III KK 134/11

WYROK  Z  DNIA  9  LISTOPADA  2011  R. 
III  KK  134/11 
 
Warunek 
ponownego 
zaniechania 
ścigania 
wymagany 
do 
wniesienia 
subsydiarnego 
aktu 
oskarżenia, 
nie 
dotyczy 
form 
postępowania przygotowawczego (śledztwo albo dochodzenie) oraz faz 
jego przebiegu („w sprawie" albo „przeciwko osobie"). Decydujące 
znaczenie ma wyłącznie wymóg dwukrotnego wydania postanowienia o 
umorzeniu postępowania albo o odmowie jego wszczęcia (art. 330 § 2 
k.p.k.). 
 
Przewodniczący: sędzia SN D. Świecki (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: J. Sobczak, W. Wróbel 
Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Mik. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Elżbiety I., oskarżonej z art. 585 § 1 
k.s.h., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 9 listopada 
2011 r., kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na 
niekorzyść od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 26 października 
2010 r., uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 5 maja 2010 
r., 
 
uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w L. 
do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 

U Z A S A D N I E N I E  
 
Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 5 maja 2010 r. oskarżona 
Elżbieta I. została uniewinniona od popełnienia zarzucanych jej w 
subsydiarnym akcie oskarżenia przestępstw z art. 585 § 1 k.s.h. 
Apelację od tego wyroku wniósł pełnomocnik subsydiarnego 
oskarżyciela 
posiłkowego, 
zarzucając 
obrazę 
przepisu 
prawa 
materialnego, tj. art. 585 § 1 k.s.h. oraz błąd w ustaleniach faktycznych, 
będący wynikiem obrazy przepisów postępowania. W konkluzji domagał 
się uchylenia wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 
Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 26 października 2010 r., na 
podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. uchylił 
zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie w sprawie. 
Od tego wyroku kasację na niekorzyść oskarżonej wniósł Rzecznik 
Praw Obywatelskich, zaskarżając go w całości i zarzucił rażące i mające 
istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa karnego 
procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 330 § 2 
k.p.k., polegające na wyrażeniu przez Sąd odwoławczy błędnego 
poglądu prawnego, że warunkiem koniecznym do wniesienia przez 
pokrzywdzonego subsydiarnego aktu oskarżenia jest wykorzystanie 
przez niego uprawnienia przewidzianego w art. 306 § 1 k.p.k. również w 
stosunku do ponownego postanowienia prokuratora o odmowie 
wszczęcia 
postępowania 
przygotowawczego 
lub 
ponownego 
postanowienia o umorzeniu tego postępowania, wydane w warunkach, o 
których mowa w art. 330 § 2 k.p.k., podczas gdy prawidłowa analiza tego 
przepisu prowadzi do wniosku, iż wymóg taki nie wynika z jego treści. W 
konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i 
przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w L. do ponownego 
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja jest zasadna. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, po 
nowelizacji 
przepisów 
dotyczących 
subsydiarnego 
oskarżenia, 
dokonanych ustawą z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o 
prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych 
innych ustaw (Dz. U. Nr 64, poz. 432), wyrażono pogląd, że na ponowne 
postanowienie 
prokuratora 
o 
umorzeniu 
postępowania 
przygotowawczego, wydane w warunkach określonych w art. 330 § 2 
k.p.k., pokrzywdzonemu, który uprzednio wykorzystał uprawnienia 
przewidziane w art. 306 § 1 k.p.k., nie przysługuje zażalenie. Natomiast 
ma on prawo wniesienia aktu oskarżenia, określonego w art. 55 § 1 
k.p.k., w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o 
postanowieniu 
prokuratora 
o 
umorzeniu 
postępowania 
przygotowawczego (por. uchwałę z dnia 20 marca 2008 r., I KZP 39/07, 
OSNKW 2008, z. 5, poz. 32). Podobnie w doktrynie stwierdzono, że 
użycie w art. 330 § 2 zd. 2 k.p.k. zwrotu „pokrzywdzony, który 
wykorzystał uprawnienia przewidziane w art. 306 § 1", nie dotyczy 
korzystania z zażalenia teraz, lecz skorzystania z niego uprzednio, a 
więc o osobę, której zażalenie doprowadziło do uchylenia pierwszego 
postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania, co 
oznacza, że przepis ten eliminuje ponowną zaskarżalność wskazanych 
postanowień (por. T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego oraz 
ustawa o świadku koronnym. Komentarz, Warszawa 2008, s. 725; 
Hofmański, Sadzik, Zgryzek: KPK. Komentarz, t. II, Warszawa 2011, s. 
273). 
Pogląd ten należy zaakceptować, choć w doktrynie prezentowane 
jest także odmienne stanowisko, że ponowna decyzja o zaniechaniu 
ścigania musi być jeszcze zaskarżona przez pokrzywdzonego znów do 
sądu, jeżeli chce skorzystać z uprawnień z art. 55 § 1 k.p.k. (por. W. 

Grzeszczyk: Nowela do Kodeksu postępowania karnego z dnia 29 marca 
2007 r., Prok. i Pr. 2007, nr 7-8, s. 105-106; R.A. Stefański: Aktualny 
model zaskarżania postanowień o zaniechaniu ścigania karnego, Prok. i 
Pr. 2007, nr 12, s. 10). 
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku nie odwołał się jednak do 
tych poglądów, zaś prezentując własne stanowisko nie przedstawił 
argumentacji odnoszącej się do normatywnej zawartości art. 330 § 2 
k.p.k. Trudno więc ustalić, jakimi względami kierował się ten Sąd 
wydając zaskarżone rozstrzygnięcie. Można też wnioskować, że Sąd 
Okręgowy uznał, że skoro początkowo postępowanie przygotowawcze 
prowadzone było w formie dochodzenia, a następnie w związku z 
uchyleniem zaskarżonego przez pokrzywdzonego postanowienia o 
umorzeniu dochodzenia, prowadzono postępowanie w formie śledztwa, 
które następnie też umorzono, to wymóg „ponownego umorzenia 
postępowania" odnieść należy także do jego formy. Jednakże w tej 
kwestii trzeba wyrazić pogląd, że warunek ponownego zaniechania 
ścigania wymagany do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, nie 
dotyczy 
form 
postępowania 
przygotowawczego 
(śledztwo 
albo 
dochodzenie) oraz faz jego przebiegu („w sprawie" albo „przeciwko 
osobie"). Decydujące znaczenie ma wyłącznie wymóg dwukrotnego 
wydania postanowienia o umorzeniu postępowania albo o odmowie jego 
wszczęcia (art. 330 § 2 k.p.k.). 
Z powyżej wskazanych względów zaskarżony wyrok został 
uchylony, a sprawa przekazana Sądowi Okręgowemu w L. do 
ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W tym 
postępowaniu, Sąd ten będąc związany przedstawionym zapatrywaniem 
prawnym (art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.), dokonana 
merytorycznej kontroli zaskarżonego wyroku pamiętając o tym, że 
ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz 

niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 133, poz. 767), uchylono art. 585 
k.s.h. oraz znowelizowano art. 296 k.k. 
Na marginesie trzeba także wskazać, że Sąd Okręgowy 
rozpoznając apelację wniesioną na niekorzyść oskarżonej od wyroku 
uniewinniającego i stwierdzając z urzędu zaistnienie bezwzględnej 
przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 
9 k.p.k., co doprowadziło do uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia 
postępowania, nie rozważył treści art. 439 § 2 k.p.k. Przepis ten zezwala 
sądowi 
odwoławczemu 
na 
uchylenie 
orzeczenia 
z 
przyczyn 
wymienionych w art. 439 § 1 pkt 9-11 k.p.k., tylko na korzyść 
oskarżonego. Kwestia ta nie była jednak przedmiotem zarzutu kasacji. 
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.