Orzeczenie · 2024-11-07

III KK 179/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-11-07
SNKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościWysokanajwyższy
postępowanie karnesubsydiarny akt oskarżenianowelizacja k.p.k.przepisy przejściowesąd najwyższykasacjascalanie gruntówfunkcjonariusz publiczny

Sąd Najwyższy rozpoznał kasacje wniesione przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych subsydiarnych i ubocznych od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Mielcu uniewinniający oskarżonego Z. T. od zarzutu niedopełnienia obowiązków jako Starosty Powiatu M. w związku z postępowaniem scaleniowym gruntów. Sąd Okręgowy umorzył postępowanie, opierając się na art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., uznając brak skargi uprawnionego oskarżyciela. Sąd Najwyższy uznał kasacje za zasadne, wskazując na rażące naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Okręgowy. Kluczowym problemem była wykładnia przepisów przejściowych ustawy nowelizacyjnej z dnia 19 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że nowe brzmienie przepisów art. 55 § 1 i art. 330 § 2 k.p.k. miało zastosowanie do sprawy, mimo że postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa zapadło przed wejściem w życie nowelizacji, a pokrzywdzeni nabyli uprawnienie do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia na podstawie przepisów dotychczasowych. Sąd Najwyższy podkreślił, że taka interpretacja jest nieracjonalna, sprzeczna z celem ustawy i zasadą niedziałania prawa wstecz, naruszając tym samym art. 2 Konstytucji RP. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów przejściowych ustawy nowelizacyjnej Kodeksu postępowania karnego z 2019 r. w kontekście subsydiarnego aktu oskarżenia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji intertemporalnej związanej z nowelizacją k.p.k. z 2019 r.

Zagadnienia prawne (1)

Jakie przepisy prawa procesowego (dotychczasowe czy nowe) należy stosować do oceny uprawnienia do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, gdy postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego zapadło przed wejściem w życie nowelizacji Kodeksu postępowania karnego, a zażalenie na to postanowienie zostało wniesione przed tą datą?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Do oceny uprawnienia do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia należy stosować przepisy Kodeksu postępowania karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie nowelizacji z dnia 19 lipca 2019 r., jeżeli postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego zapadło przed tą datą, a pokrzywdzony uzyskał pouczenie o prawie do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia art. 11 ustawy nowelizacyjnej dokonana przez Sąd Okręgowy była błędna. Stosowanie nowych przepisów do sytuacji, gdy uprawnienie do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia powstało na gruncie przepisów dotychczasowych, jest nieracjonalne, sprzeczne z celem ustawy i zasadą niedziałania prawa wstecz.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżyciele posiłkowi subsydiarni i uboczni

Strony

NazwaTypRola
Z. T.osoba_fizycznaoskarżony
J. Z.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy subsydiarny
M. P.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy subsydiarny
K. Ś.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy uboczny
H. K.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy uboczny
D. B.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy uboczny
A. D.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy uboczny
Z. T.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy uboczny
M. W.osoba_fizycznaoskarżony
J. K.osoba_fizycznaoskarżony
K. K.osoba_fizycznaoskarżony
R. P.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (9)

Główne

k.k. art. 231 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 9

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 55 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 330 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

Dz. U. z 2019 r., poz. 1694 art. 11

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego i innych ustaw

Przepis ten reguluje stosowanie przepisów dotychczasowych do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji.

Dz. U. z 2019 r., poz. 1694 art. 8

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego i innych ustaw

Dz. U. z 2019 r., poz. 1694 art. 7

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego i innych ustaw

k.p.k. art. 2

Kodeks postępowania karnego

Zasada państwa prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia przepisów przejściowych ustawy nowelizacyjnej Kodeksu postępowania karnego przez Sąd Okręgowy. • Niewłaściwe zastosowanie nowych przepisów do sytuacji, gdy uprawnienie do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia powstało na gruncie przepisów dotychczasowych. • Naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (retroakcji).

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie przepisów prawa procesowego • wykładnia art. 11 ustawy nowelizacyjnej dokonana przez Sąd Okręgowy jest chybiona • wynik interpretacyjny nie dający się zaakceptować • pomijającego reguły wykładni systemowej oraz celowościowej • koncepcja wykładni art. 11 ustawy nowelizacyjnej prowadzi wręcz do absurdu • naruszenie rudymentarnej reguły zakazu retroakcji

Skład orzekający

Piotr Mirek

przewodniczący

Tomasz Artymiuk

sprawozdawca

Zbigniew Puszkarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy nowelizacyjnej Kodeksu postępowania karnego z 2019 r. w kontekście subsydiarnego aktu oskarżenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji intertemporalnej związanej z nowelizacją k.p.k. z 2019 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej związanej z nowelizacją przepisów karnych i jej wpływem na prawa pokrzywdzonych, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy: Jak nowe przepisy k.p.k. nie mogą pozbawiać praw pokrzywdzonych?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst