upływu czasu.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich wniesioną na korzyść obwinionego K.K. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w B. z dnia 28 stycznia 2011 r. Sąd Rejonowy uznał K.K. za winnego kradzieży kraty stalowej o wartości 82 zł, wymierzając mu karę miesiąca ograniczenia wolności. Wyrok ten stał się prawomocny. Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył wyrok, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 93 § 2 k.p.s.w., poprzez wydanie wyroku nakazowego mimo wątpliwości co do winy i okoliczności czynu. Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji kasacji, wskazując, że obwiniony w czasie popełnienia przypisanego mu czynu przebywał w szpitalu psychiatrycznym, co wykluczało jego udział w zdarzeniu. Ponadto, istniały uzasadnione wątpliwości co do jego poczytalności, co zgodnie z art. 93 § 4 k.p.s.w. w zw. z art. 21 § 1 k.p.s.w. czyniło postępowanie nakazowe niedopuszczalnym. Sąd Najwyższy stwierdził również, że karalność wykroczenia ustała z dniem 23 października 2012 r. na podstawie art. 45 § 1 k.w. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie wobec K.K. z powodu ustania karalności, a kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wydanie wyroku nakazowego jest niedopuszczalne, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego budzą wątpliwości, lub gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie nakazowe wymaga, aby wina i okoliczności czynu nie budziły wątpliwości (art. 93 § 2 k.p.s.w.). W przypadku obwinionego K.K., który przebywał w szpitalu psychiatrycznym w czasie popełnienia czynu i którego poczytalność budziła wątpliwości, zastosowanie art. 93 § 4 k.p.s.w. w zw. z art. 21 § 1 k.p.s.w. wykluczało możliwość orzekania w trybie nakazowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

K. K.

Strony

NazwaTypRola
K. K.osoba_fizycznaobwiniony
W. M.osoba_fizycznawspółsprawca
M. R.osoba_fizycznapokrzywdzony
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (14)

Główne

k.p.s.w. art. 93 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.

k.p.s.w. art. 93 § § 4

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Postępowanie nakazowe jest niedopuszczalne, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 21 § 1 k.p.s.w. (np. uzasadniona wątpliwość co do poczytalności obwinionego).

k.w. art. 45 § § 1

Kodeks wykroczeń

Karalność wykroczenia ustaje po upływie roku od jego popełnienia, a w przypadku wszczęcia postępowania - po upływie 2 lat.

Pomocnicze

k.p.s.w. art. 5 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

W przypadkach wskazanych w ustawie sąd umarza postępowanie.

k.p.s.w. art. 119 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.w. art. 119 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 20 § § 1 i § 2

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 21 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.p.s.w. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.s.w. art. 112

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.s.w. art. 110 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.s.w. art. 111

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.s.w. art. 106

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.s.w. art. 118 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obwiniony przebywał w szpitalu psychiatrycznym w czasie popełnienia czynu. Istniały uzasadnione wątpliwości co do poczytalności obwinionego. Karalność wykroczenia ustała z powodu upływu terminu przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości postępowanie nakazowe jest niedopuszczalne, jeżeli zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok

Skład orzekający

Dariusz Świecki

przewodniczący

Józef Szewczyk

sprawozdawca

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów o postępowaniu nakazowym, kwestie poczytalności sprawcy wykroczenia, przedawnienie karalności wykroczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obwinionego przebywającego w szpitalu psychiatrycznym w czasie popełnienia czynu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur i uwzględnianie stanu psychicznego sprawcy, nawet w przypadku wykroczeń. Pokazuje też, jak Rzecznik Praw Obywatelskich może interweniować w obronie obywatela.

