III KK 127/15

Sąd Najwyższy2015-05-27
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
wykroczenieprzestępstwo ciągłeczyn ciągłykasacjazasada ne bis in idemkradzież paliwaSąd NajwyższyRzecznik Praw Obywatelskich

Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za wykroczenie kradzieży paliwa, umarzając postępowanie z powodu wcześniejszego prawomocnego skazania za czyn ciągły obejmujący to samo zachowanie.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku skazującego Ł. S. za wykroczenie polegające na kradzieży paliwa. Rzecznik zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że czyn ten był już częścią przestępstwa ciągłego, za które obwiniony został wcześniej prawomocnie skazany. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, powołując się na przepis zakazujący ponownego prowadzenia postępowania w tej samej sprawie.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich wniesioną na korzyść Ł. S., który został skazany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w W. za wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. polegające na kradzieży paliwa o wartości 166,24 zł. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że czyn przypisany Ł. S. stanowił element czynu ciągłego z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 64 § 1 k.k., za który obwiniony został już wcześniej prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 21 marca 2012 r. Sąd Najwyższy, analizując oba wyroki, stwierdził, że w chwili wydawania zaskarżonego wyroku, wyrok Sądu Rejonowego w C. był już prawomocny. Podkreślił, że konstrukcja czynu ciągłego zakłada, iż kilka jednostkowych zachowań tworzy jeden czyn zabroniony, niezależnie od tego, czy wyczerpują znamiona przestępstwa, czy wykroczenia. Skoro Ł. S. został skazany za przestępstwo ciągłe obejmujące identyczne zachowania, prowadzenie odrębnego postępowania w odniesieniu do jednego z tych zachowań było niedopuszczalne. Wobec tego Sąd Najwyższy uznał, że zaistniała przesłanka z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. (postępowanie co do tego samego czynu zostało już prawomocnie zakończone), co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w sprawie wykroczenia, które stanowiło element czynu ciągłego, za który sprawca został już prawomocnie skazany jako za przestępstwo, powinno zostać umorzone na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że konstrukcja czynu ciągłego polega na tym, że kilka jednostkowych zachowań tworzy razem jeden czyn zabroniony. Jeśli sprawca został prawomocnie skazany za przestępstwo ciągłe obejmujące te zachowania, nie można prowadzić odrębnego postępowania w odniesieniu do jednego z tych zachowań, nawet jeśli wyczerpuje ono znamiona wykroczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

Ł. S.

Strony

NazwaTypRola
Ł. S.osoba_fizycznaobwiniony

Przepisy (7)

Główne

k.p.s.w. art. 5 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Umorzenie postępowania, gdy postępowanie co do tego samego czynu zostało już prawomocnie zakończone.

Pomocnicze

k.w. art. 119 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.p.s.w. art. 104 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Bezwzględna przyczyna odwoławcza.

k.k. art. 278 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 12

Kodeks karny

Konstrukcja czynu ciągłego.

k.k. art. 64 § § 1

Kodeks karny

Warunki recydywy.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Rozpoznanie kasacji na posiedzeniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czyn przypisany w zaskarżonym wyroku stanowił element czynu ciągłego, za który obwiniony został już prawomocnie skazany. Prowadzenie odrębnego postępowania w sprawie tego samego czynu jest niedopuszczalne na mocy art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.

Godne uwagi sformułowania

zachowania jednostkowe tracą jednak swój jednostkowy charakter, tworzą bowiem łącznie jeden czyn zabroniony, jedno przestępstwo ciągłe w sytuacji faktycznej i prawnej Ł. S. nie znajduje zastosowania reguła wynikająca z art. 10 k.w. niemożliwe jest prowadzenie postępowania w odniesieniu do innego jednostkowego zachowania, mieszczącego się w granicach osądzonego przestępstwa ciągłego.

Skład orzekający

Michał Laskowski

przewodniczący-sprawozdawca

Józef Szewczyk

członek

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ne bis in idem w kontekście czynu ciągłego obejmującego wykroczenie i przestępstwo."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy jedno zachowanie jest częścią czynu ciągłego, za który sprawca został już prawomocnie skazany.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe kwalifikowanie czynów i stosowanie zasady ne bis in idem, nawet w przypadku wykroczeń i przestępstw. Jest to ciekawy przykład z zakresu prawa karnego procesowego.

Czy można być ukaranym dwa razy za to samo? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KK 127/15
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 maja 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Józef Szewczyk
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz
Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka
w sprawie Ł. S.
‎
uznanego z winnego wykroczenia z art. 119 § 1 k.w.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
‎
w dniu 27 maja 2015 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść obwinionego
‎
od wyroku Sądu Rejonowego w W.
‎
z dnia 19 kwietnia 2012 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w umarza postępowanie, kosztami procesu w sprawie obciążając Skarb Państwa .
UZASADNIENIE
Do Sądu Rejonowego w W. wpłynął wniosek o ukaranie Ł. S. za to, że w dniu 22 maja 2011 r. w R., wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą dokonał tankowania samochodu marki Rover o nr rej. […] paliwem Pb wartości 166,24 zł, nie uiściwszy zapłaty na szkodę „B.  w K.”, to jest o czyn z art. 119 1 k.w.
Sąd Rejonowy w W., wyrokiem nakazowym z dnia 19 kwietnia 2012 r., , uznał Ł. S. za winnego zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę jednego miesiąca ograniczenia wolności, zobowiązując w tym czasie do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin. Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 5 maja 2012 r.
Kasację od tego wyroku, na korzyść Ł. S., wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżył w niej wyrok w całości i zarzucił rażące, stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w., naruszenie prawa procesowego, to jest art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w., polegające na ukaraniu Ł. S. za czyn z art. 119 § 1 k.w., popełniony w dniu 22 maja 2011 r., pomimo tego, że stanowił on element czynu ciągłego z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. przy zastosowaniu art. 64 § 1 k.k., popełnionego w okresie od 9 maja 2011 r. do 14 czerwca 2011 r., za dokonanie którego Ł. S. skazany został wcześniejszym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 21 marca 2012 r.
W uzasadnieniu kasacji Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 21 marca 2012 r.,   Ł. S. uznany został za winnego tego, że w okresie od 9 maja 2011 r. do 14 czerwca 2011 r. na stacji B.  , działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, trzykrotnie dokonał kradzieży paliwa Pb 95 i tak: w dniu 9 maja 2011 r. o wartości 248,42 zł, w dniu 11 maja 2011 r. o wartości 249,04 zł oraz w dniu 14 czerwca 2011 r. o wartości 248,16 zł w łącznej ilości 144,5 litrów, czym spowodował łączne straty w wysokości 745,52 zł na szkodę B.,przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa, to jest za winnego przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. przy zastosowaniu art. 64 § 1 k.k. i za przestępstwo to wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 5 lat próby. Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 29 marca 2012 r.
Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł w kasacji o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w W. i umorzenie postępowania wobec Łukasza Sobieraja na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest zasadna w stopniu oczywistym, co zgodnie z art. 535 § 5 k.p.k. pozwala na jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu. Analiza treści obu wskazanych wyżej wyroków prowadzi do wniosku, że w chwili wydawania zaskarżonego kasacją wyroku Sądu Rejonowego w W. prawomocny był już wyrok Sądu Rejonowego w C., którym skazano Ł. S. za identyczne działania w okresie od 9 maja 2011 r. do 14 czerwca 2011 r. objęte konstrukcją czynu ciągłego z art. 12 k.k. Istotą tej konstrukcji jest przyjęcie, że kilka jednostkowych zachowań tworzy razem jeden czyn zabroniony wtedy, gdy zostały podjęte w krótkich odstępach czasu i stanowią wykonanie z góry powziętego zamiaru. Zachowania jednostkowe mogą wyczerpywać przy tym bądź znamiona przestępstwa, bądź wykroczenia. Tracą one jednak swój jednostkowy charakter, tworzą bowiem łącznie jeden czyn zabroniony, jedno przestępstwo ciągłe. W tym stanie rzeczy nie ma znaczenia czy jednostkowe kradzieże paliwa przypisane Ł. S. wyczerpywały znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., czy przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. Skoro przypisane mu działania stanowiły jeden czyn, to istotna jest kwalifikacja przestępstwa ciągłego, za które został skazany. Z tego punktu widzenia, w sytuacji faktycznej i prawnej Ł. S. nie znajduje zastosowania reguła wynikająca z art. 10 k.w. (zob. wyrok SN z dnia 21 października 2010 r., V KK 291/10, OSNKW z 2011 r., z. 12, poz. 108).
Z przyjętej przez Sąd Rejonowy w C. konstrukcji przestępstwa ciągłego wynika, że w sytuacji w której doszło do prawomocnego skazania Ł. S. za identyczne zachowania objęte z góry powziętym zamiarem w okresie od 9 maja do 14 czerwca 2011 r., niemożliwe jest prowadzenie postępowania w odniesieniu do innego jednostkowego zachowania, mieszczącego się w granicach osądzonego przestępstwa ciągłego. Tymczasem czyn przypisany Ł.S. przez Sąd Rejonowy w W. został dokonany w dniu 22 maja 2011 r. i był identyczny z zachowaniami objętymi konstrukcją przestępstwa ciągłego.
Wobec powyższego doszło do spełnienia przesłanki z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., to jest do zaistnienia sytuacji, w której postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało już prawomocnie zakończone. Z tego powodu, wobec wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. konieczne stało się uchylenie zaskarżonego kasacją wyroku i umorzenie postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI