III KK 154/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionych przez obrońców H.A. od wyroku Sądu Okręgowego w L., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. skazujący H.A. m.in. za czyn z art. 303 § 1 k.k. (nierzetelne prowadzenie dokumentacji księgowej i wyrządzenie szkody). Obrońcy zarzucili rażące naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., wskazując na brak wniosku o ściganie ze strony pokrzywdzonej Spółdzielni Mieszkaniowej, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasacje, stwierdził, że czyn z art. 303 § 1 k.k. jest przestępstwem wnioskowym, ściganym na wniosek pokrzywdzonego, gdy pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa. Analiza akt sprawy wykazała brak jednoznacznego wniosku o ściganie ze strony Spółdzielni. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji powinny były umorzyć postępowanie w tej części. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania za czyn z art. 303 § 1 k.k., umorzył postępowanie w tej części na podstawie art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., obciążył kosztami procesu Skarb Państwa i zarządził zwrot uiszczonych opłat od kasacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazanie na konieczność formalnego złożenia wniosku o ściganie w sprawach przestępstw wnioskowych, nawet jeśli z innych dokumentów wynika podejrzenie popełnienia czynu i chęć ukarania sprawcy. Podkreślenie roli art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. i art. 433 § 1 k.p.k. w kontroli kasacyjnej.
Dotyczy wyłącznie przestępstw ściganych na wniosek pokrzywdzonego, gdy pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak wniosku o ściganie ze strony pokrzywdzonego, gdy ustawa uzależnia ściganie od takiego wniosku, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, obligującą do umorzenia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak wniosku o ściganie ze strony pokrzywdzonego, gdy ustawa uzależnia prowadzenie postępowania od złożenia takiego wniosku, obliguje do umorzenia postępowania jako bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Uzasadnienie
Przepis art. 303 § 4 k.k. stanowi, że czyn z art. 303 § 1 k.k. jest ścigany na wniosek pokrzywdzonego, gdy pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa. Brak takiego wniosku obliguje sąd do umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., a jego uwzględnienie przez sąd odwoławczy jest obowiązkiem wynikającym z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. oraz art. 433 § 1 k.p.k.
Czy protokoły zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchań świadka mogą być utożsamiane z wnioskiem o ściganie w sprawie przestępstwa ściganego na wniosek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ogólnikowe stwierdzenia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa i chęci ścigania nie mogą być utożsamiane z jednoznacznie wyrażonym wnioskiem o ściganie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że twierdzenia prokuratora o istnieniu woli ścigania wyrażonej w protokołach są ogólnikowe i nie przytaczają konkretnych wypowiedzi wskazujących na wolę ścigania. Zacytowane fragmenty protokołów nie zawierały jasnego wniosku o ściganie, a jedynie zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H.A. | osoba_fizyczna | skazana |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. | instytucja | pokrzywdzony |
Przepisy (12)
Główne
k.k. art. 303 § 1
Kodeks karny
Przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego, gdy pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa.
k.k. art. 303 § 4
Kodeks karny
Stanowi, że czyn z art. 303 § 1 k.k. jest ścigany na wniosek pokrzywdzonego.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 10 - Okoliczność wyłączająca postępowanie, w tym brak wniosku o ściganie.
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje organowi a quem wyjść poza granice podniesionych w apelacji zarzutów w przypadku wystąpienia okoliczności wyłączającej postępowanie.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 9 - Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym wydanie wyroku skazującego mimo istnienia okoliczności wyłączającej postępowanie.
Pomocnicze
k.k. art. 276
Kodeks karny
u.o.r. art. 77
Ustawa o rachunkowości
pkt 1 - Podawanie w księgach rachunkowych nierzetelnych danych.
k.k. art. 41 § 1
Kodeks karny
Orzekanie środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu.
k.k. art. 46 § 1
Kodeks karny
Orzekanie obowiązku naprawienia szkody.
k.p.k. art. 624 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zwolnienie od kosztów sądowych.
k.p.k. art. 632
Kodeks postępowania karnego
pkt 2 - Obciążenie kosztami procesu Skarbu Państwa.
k.p.k. art. 527 § 4
Kodeks postępowania karnego
Zwrot opłaty od kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wniosku o ściganie ze strony pokrzywdzonego w sprawie przestępstwa ściganego na wniosek, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.). • Niewłaściwa kontrola odwoławcza przez sąd okręgowy, który nie uwzględnił braku wniosku o ściganie (art. 433 § 1 k.p.k.).
Odrzucone argumenty
Argumentacja prokuratora, że protokoły zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchań świadka stanowiły wniosek o ściganie. • Argumenty obrońców dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych i obrazie przepisów prawa materialnego (nie były rozpatrywane ze względu na uwzględnienie zarzutu procesowego).
Godne uwagi sformułowania
brak wniosku uprawnionej osoby o ściganie sprawcy, gdy ustawa uzależnia prowadzenie postępowania od złożenia takiego wniosku, obliguje, zgodnie z art. 433 § 1 in fine k.p.k., organ a quem do wyjścia poza granice podniesionych w apelacji zarzutów • nie budzi wątpliwości, że dokumentami manifestującymi ze strony pokrzywdzonej spółdzielni reprezentowanej przez jej prezesa, wolę ścigania i ukarania H.A. za czyn polegający na prowadzeniu dokumentacji księgowej pokrzywdzonej w sposób nierzetelny, przez co wyrządziła ona szkodę majątkową na mieniu spółdzielni, stanowią znajdujące się w aktach sprawy protokoły zawiadomienia o przestępstwie oraz przesłuchań K.K. w charakterze świadka
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
przewodniczący
Małgorzata Gierszon
członek
Zbigniew Puszkarski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazanie na konieczność formalnego złożenia wniosku o ściganie w sprawach przestępstw wnioskowych, nawet jeśli z innych dokumentów wynika podejrzenie popełnienia czynu i chęć ukarania sprawcy. Podkreślenie roli art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. i art. 433 § 1 k.p.k. w kontroli kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie przestępstw ściganych na wniosek pokrzywdzonego, gdy pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe znaczenie ma formalna strona postępowania karnego, a konkretnie złożenie wniosku o ściganie, nawet w sytuacji, gdy dowody wskazują na popełnienie przestępstwa. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych.
“Brak wniosku o ściganie: jak formalność zniweczyła skazanie za nierzetelność księgową?”
Dane finansowe
naprawienie szkody: 6837,93 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.