III KK 129/25

Sąd Najwyższy2026-02-20
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
Sąd Najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćpowołanie sędziegoKRSlex specialisKodeks postępowania karnegoustawa o Sądzie Najwyższym

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego, uznając, że okoliczności powołania sędziego na urząd nie mogą stanowić podstawy do kwestionowania jego bezstronności.

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek o wyłączenie sędziego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy III KK 129/25, motywowany obawą o jego bezstronność z uwagi na sposób powołania na urząd sędziego SN. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy, wskazując, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą być wyłączną podstawą do kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności, zgodnie z przepisami ustawy o Sądzie Najwyższym.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek pełnomocnika wnioskodawcy o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy III KK 129/25. Głównym argumentem wnioskodawcy było powołanie sędziego na urząd w trybie określonym przez ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, co miało budzić obawy co do jego bezstronności. Sąd Najwyższy, powołując się na własne orzecznictwo oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, zwłaszcza gdy zarzuty mają charakter abstrakcyjny. Podkreślono, że art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. i wyłącza możliwość badania przesłanek dotyczących powołania sędziego w ogólnej procedurze. W związku z tym, wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na okolicznościach towarzyszących jego powołaniu, został uznany za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawiony bez rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego na urząd nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności, a wniosek oparty wyłącznie na tych przesłankach jest niedopuszczalny z mocy ustawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 4), które stanowią lex specialis wobec art. 41 § 1 k.p.k. i wyłączają możliwość badania kwestii bezstronności sędziego wyłącznie na podstawie okoliczności jego powołania. Podkreślono, że zarzuty muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawienie wniosku bez rozpoznania

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
K. E.osoba_fizycznawnioskodawca
Antoni Bojańczykosoba_fizycznasędzia

Przepisy (3)

Główne

u.SN art. 29 § 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

Pomocnicze

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Przepis ten dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania, jednakże w niniejszej sprawie został wyłączony przez lex specialis.

u.SN art. 29 § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Okoliczności przewidziane w tym przepisie (dotyczące powołania sędziego) nie mogą być podstawą wniosku o wyłączenie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 4) stanowi lex specialis wobec art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania bezstronności sędziego. Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą być wyłączną podstawą do kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Wniosek o wyłączenie sędziego oparty wyłącznie na kwestiach ustrojowych jest niedopuszczalny z mocy ustawy.

Odrzucone argumenty

Obawa o bezstronność sędziego wynikająca z trybu jego powołania na urząd.

Godne uwagi sformułowania

okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (...) stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN

Skład orzekający

Anna Dziergawka

przewodniczący

Antoni Bojańczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności orzekania przez sędziów powołanych w nowym ustroju SN oraz interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w kontekście wadliwości nominacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN opartego na okolicznościach jego powołania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych sądownictwa i interpretacji przepisów dotyczących bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.

Czy sposób powołania sędziego SN może dyskwalifikować go z orzekania? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III KK 129/25
POSTANOWIENIE
Dnia 20 lutego 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Dziergawka
w sprawie wnioskodawcy K. E.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 20 lutego 2026 r.
na posiedzeniu bez udziału stron
wniosku pełnomocnika wnioskodawcy o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego
na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
a contrario
p o s t a n o w i ł
wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek pełnomocnika wnioskodawcy o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK 129/25, z uwagi na istnienie obawy co do jego bezstronności, bowiem powołany został na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek pełnomocnika wnioskodawcy należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy.
Kardynalnym argumentem na jaki pełnomocnik powołał się we wniesionym wniosku jest fakt powołania sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka na urząd sędziego w trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Na wstępie należy podkreślić, że zawarte we wniosku obrońcy skazanego okoliczności nie mogły zostać rozpoznane w trybie 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 31 października 2023 r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob. postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22; postanowienie SN z dnia 4 czerwca 2025 r., IV KK 25/25).
Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Skoro zatem ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art. 29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi
lex specialis
w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze (zob. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21).
Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie. Podstawę wniosku stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania sędziego, a de facto kwestie związane z organem o to wnioskującym, a więc Krajową Radą Sądownictwa, ukształtowaną na drodze nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Takie procedowanie zmierzałoby do obejścia zawartego w art. 29 § 4 ustawy o SN bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.
Z powyższych względów wniosek pełnomocnika wnioskodawcy był niedopuszczalny z mocy ustawy, dlatego Sąd Najwyższy pozostawił go bez rozpoznania.
[J.J.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI