III KK 163/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść podejrzanego M. P. od postanowienia Sądu Rejonowego w B., które utrzymało w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia. Dochodzenie zostało umorzone w dwóch punktach: pierwszy dotyczył zarzutu naruszenia czynności narządu ciała i spowodowania średniego uszczerbku na zdrowiu G. R. w Wielkiej Brytanii (art. 160 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k.), a drugi groźby karalnej wobec G. R. w Polsce (art. 190 § 1 k.k.). Kasacja zarzucała rażące naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. przez zaniechanie prawidłowej kontroli odwoławczej i nierozważenie zarzutów zażaleniowych, co doprowadziło do utrzymania w mocy rozstrzygnięć wydanych wbrew art. 114 § 1 k.k. w zw. z art. 54 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen (KWUS) oraz art. 297 § 1 pkt 1 i 4 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Wskazał, że sąd odwoławczy nie sprostał obowiązkom wynikającym z przepisów proceduralnych, nie rozważył wszystkich wniosków i zarzutów zażalenia, w tym dotyczących zasady ne bis in idem w odniesieniu do czynu popełnionego w Wielkiej Brytanii. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania przez organ innego państwa członkowskiego UE, jeśli kończy postępowanie co do tego samego czynu tej samej osoby i wywołuje stan rzeczy osądzonej, stoi na przeszkodzie postępowaniu w Polsce. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na niejednoznaczność decyzji brytyjskiego prokuratora i konieczność uzyskania informacji od władz Zjednoczonego Królestwa w trybie pomocy prawnej, aby ustalić, czy brytyjskie umorzenie wyłącza dopuszczalność dalszego ścigania. Ponadto, sąd odwoławczy zignorował zarzuty dotyczące groźby karalnej, mimo istnienia sprzecznych dowodów i braku oceny ich wiarygodności przez prokuratora. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność wystąpienia o pomoc prawną i dokonania prawidłowej oceny prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady ne bis in idem w kontekście orzeczeń organów państw członkowskich UE, wymogi kontroli odwoławczej w sprawach karnych, ocena dowodów przy umorzeniu postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania przez organ zagraniczny i konieczności ustalenia jego skutków prawnych w Polsce. Wymaga analizy prawa krajowego państwa wydającego orzeczenie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umorzenie postępowania karnego przez organ innego państwa członkowskiego UE, które nie rozstrzygnęło sprawy co do istoty, wyłącza dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania karnego w Polsce na podstawie zasady ne bis in idem (art. 114 § 3 k.k. w zw. z art. 54 KWUS)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli orzeczenie o umorzeniu nie powoduje definitywnie wygaśnięcia prawa oskarżyciela publicznego do oskarżenia i nie stanowi przeszkody dla nowego postępowania karnego w państwie wydającym orzeczenie, a także jeśli nie zostało ustalone, czy w prawie krajowym tego państwa jest ono uważane za prawomocne i wiążące oraz zapewnia ochronę wynikającą z zasady ne bis in idem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, wskazując, że zakaz ne bis in idem nie stosuje się do orzeczeń o umorzeniu, które nie kończą definitywnie postępowania. Podkreślono konieczność ustalenia, czy w prawie krajowym państwa wydającego orzeczenie o umorzeniu jest ono uważane za prawomocne i wiążące oraz czy zapewnia ochronę wynikającą z zasady ne bis in idem. W przypadku niejednoznaczności decyzji brytyjskiego prokuratora, konieczne jest wystąpienie o pomoc prawną.
Czy sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał zażalenie na postanowienie o umorzeniu dochodzenia, rozważając wszystkie zarzuty i wnioski strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy naruszył art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., zaniechając prawidłowej kontroli odwoławczej i nierozważenia zarzutów zażaleniowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd odwoławczy nie sprostał obowiązkom wynikającym z przepisów proceduralnych, nie rozważył wszystkich wniosków i zarzutów zawartych w zażaleniu, w tym dotyczących zasady ne bis in idem oraz istnienia tzw. faktycznej podstawy procesu.
Czy sąd odwoławczy prawidłowo ocenił podstawę umorzenia dochodzenia w sprawie groźby karalnej (art. 190 § 1 k.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy zignorował wywody strony zażaleniowej i nie dokonał oceny dowodów, co doprowadziło do błędnego utrzymania w mocy postanowienia o umorzeniu.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy nie wypowiedział się na temat wiarygodności sprzecznych zeznań świadków i wyjaśnień podejrzanego, ograniczając się do stwierdzenia braku danych uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu, co stanowiło naruszenie przepisów proceduralnych i opaczne rozumienie zasady in dubio pro reo.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. P. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| G. R. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Prokuratura Generalna | organ_państwowy | wnioskodawca (kasacja) |
| Prokuratura Rejonowa w B. | organ_państwowy | organ prowadzący postępowanie przygotowawcze |
| Sąd Rejonowy w B. | organ_państwowy | sąd pierwszej instancji (zażaleniowy) |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 114 § § 3
Kodeks karny
Pomocnicze
k.k. art. 157 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 160 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 190 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 297 § § 1 pkt 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 521 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 114 § § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażące naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. przez zaniechanie prawidłowej kontroli odwoławczej i nierozważenie zarzutów zażaleniowych. • Utrzymanie w mocy rozstrzygnięć wydanych wbrew art. 114 § 1 k.k. w zw. z art. 54 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen. • Niewłaściwa ocena podstaw umorzenia dochodzenia w sprawie groźby karalnej, w tym brak analizy dowodów i wiarygodności zeznań.
Godne uwagi sformułowania
sąd w trakcie rozpatrywania zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego obowiązany jest rozważyć wszystkie wnioski i zarzuty w nim wskazane, a w uzasadnieniu swego orzeczenia podać, dlaczego uznał je za zasadne albo niezasadne • nie sposób wykluczyć, że prokurator Zjednoczonego Królestwa umorzył postępowanie głównie ze względu na wyjazd stron z Wielkiej Brytanii, a więc z powodu ściśle formalnego, który w Polsce traktowany jest jako przyczyna zawieszenia postępowania • takie podejście, będące w gruncie rzeczy posłużeniem się w jakimś stopniu obcą nowoczesnym systemom prawnym zasadą legalnej oceny dowodów i opacznie rozumianą zasadą in dubio pro reo, musiało spotkać się ze strony instancji kasacyjnej ze zdecydowaną krytyką
Skład orzekający
Rafał Malarski
przewodniczący-sprawozdawca
Jarosław Matras
członek
Barbara Skoczkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ne bis in idem w kontekście orzeczeń organów państw członkowskich UE, wymogi kontroli odwoławczej w sprawach karnych, ocena dowodów przy umorzeniu postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania przez organ zagraniczny i konieczności ustalenia jego skutków prawnych w Polsce. Wymaga analizy prawa krajowego państwa wydającego orzeczenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji zasady ne bis in idem w kontekście międzynarodowym (UE) oraz błędów proceduralnych popełnionych przez sądy niższych instancji, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Czy zagraniczne umorzenie postępowania chroni przed polskim sądem? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasadę ne bis in idem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.