Orzeczenie · 2026-02-16

III KK 101/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-02-16
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższykasacjawyłączenie sędziegobezstronnośćkrajowa rada sądownictwaart. 41 k.p.k.art. 6 EKPCart. 45 Konstytucji RP

W niniejszej sprawie obrońcy skazanych M. M. i B. M. złożyli wnioski o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniesionych kasacji. Jako podstawę wniosków wskazano art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 45 Konstytucji RP. Głównym argumentem była wątpliwość co do bezstronności sędziego, wynikająca z faktu uzyskania przez niego statusu sędziego Sądu Najwyższego w wyniku konkursu przed Krajową Radą Sądownictwa, której skład został ukształtowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Podniesiono również, że kasacje zawierają zarzut obrazy art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. dotyczący niewłaściwej obsady Sądu odwoławczego, co jest zarzutem zbieżnym z zarzutem podniesionym wobec sędziego. Sąd Najwyższy, rozpoznając wnioski na posiedzeniu bez udziału stron, uznał je za zasługujące na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazano, że ocena wątpliwości co do bezstronności sędziego musi uwzględniać wszelkie okoliczności, w tym stosunek sędziego do zmian w sądownictwie i akceptację działań organów władzy. Powołanie sędziego w procedurze nominacyjnej kwestionowanej przez obrońców, w świetle orzecznictwa ETPC (np. wyroki w sprawach Wałęsa przeciwko Polsce i Reczkowicz przeciwko Polsce), może prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu. Sąd Najwyższy podkreślił, że udział sędziego powołanego w takiej procedurze w rozpoznaniu sprawy mógłby wywołać przekonanie o braku bezstronności sądu i naruszeniu zasady nemo iudex in causa sua. W związku z tym, postanowiono wyłączyć sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach, gdzie procedura nominacyjna jest kwestionowana, a także w kontekście interpretacji standardów niezależności i bezstronności sądu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym i interpretacji przepisów dotyczących KRS oraz standardów międzynarodowych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego Sądu Najwyższego, jeśli został on powołany w następstwie procedury nominacyjnej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Uzasadnienie

Udział sędziego powołanego w procedurze nominacyjnej, która jest kwestionowana w kontekście niezależności Krajowej Rady Sądownictwa i zgodności z Konstytucją RP oraz standardami ETPC, może wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy kasacja zawiera zarzut obrazy przepisów dotyczących obsady sądu.

Czy udział sędziego powołanego na urząd w następstwie procedury nominacyjnej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z 2017 r. stanowi naruszenie zasady nemo iudex in causa sua oraz standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, udział takiego sędziego może stanowić naruszenie tych zasad i standardów.

Uzasadnienie

Wykładnia art. 41 § 1 k.p.k. powinna uwzględniać orzecznictwo ETPC, które wskazuje, że udział w procesie powoływania sędziów przed wadliwie ukształtowaną KRS może prowadzić do naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC. Taki skład sądu może nie stanowić niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
skazani (poprzez swoich obrońców)

Strony

NazwaTypRola
M. M.osoba_fizycznaskazany
B. M.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 42 § § 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym niewłaściwą obsadę sądu.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która ukształtowała skład KRS w sposób kwestionowany.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wątpliwości co do bezstronności sędziego wynikające z procedury nominacyjnej przed KRS ukształtowaną na podstawie ustawy z 2017 r. • Zbieżność zarzutu kasacyjnego z zarzutem podniesionym wobec sędziego. • Potencjalne naruszenie standardów ETPC i Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie • nie bez znaczenia jest stosunek sędziego do wprowadzanych zmian w sądownictwie • rażące naruszenie zasady nemo iudex in causa sua • przekonanie o braku bezstronności sądu i rzetelności procesu • niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą

Skład orzekający

Andrzej Stępka

przewodniczący

Antoni Bojańczyk

sędzia Sądu Najwyższego

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach, gdzie procedura nominacyjna jest kwestionowana, a także w kontekście interpretacji standardów niezależności i bezstronności sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym i interpretacji przepisów dotyczących KRS oraz standardów międzynarodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziego. Kluczowa decyzja w sprawie praworządności i bezstronności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst