III KK 136/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej W. N. od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie, który uniewinnił lekarza J. J. od zarzutu spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pacjentki. Oskarżony był pierwotnie sądzony za czyn z art. 156 § 1 pkt 1 k.k. w związku z art. 192 § 1 k.k. i art. 11 § 2 k.k., polegający na wykonaniu histerektomii zamiast planowanej owariektomii, co miało spowodować ciężki uszczerbek na zdrowiu pacjentki. Sąd Rejonowy warunkowo umorzył postępowanie, zasądzając nawiązkę i koszty. Po apelacjach prokuratora, obrońcy i oskarżycielki posiłkowej, Sąd Okręgowy uniewinnił oskarżonego. Kasacja zarzucała szereg bezwzględnych przyczyn odwoławczych, w tym niewłaściwy skład sądu (zarzuty dotyczące sądów niższych instancji, składu jednoosobowego zamiast ławniczego, sędziego powołanego w trybie kwestionowanych przepisów), rażącą obrazę przepisów postępowania (samodzielne ustalenia faktyczne sądu odwoławczego, zaniechanie rozpoznania zarzutów apelacji, dowolna ocena dowodów) oraz naruszenie prawa materialnego (niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 k.k.). Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Wyjaśnił, że czyn popełniony w 2012 r. był występkiem, a nie zbrodnią, co uzasadniało właściwość rzeczową Sądu Rejonowego. Odniósł się również do kwestii składu sądu w kontekście specustawy COVID-19. Odrzucił zarzuty dotyczące wadliwości powołania sędziego, wskazując na brak konkretnych dowodów naruszenia standardów bezstronności. Stwierdził, że sąd odwoławczy nie dokonał ustaleń faktycznych wbrew opiniom biegłych, a jedynie inaczej ocenił dowody, w tym zgodę pacjentki na zabieg. Podkreślił, że sąd odwoławczy ustosunkował się do zarzutów apelacji, nawet jeśli uzasadnienie było lakoniczne. Odrzucił również zarzut naruszenia prawa materialnego, wskazując na datę wejścia w życie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.k. W konsekwencji, kasacja została oddalona, a koszty postępowania kasacyjnego obciążono oskarżycielkę posiłkową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących właściwości rzeczowej sądów w kontekście nowelizacji prawa karnego, zasady intertemporalne, standardy niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych w nowym trybie, stosowanie specustawy COVID-19 do składu sądu, ocena dowodów w sprawach medycznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacjami przepisów i okresem obowiązywania specustawy COVID-19. Ocena bezstronności sędziego wymaga indywidualnej analizy konkretnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd niższej instancji był właściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy, jeśli czyn popełniony przed nowelizacją kodeksu karnego był występkiem, a po nowelizacji stał się zbrodnią?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd niższej instancji był właściwy rzeczowo, ponieważ czyn popełniony w 2012 roku był występkiem (dolna granica zagrożenia karą poniżej 3 lat pozbawienia wolności), a nie zbrodnią. Właściwość rzeczowa sądu rejonowego była prawidłowa od początku postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że właściwość rzeczowa sądu jest określana na podstawie ustawy obowiązującej w momencie popełnienia czynu. Czyn z art. 156 § 1 pkt 1 k.k. z 2012 r. był występkiem, a nie zbrodnią, co uzasadniało rozpoznanie sprawy przez sąd rejonowy. Późniejsze nowelizacje kodeksu karnego, które podniosły zagrożenie karą i zmieniły kwalifikację czynu na zbrodnię, nie wpływają na pierwotnie ustaloną właściwość rzeczową.
Czy sędzia powołany na stanowisko w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa narusza standardy niezawisłości i bezstronności, prowadząc do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo powołanie sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. nie prowadzi automatycznie do nieważności postępowania. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności w danej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na własne uchwały, stwierdził, że wadliwość procesu powoływania sędziego może prowadzić do nieważności postępowania tylko wtedy, gdy w konkretnych okolicznościach narusza to standardy niezawisłości i bezstronności. W tej sprawie pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej nie przedstawił żadnych argumentów świadczących o braku bezstronności sędziego sądu pierwszej instancji.
Czy sąd odwoławczy, uniewinniając oskarżonego, dokonał ustaleń faktycznych samodzielnie i wbrew opiniom biegłych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy oparł się na opiniach biegłych, ale inaczej ocenił dowody, w tym zgodę pacjentki na zabieg, co doprowadziło do odmiennych ustaleń faktycznych i uniewinnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy nie dokonał ustaleń wbrew opiniom biegłych, lecz przyjął, że pacjentka świadomie wyraziła zgodę na zabieg, co wykluczało popełnienie przestępstwa. Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił, że opinie biegłych nie zastępują decyzji sądu co do winy, a jedynie dostarczają wiadomości specjalnych.
