III KK 182/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego od wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w B. z dnia 24 stycznia 1947 r., sygn. akt R. …/46, którym C. G. został skazany za przestępstwo z art. 3 lit. a) Dekretu o ochronie Państwa na karę 7 lat więzienia. Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w szczególności nieuwzględnienie, że czyn skazanego stanowił wykonanie rozkazu w sprawach służbowych, za co nie podlegał karze. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że Wojskowy Sąd Rejonowy rażąco naruszył art. 5 k.w.p.k. i art. 240 k.w.p.k., nie uwzględniając całokształtu okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego. Sąd niższej instancji ustalił, że C. G. działał na rozkaz przełożonego, ale nie zastosował art. 21 § 1 k.k.W.P., który wyłączał karalność żołnierza wykonującego rozkaz w sprawach służbowych, chyba że rozkaz był oczywiście przestępczy lub został przekroczony. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z obecnym art. 318 k.k., wykonanie rozkazu, jeśli podwładny nie miał świadomości jego bezprawności, stanowi okoliczność wyłączającą popełnienie przestępstwa. Ponieważ obecne przepisy są względniejsze dla sprawcy, Sąd Najwyższy, stosując art. 4 § 1 k.k., uchylił zaskarżony wyrok w pkt 1 i uniewinnił C. G. od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa. Wniosek kasacji o umorzenie postępowania nie został uwzględniony, ponieważ właściwym rozstrzygnięciem w tej sytuacji była uniewinnienie na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących działania na rozkaz w prawie karnym wojskowym oraz stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy.
Dotyczy specyficznego kontekstu prawnego z okresu powojennego i jego interpretacji w świetle współczesnych przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy żołnierz, który dopuścił się czynu będącego wykonaniem rozkazu w sprawach służbowych, podlega karze, jeśli rozkaz ten nie był oczywiście przestępczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żołnierz, który dopuszcza się czynu będącego wykonaniem rozkazu w sprawach służbowych, nie podlega karze, o ile rozkaz nie był oczywiście przestępczy i nie został przekroczony. Obecnie obowiązujący art. 318 k.k. stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa, jeśli działał na rozkaz, a nie miał świadomości jego bezprawności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd niższej instancji rażąco naruszył przepisy, nie uwzględniając faktu, że skazany działał na rozkaz przełożonego. Zastosowanie art. 21 § 1 k.k.W.P. (obowiązującego w czasie czynu) lub art. 318 k.k. (obowiązującego w czasie orzekania) prowadzi do wniosku o braku odpowiedzialności karnej skazanego, gdyż nie miał on świadomości bezprawności rozkazu.
Jaka jest właściwa procedura w przypadku ujawnienia okoliczności wyłączającej przestępstwo po rozpoczęciu przewodu sądowego w świetle nowej ustawy karnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku ujawnienia okoliczności wyłączającej przestępstwo po rozpoczęciu przewodu sądowego, należy zastosować przepisy nowej ustawy karnej, co w sytuacji, gdy nowa ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa, skutkuje uniewinnieniem oskarżonego na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek kasacji o umorzenie postępowania był nieprawidłowy, ponieważ nowsze, względniejsze przepisy (art. 318 k.k.) prowadzą do uniewinnienia, a nie umorzenia postępowania, gdy okoliczność wyłączająca przestępstwo ujawni się po rozpoczęciu przewodu sądowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. G. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (20)
Główne
Dekret o ochronie Państwa art. 3 lit. a)
Przepis określający przestępstwo zamachu na funkcjonariuszy straży więziennej.
k.w.p.k. art. 5
Kodeks Wojskowego Postępowania Karnego
Obowiązek sądu uwzględniania okoliczności przemawiających za i przeciw oskarżonemu.
k.w.p.k. art. 240
Kodeks Wojskowego Postępowania Karnego
Podstawa orzeczenia oparta na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego.
k.k.W.P. art. 5
Kodeks Karny Wojska Polskiego
Uznawanie za żołnierzy osób pracujących w dziedzinach zmilitaryzowanych.
k.k.W.P. art. 76
Kodeks Karny Wojska Polskiego
Stosowanie przepisów k.k.W.P. do żołnierzy.
k.k.W.P. art. 21 § 1
Kodeks Karny Wojska Polskiego
Wyłączenie karalności żołnierza wykonującego rozkaz w sprawach służbowych, chyba że rozkaz jest oczywiście przestępczy lub został przekroczony.
k.k.W.P. art. 21 § 2
Kodeks Karny Wojska Polskiego
Wyłączenie stosowania § 1, jeżeli przestępstwo wynikło wskutek przekroczenia rozkazu.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks Karny
Zasada stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy.
k.k. art. 318
Kodeks Karny
Nie popełnia przestępstwa żołnierz, który dopuszcza się czynu zabronionego będącego wykonaniem rozkazu, chyba że wykonując rozkaz umyślnie popełnia przestępstwo.
k.p.k. art. 414 § 1
Kodeks Postępowania Karnego
Uniewinnienie w przypadku ujawnienia okoliczności wyłączającej przestępstwo.
k.p.k. art. 17 § 1 pkt 2
Kodeks Postępowania Karnego
Umorzenie postępowania w przypadku, gdy czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego lub ustawa stanowi inaczej.
Pomocnicze
k.k.W.P. art. 115 § 1 i 2
Kodeks Karny Wojska Polskiego
Przepis dotyczący samowolnego opuszczenia stanowiska służbowego.
k.k.W.P. art. 118 § 1
Kodeks Karny Wojska Polskiego
Przepis określający karę za samowolne opuszczenie stanowiska służbowego.
k.k.W.P. art. 32 § 2
Kodeks Karny Wojska Polskiego
Przepis dotyczący kary łącznej.
k.k.W.P. art. 33 § 1 i 3
Kodeks Karny Wojska Polskiego
Przepis dotyczący kary łącznej.
Ustawa o amnestii art. 14 § 2
Przepis dotyczący darowania kar w ramach amnestii.
Ustawa o amnestii art. 5 § 1 pkt 1a
Przepis dotyczący darowania kar w ramach amnestii.
k.k. art. 317 § 3
Kodeks Karny
Odpowiednie stosowanie przepisów części wojskowej Kodeksu karnego do innych osób, jeżeli ustawa tak stanowi.
Ustawa o Służbie Więziennej art. 158
Przewiduje odpowiednie zastosowanie art. 318 k.k. do funkcjonariuszy Służby Więziennej.
k.p.k. art. 636 pkt 2
Kodeks Postępowania Karnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu w przypadku uwzględnienia kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czyn skazanego stanowił wykonanie rozkazu w sprawach służbowych. • Skazany nie podlegał karze na podstawie art. 21 § 1 k.k.W.P. lub art. 318 k.k. • Sąd niższej instancji nie uwzględnił całokształtu okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego.
Godne uwagi sformułowania
rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego • rażąca obraza prawa materialnego • kontratyp wykonania rozkazu • nie popełnia przestępstwa żołnierz, który dopuszcza się czynu zabronionego będącego wykonaniem rozkazu
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący
Małgorzata Gierszon
sprawozdawca
Andrzej Tomczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących działania na rozkaz w prawie karnym wojskowym oraz stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego kontekstu prawnego z okresu powojennego i jego interpretacji w świetle współczesnych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy historycznego orzeczenia z okresu powojennego, które zostało skorygowane przez Sąd Najwyższy po wielu latach, co pokazuje ewolucję prawa i możliwość naprawiania błędów przeszłości.
“Po 70 latach Sąd Najwyższy uniewinnił skazanego za czyny z okresu powojennego: kluczowe było działanie na rozkaz.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.