III KK 183/13

Sąd Najwyższy2013-07-16
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
postępowanie nakazowekasacjaustanie karalnościpoczytalnośćzaburzenia psychiczneSąd NajwyższyRzecznik Praw Obywatelskich

Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie wobec obwinionego z powodu ustania karalności wykroczenia, stwierdzając rażące naruszenie przepisów o postępowaniu nakazowym.

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w B., który skazał K. K. za kradzież kraty okiennej. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że wydanie wyroku nakazowego było niedopuszczalne, ponieważ istniały wątpliwości co do winy i poczytalności obwinionego, który w czasie popełnienia czynu przebywał w szpitalu psychiatrycznym. Dodatkowo, Sąd Najwyższy stwierdził, że karalność wykroczenia ustała z powodu upływu czasu.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w B., który uznał K. K. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. (kradzież kraty stalowej). Kasacja została wniesiona na korzyść obwinionego z zarzutem rażącego naruszenia prawa procesowego, w szczególności art. 93 § 2 k.p.s.w., poprzez wydanie wyroku nakazowego mimo wątpliwości co do winy i okoliczności czynu. Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji kasacji, wskazując, że postępowanie nakazowe jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wina i okoliczności czynu nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie, materiały dowodowe, w tym karta leczenia szpitalnego K. K. w szpitalu psychiatrycznym w okresie popełnienia zarzucanego czynu, wskazywały na poważne zaburzenia psychiczne obwinionego oraz istnienie uzasadnionych wątpliwości co do jego poczytalności. Zgodnie z art. 93 § 4 k.p.s.w. w zw. z art. 21 § 1 k.p.s.w., postępowanie nakazowe jest niedopuszczalne w takich sytuacjach. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że karalność wykroczenia ustała z dniem 23 października 2012 r. na podstawie art. 45 § 1 k.w., ponieważ od popełnienia czynu upłynął rok. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie przeciwko K. K. na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nakazowe jest niedopuszczalne, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego budzą wątpliwości lub zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że art. 93 § 2 i § 4 k.p.s.w. wyraźnie ograniczają możliwość stosowania postępowania nakazowego. W przypadku wątpliwości co do winy, okoliczności czynu lub poczytalności obwinionego, należy zastosować zwykłe postępowanie karne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

K. K.

Strony

NazwaTypRola
K. K.osoba_fizycznaobwiniony
W. M.osoba_fizycznawspółsprawca
M. R.osoba_fizycznapokrzywdzony
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (11)

Główne

k.p.s.w. art. 93 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.

k.p.s.w. art. 93 § § 4

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Postępowanie nakazowe jest niedopuszczalne, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 21 § 1 k.p.s.w.

k.w. art. 45 § § 1

Kodeks wykroczeń

Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, a jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu.

Pomocnicze

k.p.s.w. art. 21 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Obwiniony musi mieć obrońcę w toku postępowania, jeżeli jest głuchy, niemy lub niewidomy albo zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności.

k.w. art. 119 § § 1

Kodeks wykroczeń

Dotyczy czynu kradzieży.

k.p.s.w. art. 5 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Umorzenie postępowania.

k.p.s.w. art. 110 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Dotyczy zaskarżenia wyroku.

k.p.s.w. art. 111

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Dotyczy podstaw kasacji.

k.p.s.w. art. 112

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Dotyczy podstaw kasacji.

k.p.s.w. art. 106

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Dotyczy podstaw kasacji.

k.p.s.w. art. 118 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Dotyczy kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie wyroku nakazowego mimo wątpliwości co do winy i poczytalności obwinionego. Ustanie karalności wykroczenia z powodu upływu terminu.

Godne uwagi sformułowania

orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok

Skład orzekający

Dariusz Świecki

przewodniczący

Józef Szewczyk

sprawozdawca

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów o postępowaniu nakazowym, dopuszczalność postępowania nakazowego, kwestie poczytalności w sprawach o wykroczenia, przedawnienie karalności wykroczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obwinionego przebywającego w szpitalu psychiatrycznym w czasie popełnienia czynu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur i uwzględnianie stanu psychicznego sprawcy, nawet w sprawach o wykroczenia. Pokazuje też rolę Rzecznika Praw Obywatelskich w ochronie praw jednostki.

