III KK 12/14

Sąd Najwyższy2014-02-26
SNKarnepostępowanie w sprawach nieletnichWysokanajwyższy
nieletniośćkodeks wykroczeńustawa o postępowaniu w sprawach nieletnichkasacjaSąd Najwyższyumorzenie postępowaniakradzież

Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie w sprawie wykroczenia, uznając, że sprawca w chwili czynu nie miał ukończonych 17 lat i powinien być sądzony według przepisów o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Sąd Rejonowy w B. ukarał P. Ż. za kradzież wódki, wymierzając karę ograniczenia wolności i obowiązek zapłaty równowartości skradzionego mienia. Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, ponieważ P. Ż. w chwili popełnienia czynu nie miał ukończonych 17 lat. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, stwierdzając, że sprawca powinien być sądzony na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, a nie Kodeksu wykroczeń.

Sąd Rejonowy w B. wydał wyrok nakazowy wobec P. Ż., uznając go winnym kradzieży alkoholu i wymierzając karę ograniczenia wolności oraz obowiązek zapłaty równowartości skradzionego mienia. Wyrok ten został zaskarżony kasacją przez Prokuratora Generalnego, który podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego. Głównym argumentem było to, że P. Ż. w momencie popełnienia czynu (16 maja 2013 r.) nie miał ukończonych 17 lat (urodzony 20 maja 1996 r.), co wyłącza jego odpowiedzialność na zasadach Kodeksu wykroczeń (art. 8 k.w.). Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, stwierdzając, że czyn P. Ż. nie stanowi wykroczenia z powodu nieletniości. W związku z tym, postępowanie w sprawie o wykroczenie było niedopuszczalne, a sprawa powinna być rozpatrywana na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, obciążając koszty postępowania Skarb Państwa, uznając, że wniosek kasacyjny o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania był nietrafny z uwagi na zaistnienie przesłanki procesowej wyłączającej orzekanie w postępowaniu o wykroczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba, która nie ukończyła 17 lat w chwili popełnienia czynu, nie może być sądzona na zasadach Kodeksu wykroczeń, a jej czyn powinien być rozpatrywany na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że art. 8 k.w. jednoznacznie stanowi, iż odpowiedzialności na zasadach Kodeksu wykroczeń podlega osoba, która ukończyła 17 lat. W przypadku P. Ż., który nie miał ukończonych 17 lat w dacie czynu, jego nieletniość wyłącza winę i możliwość orzekania w przedmiocie odpowiedzialności za wykroczenie. Skutkuje to niedopuszczalnością postępowania w sprawie o wykroczenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

P. Ż.

Strony

NazwaTypRola
P. Ż.osoba_fizycznaobwiniony

Przepisy (11)

Główne

k.w. art. 119 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 8

Kodeks wykroczeń

Odpowiedzialności na zasadach Kodeksu wykroczeń podlega ten, kto popełnia czyn zabroniony po ukończeniu lat 17.

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich art. 1 § § 1 pkt 2

Czyn osoby, która nie ukończyła lat 17, może stanowić przedmiot odrębnego postępowania prowadzonego na podstawie tej ustawy.

k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 10

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Inna okoliczność wyłączająca z mocy ustawy orzekanie w postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

Pomocnicze

k.w. art. 20

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 21 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 119 § § 4

Kodeks wykroczeń

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.w. art. 112

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich art. 1 § § 2 pkt 1 i 2b

k.p.w. art. 118 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawca czynu zabronionego nie ukończył 17 lat w dacie jego popełnienia, co wyłącza jego odpowiedzialność na gruncie Kodeksu wykroczeń i nakazuje stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Godne uwagi sformułowania

w kasacji brakuje wskazania skutków procesowych związanych z zarzucanym uchybieniem, co w konsekwencji doprowadziło do sformułowania nietrafnego wniosku kasacyjnego w dacie czynu P. Ż. nie miał ukończonych 17 lat. Tym samym popełniony przez niego czyn nie stanowi wykroczenia z uwagi na okoliczność wyłączającą winę (nieletniość). zaistnienie ujemnej przesłanki procesowej uniemożliwia bowiem ponowne rozpoznanie sprawy w postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

Skład orzekający

Barbara Skoczkowska

przewodniczący

Dariusz Świecki

sprawozdawca

Andrzej Ryński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach nieletnich zamiast Kodeksu wykroczeń, gdy sprawca nie ukończył 17 lat w chwili czynu."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy sprawca czynu zabronionego nie ukończył 17 lat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje kluczową różnicę między odpowiedzialnością za wykroczenie a postępowaniem w sprawach nieletnich, co jest istotne dla praktyków prawa karnego i rodzinnego.

Czy kradzież alkoholu przez 16-latka to wykroczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KK 12/14
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lutego 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący)
‎
SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca)
‎
SSN Andrzej Ryński
Protokolant Jolanta Włostowska
w sprawie P. Ż. ukaranego za wykroczenie z art. 119 § 1 k.w.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w
‎
w dniu 26 lutego 2014 r.,
‎
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść ukaranego
‎
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w B. z dnia 11 czerwca 2013r.,
1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 10 k.p.w. umarza postępowanie;
2. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w B. wyrokiem nakazowym z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. VII W …/13, uznał obwinionego P. Ż. za winnego tego, że w dniu 16 maja 2013 r. około godz. 13:25 w G., w sklepie B., dokonał kradzieży jednego litra wódki Soplica wartości 37,49 zł na szkodę sklepu B. i za to na podstawie art. 119 § 1 k.w. w zw. z art. 20 k.w. w zw. z art. 21 § 1 k.w. wymierzył mu karę miesiąca ograniczenia wolności, polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin. Na podstawie art. 119 § 4 k.w. orzekł wobec obwinionego obowiązek zapłaty równowartości ukradzionego mienia, tj. kwoty 37,49 zł na rzecz pokrzywdzonego sklepu. Zwolnił obwinionego od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, zaś wydatkami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Wyrok nakazowy nie został zaskarżony przez strony.
Od tego wyroku kasację na korzyść ukaranego wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości i zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 8 k.w. i art. 1 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., Nr 33, poz. 178 z późn. zm.), polegające na ukaraniu P. Ż. za czyn z art. 119 § 1 k.w. na zasadach przewidzianych w Kodeksie wykroczeń, mimo że w czasie popełnienia przypisanego czynu obwiniony nie miał ukończonych 17 lat. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna co do postawionego w niej zarzutu rażącego naruszenia przepisów art. 8 k.w. i art. 1 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Pozwala to na jej uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. Zauważyć jednak należy, że w kasacji brakuje wskazania skutków procesowych związanych z zarzucanym uchybieniem, co w konsekwencji doprowadziło do sformułowania nietrafnego wniosku kasacyjnego. W pierwszej kolejności trzeba odnieść się do kwestii związanej z art. 8 k.w. Przepis ten stanowi, że na zasadach określonych w Kodeksie wykroczeń odpowiada ten, kto popełnia czyn zabroniony po ukończeniu lat 17. Sąd Rejonowy ustalił, że obwiniony P. Ż. urodził się w dniu 20 maja 1996 r.
Natomiast
przypisany mu czyn popełnił w dniu 16 maja 2013 r. Z powyższych danych jednoznacznie więc wynika, że w dacie czynu P. Ż. nie miał ukończonych 17 lat. Tym samym popełniony przez niego czyn nie stanowi wykroczenia z uwagi na okoliczność wyłączającą winę (nieletniość). P. Ż. nie może więc ponieść odpowiedzialności za wykroczenie (art. 1 § 2 k.w.). Skutkiem procesowym zaistnienia tej okoliczności jest niedopuszczalność orzekania w przedmiocie odpowiedzialności za wykroczenie. Natomiast czyn P. Ż. jako osoby nieletniej może stanowić przedmiot odrębnego postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1983 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (art. 1 § 1 pkt 2 i § 2 pkt 1 i pkt 2b tej ustawy).
W takim układzie procesowym należy uznać, że w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 10 k.p.w. zachodzi inna okoliczność wyłączająca z mocy ustawy, tj. ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, orzekanie w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Ta zaś okoliczność powoduje, że wszczęte postępowanie podlega umorzeniu. Dlatego też wniosek kasacyjny o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie jest trafny. Zaistnienie ujemnej przesłanki procesowej uniemożliwia bowiem ponowne rozpoznanie sprawy w postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
Z tych też względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 10 k.p.w. umorzył postępowanie, zaś w oparciu o art. 118 § 2 k.p.w. kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI