III KK 131/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego S. I. od wyroku łącznego Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa karnego materialnego, w szczególności art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych (tzw. Tarcza 4.0). Problem dotyczył błędnej oceny względności ustaw i zastosowania przepisów obowiązujących od 24 czerwca 2020 r. zamiast wcześniejszych, korzystniejszych dla skazanego. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdzono, że Sąd Rejonowy pominął fundamentalną zasadę stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy, co jest kluczowe również w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego. W sytuacji, gdy przynajmniej jedno ze skazań uprawomocniło się przed 24 czerwca 2020 r., sąd powinien porównać oba reżimy prawne i zastosować korzystniejszy. W analizowanej sprawie, według przepisów obowiązujących do 23 czerwca 2020 r., brak było podstaw do orzeczenia kary łącznej, ponieważ wszystkie kary, z wyjątkiem jednej, zostały już odbyte lub objęte poprzednimi wyrokami łącznymi. Zastosowanie nowszych przepisów doprowadziło do orzeczenia kary łącznej 3 lat pozbawienia wolności, co było mniej korzystne dla skazanego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnienie przedstawionej wykładni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady względności ustawy (art. 4 § 1 k.k.) w kontekście wyroków łącznych i zmian przepisów wprowadzonych w okresie pandemii (np. Tarcza 4.0). Podkreślenie obowiązku sądu do stosowania przepisów korzystniejszych dla sprawcy.
Dotyczy specyficznej sytuacji intertemporalnej związanej z nowelizacjami przepisów karnych w okresie pandemii COVID-19. Wymaga analizy konkretnych dat uprawomocnienia się wyroków i odbywania kar.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd orzekający w przedmiocie wyroku łącznego, w sytuacji gdy przynajmniej jedno ze skazań uprawomocniło się przed dniem wejścia w życie nowelizacji przepisów Kodeksu karnego (np. Tarczy 4.0), jest zobowiązany do porównania obu reżimów prawnych i zastosowania tego, który jest względniejszy dla sprawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest zobowiązany do porównania obu reżimów prawnych i zastosowania tego, który w realiach konkretnej sprawy okaże się dla skazanego korzystniejszy, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 4 § 1 k.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zasada stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy (art. 4 § 1 k.k.) ma zastosowanie również w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego, gdy dochodzi do zmiany przepisów regulujących zasady łączenia kar. Reguły intertemporalne (np. z Tarczy 4.0) modyfikują, ale nie wyłączają stosowania tej zasady. Sąd Rejonowy zaniechał tej oceny, stosując nowsze przepisy, co doprowadziło do mniej korzystnego rozstrzygnięcia dla skazanego.
Czy w sytuacji, gdy wszystkie kary podlegające potencjalnemu połączeniu w wyroku łącznym, według przepisów obowiązujących do 23 czerwca 2020 r., zostały już odbyte lub objęte poprzednimi wyrokami łącznymi, istnieją podstawy do orzeczenia nowego wyroku łącznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji brak jest podstaw do orzeczenia kary łącznej, a postępowanie powinno zostać umorzone na podstawie art. 572 k.p.k.
Uzasadnienie
Analiza akt sprawy wykazała, że w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy (1 czerwca 2022 r.), według reżimu prawnego obowiązującego do 23 czerwca 2020 r., jedyną karą podlegającą wykonaniu była kara 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności ze sprawy V K 413/19. Ponieważ do wydania wyroku łącznego według tamtych przepisów konieczne było istnienie co najmniej dwóch kar podlegających wykonaniu, brak było podstaw do orzeczenia kary łącznej, a postępowanie powinno było zostać umorzone.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. I. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (8)
Główne
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Nakazuje stosowanie ustawy obowiązującej poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Zasada ta ma zastosowanie również w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego.
Pomocnicze
k.k. art. 81 § ust. 1 i 2
Kodeks karny
Przepisy intertemporalne dotyczące łączenia kar w kontekście nowelizacji (Tarcza 4.0), które modyfikują, ale nie wyłączają stosowania art. 4 § 1 k.k.
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 572
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do umorzenia postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego.
k.k. art. 85 § § 2
Kodeks karny
Definicja podstawy orzeczenia kary łącznej w brzmieniu obowiązującym do 23 czerwca 2020 r.
k.k. art. 575 § § 1
Kodeks karny
Konsekwencje utraty mocy poprzednich wyroków łącznych.
Dz. U. z 2020 r.. poz. 1086 art. 81 § ust. 1 i 2
Ustawa o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorstwom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19
Przepisy wprowadzające zmiany w Kodeksie karnym (Tarcza 4.0) obowiązujące od 24 czerwca 2020 r.
Dz. U. z dnia 20 marca 2015 r. poz. 396
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw
Przepisy wprowadzające zmiany w Kodeksie karnym obowiązujące od 1 lipca 2015 r. do 23 czerwca 2020 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do 23 czerwca 2020 r. byłoby dla skazanego znacznie korzystniejsze, ponieważ w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy brak było podstaw do orzeczenia kary łącznej (wszystkie kary zostały odbyte lub objęte poprzednimi wyrokami łącznymi, z wyjątkiem jednej). • Sąd Rejonowy naruszył art. 4 § 1 k.k., nie stosując ustawy względniejszej dla sprawcy.
Godne uwagi sformułowania
rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego materialnego • błędne dokonanie oceny względności ustaw • fundamentalną zasadę prawa karnego materialnego wyrażoną w art. 4 § 1 k.k., która nakazuje stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy • zasada ta znajduje zastosowanie również w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego, gdy dochodzi do zmiany przepisów regulujących zasady łączenia kar • sąd orzekający w przedmiocie wyroku łącznego jest zobowiązany do porównania obu reżimów prawnych (obowiązującego przed i po 24 czerwca 2020 r.) i zastosowania tego, który w realiach konkretnej sprawy okaże się dla skazanego korzystniejszy • w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do orzeczenia kary łącznej. Postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego powinno zostać umorzone na podstawie art. 572 k.p.k. w całości, z uwagi na brak warunków do jego wydania
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
przewodniczący-sprawozdawca
Waldemar Płóciennik
członek
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady względności ustawy (art. 4 § 1 k.k.) w kontekście wyroków łącznych i zmian przepisów wprowadzonych w okresie pandemii (np. Tarcza 4.0). Podkreślenie obowiązku sądu do stosowania przepisów korzystniejszych dla sprawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji intertemporalnej związanej z nowelizacjami przepisów karnych w okresie pandemii COVID-19. Wymaga analizy konkretnych dat uprawomocnienia się wyroków i odbywania kar.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady prawa karnego materialnego (stosowanie ustawy względniejszej) w kontekście specyficznych przepisów wprowadzonych w związku z pandemią, co może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem karnym wykonawczym.
“Sąd Najwyższy: Ustawa względniejsza dla skazanego zawsze górą, nawet w czasach pandemii!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.