Czy można skazać za kradzież osobę, która w tym czasie leczyła się psychiatrycznie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KK 183/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 lipca 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)
‎
SSN Józef Szewczyk (sprawozdawca)
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz
Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka
w sprawie
K. K.
obwinionego z art. 119 § 1 k.w.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w.
z dniu 16 lipca 2013 r.
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść obwinionego
od wyroku Sądu Rejonowego w B.
z dnia 28 stycznia 2011 r.,
I. uchyla wyrok w zaskarżonej części i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umarza postępowanie przeciwko K.K.;
II. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Wyrokiem nakazowym z dnia 28 stycznia 2011 roku, Sąd Rejonowy w B. uznał K. K. za winnego, tego że w dniu 23 października 2010 r. około godziny 11.50 w B., przy ul. T., wspólnie i w porozumieniu z W. M. dokonał kradzieży jednej kraty stalowej okiennej o wartości 82 zł na szkodę M. R., to jest czynu z art. 119 § 1 k.w. i za to na podstawie art. 119 § 1 k.w. w zw. z art. 20 § 1 i § 2 k.w. i art. 21 § 1 k.w. wymierzył mu karę miesiąca ograniczenia wolności, zobowiązując go w okresie jej trwania do wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin. Przedmiotowy wyrok nie został zaskarżony i stał się prawomocny z dniem 10 lutego 2011 r.
Od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego z dnia 28 stycznia 2011 r., kasację wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich.
Na podstawie art. 110 § 1 k.p.s.w. zaskarżył powyższy wyrok w części, dotyczącej obwinionego K. K., na jego korzyść, w całości.
W oparciu o treść art. 111 k.p.s.w. i art. 112 k.p.s.w. w zw. z art. 106 a k.p.s.w. wyrokowi temu zarzucił rażące i mogące mieć istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa karnego procesowego, to jest art. 93 § 2 k.p.s.w., poprzez wydanie w stosunku do obwinionego K. K. wyroku nakazowego w sytuacji, gdy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wina i okoliczności przypisanego obwinionemu czynu budziły wątpliwości i wniósł o :
1)
dopuszczenie dowodu z Karty Leczenia Szpitalnego obwinionego K. K., wystawionych przez Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w […], co do okoliczności leczenia się psychiatrycznego przez obwinionego;
2)
uchylenie zaskarżonego wyroku, w części dotyczącej obwinionego K. K. i umorzenie postępowania przeciwko niemu z powodu ustania karalności przypisanego mu czynu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna.
Zgodnie z treścią art. 93 § 2 k.p.s.w. orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
Materiały dotyczące przypisanego obwinionemu wykroczenia zostały wyłączone z postępowania prowadzonego w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstw z art. 278 § 1 k.k. K. K. przesłuchany w charakterze podejrzanego nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i wyjaśnił, że nie było go na miejscu zdarzenia. W protokole przesłuchania wskazano również, że K. K. leczy się
psychiatrycznie.
Jak wynika z dowodu ujawnionego w postępowaniu kasacyjnym - Karty Informacyjnej Leczenia Szpitalnego K. K., w okresie od 22 października 2010 roku do 26 października 2010 roku oraz od 26 października 2010 roku do 10 listopada 2010 roku przebywał on w Wojewódzkim Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych […]. W karcie widnieje zapis: „W wywiadzie liczne próby samobójcze, samookaleczenia. Osobowość głęboko zaburzona. Podaje, że słyszy głosy, które namawiają go do samobójstwa”. Z Karty tej wynika również, że K. K. został przeniesiony na oddział psychiatryczny w celu kontynuowania diagnostyki i leczenia. Informacje te pozwalają na przyjęcie, że zaburzenia czynności psychicznych, które wystąpiły u obwinionego były poważne. K. K. przebywając w dniu 23 października 2010 roku w Szpitalu Psychiatrycznym nie mógł dopuścić się przypisanego mu wykroczenia. Ponadto istniały uzasadnione wątpliwości co do poczytalności obwinionego.
Stosownie do treści art. 93 § 4 k.p.s.w. postępowanie nakazowe jest niedopuszczalne, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 21 § 1 k.p.s.w czyli sytuacje w których obwiniony musi mieć obrońcę w toku postępowania (jest głuchy, niemy lub niewidomy albo zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności).
Wskazane wyżej okoliczności dowodzą, iż zaskarżony wyrok zapadł z rażącą obrazą art. 93 § 2 i § 4 k.p.s.w., która mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, gdyż wina oraz okoliczności przypisanego obwinionemu czynu budziły wątpliwości.
Z treści art. 45 § 1 k.w. wynika, że karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, a jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Ponieważ przypisany obwinionemu czyn popełniony został w dniu 23 października 2010 roku, to jego karalność ustała w dniu 23 października 2012 roku.
Podsumowując, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umorzył postępowanie w sprawie wobec upływu terminu przedawnienia orzekania.
Na podstawie art. 118 § 2 k.p.s.w. kosztami postępowania w sprawie obciążono Skarb Państwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI