Orzeczenie · 2026-01-09

III KK 144/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-01-09
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegostatus sędziegokrajowa rada sądownictwaniezależność sądownictwaart. 439 k.p.k.art. 6 EKPCzasada rzetelnego procesupraworządność

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanych W.U. i J.U. o wyłączenie sędziego S.S. od udziału w sprawie kasacyjnej sygn. akt III KK 144/25. Wniosek oparty był na zarzutach dotyczących procedury powołania sędziego S.S. na urząd, która była kwestionowana w kontekście niezależności sądownictwa i zgodności z prawem krajowym oraz konwencjami międzynarodowymi. Obrońca powołał się na uchwały Sądu Najwyższego oraz orzecznictwo ETPCz i TSUE, wskazując na potencjalne naruszenie zasady rzetelnego procesu (art. 6 EKPC) i prawa do niezależnego sądu. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym wniosek uznał argumentację obrońcy za w pełni zasadną. Podkreślono, że udział sędziego powołanego w trybie budzącym wątpliwości prawne może skutkować bezwzględną przyczyną odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) oraz naruszeniem art. 6 EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, co może prowadzić do odpowiedzialności finansowej państwa. Sąd stwierdził, że sędzia S.S. powinien zostać wyłączony nie tylko na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., ale wręcz ex lege na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., gdyż rozstrzygnięcie sprawy dotyczy bezpośrednio jego statusu prawnego. Sąd wyraził zdziwienie brakiem złożenia przez sędziego S.S. oświadczenia o wyłączeniu z własnej inicjatywy. W konkluzji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego S.S. od udziału w sprawie, uznając jego udział za naruszający zasady bezstronności i rzetelności postępowania, a także wskazując na ryzyko wznowienia postępowania i odpowiedzialności finansowej państwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego w przypadku wątpliwości co do procedury jego powołania, zwłaszcza w kontekście niezależności sądownictwa i standardów międzynarodowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą KRS i powoływaniem sędziów SN w określonym okresie.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sędzia Sądu Najwyższego powołany na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. powinien zostać wyłączony od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej, jeśli procedura jego powołania jest kwestionowana?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sędzia taki powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie.

Uzasadnienie

Udział sędziego powołanego w trybie budzącym wątpliwości prawne może naruszać zasadę rzetelnego procesu (art. 6 EKPC) i prowadzić do bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), a także naruszać zasadę nemo iudex in causa sua.

Czy orzekanie przez sędziego Sądu Najwyższego powołanego w trybie ustawy o KRS z 2017 r. w sprawie dotyczącej zarzutów opartych na art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. narusza zasadę nemo iudex in causa sua?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi to jawne pogwałcenie tej zasady.

Uzasadnienie

Sędzia, którego status prawny jest bezpośrednio związany z zarzutami dotyczącymi wadliwego powołania sędziów, nie powinien orzekać w sprawie, która może wpłynąć na jego własną pozycję prawną i legitymację.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uwzględniono wniosek o wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
obrońca skazanych

Strony

NazwaTypRola
W.U.osoba_fizycznaskazany
J.U.osoba_fizycznaskazany
S.S.osoba_fizycznasędzia

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wniosku o wyłączenie sędziego.

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wniosku o wyłączenie sędziego.

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna odwoławcza związana z nienależytą obsadą sądu.

k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Wyłączenie sędziego ex lege, gdy rozstrzygnięcie sprawy wpływa na sferę jego praw i obowiązków.

Pomocnicze

ustawa o KRS z 2017 r.

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Ustawa określająca tryb powołania Krajowej Rady Sądownictwa, którego procedura była kwestionowana.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia S.S. został powołany na urząd w procedurze zakwestionowanej w kontekście niezależności sądownictwa. • Udział sędziego powołanego w wadliwym trybie narusza art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz art. 6 EKPC. • Orzekanie przez sędziego S.S. w sprawie dotyczącej zarzutów o wadliwe powołanie sędziów narusza zasadę nemo iudex in causa sua. • Naruszenie przepisów konwencyjnych może prowadzić do odpowiedzialności finansowej państwa.

Godne uwagi sformułowania

nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o KRS z 2017 r. • jawne pogwałcenie zasady nemo iudex in causa sua • sędzia Sądu Najwyższego powołany w niekonstytucyjnym trybie, ma rozstrzygać co do zarzutów kasacyjnych opartych o przepis art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • instrumentalne traktowanie prawa przez sędziów powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w kształcie określonym przepisami ustawy o KRS z 2017 r.

Skład orzekający

Tomasz Artymiuk

przewodniczący

S.S.

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w przypadku wątpliwości co do procedury jego powołania, zwłaszcza w kontekście niezależności sądownictwa i standardów międzynarodowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą KRS i powoływaniem sędziów SN w określonym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 9/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i statusu sędziów Sądu Najwyższego, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziego! Kluczowa decyzja w sprawie praworządności i statusu sędziów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst