III KK 112/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDo Sądu Najwyższego wpłynęły wnioski obrońcy skazanych P. B. i R. M. o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania sprawy kasacyjnej. Jako podstawę wniosku wskazano wadliwą procedurę powołania sędziego na stanowisko, wynikającą z przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Obrońca argumentował, że udział tego sędziego w sprawie skutkowałby nienależytą obsadą sądu, powołując się na orzecznictwo TSUE i uchwałę połączonych Izb SN. Sąd Najwyższy pozostawił wnioski bez rozpoznania, uznając je za niedopuszczalne. W uzasadnieniu wskazano, że orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19) wyklucza możliwość rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości procedury nominacyjnej. Podkreślono, że przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 4) stanowią, iż okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia jego orzeczenia lub kwestionowania niezawisłości. Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty o charakterze ustrojowym, niepowiązane z konkretnymi faktami, nie mogą być podstawą do wyłączenia sędziego, a argumentacja wnioskodawcy wykracza poza zakres art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na wadliwej procedurze nominacyjnej, w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości w Polsce i orzecznictwem dotyczącym statusu sędziów powołanych w określonym trybie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wadliwa procedura powołania sędziego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, wynikająca z przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, stanowi samodzielną podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwa procedura powołania sędziego nie stanowi samodzielnej podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz przepisach ustawy o Sądzie Najwyższym, które wyłączają możliwość kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego wyłącznie na podstawie okoliczności towarzyszących jego powołaniu. Wnioski o wyłączenie o charakterze ustrojowym, niepowiązane z konkretnymi faktami, są niedopuszczalne.
Czy sędzia jest wyłączony od udziału w sprawie na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., jeżeli sprawa dotyczy kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia nie jest wyłączony na tej podstawie, jeśli sprawa nie dotyczy go bezpośrednio, a jedynie kwestii ustrojowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zinterpretował art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. jako odnoszący się do spraw, które mają bezpośredni związek z osobą sędziego i jego osobistym zainteresowaniem rozstrzygnięciem. Kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego nie spełniają tego kryterium.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. B. | osoba_fizyczna | skazany |
| R. M. | osoba_fizyczna | skazany |
| obrońca skazanych | inne | wnioskodawca |
| SSN Stanisław Stankiewicz | inne | sędzia |
Przepisy (13)
Główne
ustawa o SN art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
ustawa o SN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
ustawa o SN art. 29 § 20-21
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.k. art. 8 § 1
Kodeks postępowania karnego
ustawa o radcach prawnych art. 74 § 1
Ustawa o radcach prawnych
ustawa o KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwa procedura nominacyjna sędziego nie jest samodzielną podstawą do wyłączenia. • Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym wyłączają możliwość kwestionowania niezawisłości sędziego wyłącznie na podstawie okoliczności towarzyszących powołaniu. • Wnioski o wyłączenie o charakterze ustrojowym, niepowiązane z konkretnymi faktami, są niedopuszczalne. • Sprawa nie dotyczy sędziego bezpośrednio w rozumieniu art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Wadliwa procedura powołania sędziego narusza jego bezstronność i skutkuje nienależytą obsadą sądu. • Udział sędziego, którego powołanie budzi wątpliwości, narusza prawo do sądu. • Sędzia powinien być wyłączony, gdy rozstrzyga sprawę dotyczącą kwestii ustrojowych, które go dotyczą.
Godne uwagi sformułowania
wniosek należało uznać za niedopuszczalny • wadliwa – zdaniem wnioskodawcy – procedura nominacyjna sędziego referenta • nie jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej • okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności • nie wolno uwzględniać automatycznie z tego tylko powodu, iż przedmiot sprawy znajduje zastosowanie także do osób ją rozstrzygających • nie ma tym samym żadnych podstaw do przyjęcia, że wskutek rozpoznania przedmiotowej sprawy z udziałem SSN Stanisława Stankiewicza – jak zdaje się wskazywać obrońca – mogłaby zostać naruszona zasada nemo iudex in causa sua
Skład orzekający
Paweł Kołodziejski
przewodniczący
Stanisław Stankiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na wadliwej procedurze nominacyjnej, w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości w Polsce i orzecznictwem dotyczącym statusu sędziów powołanych w określonym trybie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością i bezstronnością sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Czy wadliwa nominacja sędziego unieważnia jego orzeczenia? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.