Czy sąd odwoławczy zaniechał rozpoznania zarzutów apelacji prokuratora i oskarżycielki posiłkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy ustosunkował się do wszystkich zarzutów, nawet jeśli uzasadnienie było lakoniczne. Nie ma obowiązku drobiazgowego odnoszenia się do każdego wątku w przypadku obszernych i kazuistycznych środków odwoławczych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego, choć lakoniczne, zawierało odniesienie do zarzutów apelacji. Autor kasacji nie wskazał konkretnych zaniechań, a jedynie ogólnikowy zarzut nierozpoznania apelacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| W. N. | osoba_fizyczna | oskarżycielka posiłkowa |
Przepisy (22)
Główne
k.k. art. 156 § 1
Kodeks karny
W kontekście daty popełnienia czynu (2012 r.), art. 156 § 1 pkt 1 k.k. kwalifikował czyn jako występek, a nie zbrodnię, ze względu na dolną granicę ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności poniżej 3 lat.
k.p.k. art. 25 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa właściwość rzeczową sądu okręgowego do rozpoznawania spraw o zbrodnie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 26
Kodeks postępowania karnego
Określa właściwość sądu apelacyjnego do rozpoznawania środków odwoławczych od orzeczeń sądu okręgowego.
k.p.k. art. 28 § 2
Kodeks postępowania karnego
Określa skład sądu orzekającego w sprawach o zbrodnie (jeden sędzia i dwóch ławników).
k.k. art. 7 § 2
Kodeks karny
Definiuje zbrodnię jako czyn zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 albo karą surowszą.
k.k. art. 7 § 3
Kodeks karny
Definiuje występek jako czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych albo powyżej 5000 złotych, karą ograniczenia wolności przekraczającą miesiąc albo karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc.
u.z.l. art. 16 m § 7 pkt 3-4
Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty
Powołany w apelacji obrońcy, ale nie analizowany szczegółowo przez SN.
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza dotycząca rozpoznania sprawy przez sąd niższej instancji niż właściwy.
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza dotycząca nienależytej obsady sądu.
specustawa COVID-19 art. 14fa § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Reguluje skład sądu w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i roku po jego odwołaniu, w sprawach o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, jeśli w pierwszej instancji sąd orzekał w składzie jednoosobowym.
k.p.k. art. 193
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy dowodu z opinii biegłego i ustaleń faktycznych w oparciu o wiadomości specjalne.
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
Nakłada na sąd odwoławczy obowiązek rozpoznania zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego do szczegółowego ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 366 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu do należytego prowadzenia postępowania.
k.p.k. art. 92
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu do należytego prowadzenia postępowania.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.k. art. 156 § 1 pkt 3
Kodeks karny
Przepis dodany po dacie popełnienia czynu, nie mógł być zastosowany.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Zasada intertemporalna, stosowanie ustawy względniejszej dla sprawcy.
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
Warunki dopuszczalności kasacji, w tym wymóg rażącego naruszenia prawa.
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznawania oczywiście bezzasadnej kasacji.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie kosztami postępowania kasacyjnego.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie kosztami postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwość rzeczowa sądu rejonowego do rozpoznania sprawy o występek. • Brak bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 k.p.k. • Prawidłowe zastosowanie specustawy COVID-19 do składu sądu odwoławczego. • Brak dowodów na naruszenie standardów bezstronności sędziego powołanego w nowym trybie. • Sąd odwoławczy nie dokonał ustaleń faktycznych wbrew opiniom biegłych, lecz inaczej ocenił dowody. • Sąd odwoławczy ustosunkował się do zarzutów apelacji. • Nie można było zastosować art. 156 § 1 pkt 3 k.k. ze względu na datę popełnienia czynu.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwa właściwość rzeczowa sądów niższych instancji. • Nienależyta obsada sądu (skład jednoosobowy zamiast ławniczego, sędzia powołany w wadliwym trybie). • Samodzielne ustalenia faktyczne sądu odwoławczego wbrew opiniom biegłych. • Zaniechanie rozpoznania zarzutów apelacji. • Dowolna ocena materiału dowodowego przez sąd odwoławczy. • Naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 k.k.
Godne uwagi sformułowania
Kasacja okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym • Nie wystąpiły w niniejszej sprawie żadne bezwzględne przyczyny odwoławcze • Czyn ten stanowił występek, a nie zbrodnię • Właściwość rzeczowa spoczywająca na sądzie rejonowym jest regułą przyjętą w polskim systemie procesowym, a właściwość rzeczowa sądu okręgowego wyjątkiem • Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej nie przedstawił w treści zarzutu oraz uzasadnieniu kasacji żadnych argumentów mogących świadczyć o tym, że sędzia Sądu Rejonowego w Białogardzie X. Y. w jakimkolwiek stopniu nie spełniała standardów bezstronności • Uzasadnienie wyroku Sądu II instancji jest niezwykle lakoniczne • Nie można było uznać, że w kasacji wskazano na jakiekolwiek uchybienie, które mogłoby stanowić „rażące naruszenie prawa”
Skład orzekający
Andrzej Stępka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości rzeczowej sądów w kontekście nowelizacji prawa karnego, zasady intertemporalne, standardy niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych w nowym trybie, stosowanie specustawy COVID-19 do składu sądu, ocena dowodów w sprawach medycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacjami przepisów i okresem obowiązywania specustawy COVID-19. Ocena bezstronności sędziego wymaga indywidualnej analizy konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych związanych z właściwością sądów, składem orzekającym oraz wadliwością nominacji sędziowskich, co jest gorącym tematem w polskim orzecznictwie. Dodatkowo, kontekst medyczny i potencjalny błąd lekarski dodaje jej ludzkiego wymiaru.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy sędzia powołany po reformie KRS może prowadzić do nieważności wyroku?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.