Wyrok nakazowy uchylony: czy szpital psychiatryczny chroni przed odpowiedzialnością za kradzież?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KK 183/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lipca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący) SSN Józef Szewczyk (sprawozdawca) SSN Eugeniusz Wildowicz Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka w sprawie K. K. obwinionego z art. 119 § 1 k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. z dniu 16 lipca 2013 r. kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 28 stycznia 2011 r., I. uchyla wyrok w zaskarżonej części i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umarza postępowanie przeciwko K.K.; II. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE 2 Wyrokiem nakazowym z dnia 28 stycznia 2011 roku, Sąd Rejonowy w B. uznał K. K. za winnego, tego że w dniu 23 października 2010 r. około godziny 11.50 w B., przy ul. T., wspólnie i w porozumieniu z W. M. dokonał kradzieży jednej kraty stalowej okiennej o wartości 82 zł na szkodę M. R., to jest czynu z art. 119 § 1 k.w. i za to na podstawie art. 119 § 1 k.w. w zw. z art. 20 § 1 i § 2 k.w. i art. 21 § 1 k.w. wymierzył mu karę miesiąca ograniczenia wolności, zobowiązując go w okresie jej trwania do wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin. Przedmiotowy wyrok nie został zaskarżony i stał się prawomocny z dniem 10 lutego 2011 r. Od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego z dnia 28 stycznia 2011 r., kasację wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 110 § 1 k.p.s.w. zaskarżył powyższy wyrok w części, dotyczącej obwinionego K. K., na jego korzyść, w całości. W oparciu o treść art. 111 k.p.s.w. i art. 112 k.p.s.w. w zw. z art. 106 a k.p.s.w. wyrokowi temu zarzucił rażące i mogące mieć istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa karnego procesowego, to jest art. 93 § 2 k.p.s.w., poprzez wydanie w stosunku do obwinionego K. K. wyroku nakazowego w sytuacji, gdy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wina i okoliczności przypisanego obwinionemu czynu budziły wątpliwości i wniósł o : 1) dopuszczenie dowodu z Karty Leczenia Szpitalnego obwinionego K. K., wystawionych przez Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w […], co do okoliczności leczenia się psychiatrycznego przez obwinionego; 2) uchylenie zaskarżonego wyroku, w części dotyczącej obwinionego K. K. i umorzenie postępowania przeciwko niemu z powodu ustania karalności przypisanego mu czynu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna. Zgodnie z treścią art. 93 § 2 k.p.s.w. orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. Materiały dotyczące przypisanego obwinionemu wykroczenia zostały wyłączone z postępowania prowadzonego w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstw z art. 278 § 1 k.k. K. K. przesłuchany w charakterze podejrzanego nie 3 przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i wyjaśnił, że nie było go na miejscu zdarzenia. W protokole przesłuchania wskazano również, że K. K. leczy się psychiatrycznie. Jak wynika z dowodu ujawnionego w postępowaniu kasacyjnym - Karty Informacyjnej Leczenia Szpitalnego K. K., w okresie od 22 października 2010 roku do 26 października 2010 roku oraz od 26 października 2010 roku do 10 listopada 2010 roku przebywał on w Wojewódzkim Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych […]. W karcie widnieje zapis: „W wywiadzie liczne próby samobójcze, samookaleczenia. Osobowość głęboko zaburzona. Podaje, że słyszy głosy, które namawiają go do samobójstwa”. Z Karty tej wynika również, że K. K. został przeniesiony na oddział psychiatryczny w celu kontynuowania diagnostyki i leczenia. Informacje te pozwalają na przyjęcie, że zaburzenia czynności psychicznych, które wystąpiły u obwinionego były poważne. K. K. przebywając w dniu 23 października 2010 roku w Szpitalu Psychiatrycznym nie mógł dopuścić się przypisanego mu wykroczenia. Ponadto istniały uzasadnione wątpliwości co do poczytalności obwinionego. Stosownie do treści art. 93 § 4 k.p.s.w. postępowanie nakazowe jest niedopuszczalne, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 21 § 1 k.p.s.w czyli sytuacje w których obwiniony musi mieć obrońcę w toku postępowania (jest głuchy, niemy lub niewidomy albo zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności). Wskazane wyżej okoliczności dowodzą, iż zaskarżony wyrok zapadł z rażącą obrazą art. 93 § 2 i § 4 k.p.s.w., która mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, gdyż wina oraz okoliczności przypisanego obwinionemu czynu budziły wątpliwości. Z treści art. 45 § 1 k.w. wynika, że karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, a jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Ponieważ przypisany obwinionemu czyn popełniony został w dniu 23 października 2010 roku, to jego karalność ustała w dniu 23 października 2012 roku. 4 Podsumowując, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umorzył postępowanie w sprawie wobec upływu terminu przedawnienia orzekania. Na podstawie art. 118 § 2 k.p.s.w. kosztami postępowania w sprawie obciążono Skarb Państwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI